Thông tư 85 đặt ranh giới giữa trách nhiệm nhà trường và nhu cầu riêng
Thông tư 85 là quy định phân định trách nhiệm của nhà trường trong việc tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường miễn phí với các hoạt động theo nhu cầu người học, vốn phải tự nguyện và thu chi theo quy định tài chính. Ban hành ngày 30/9/2026, Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Điểm đáng chú ý không phải là trường phải dừng mọi chương trình có đối tác, mà là không được biến nội dung giáo dục cần thiết thành dịch vụ chỉ dành cho học sinh có khả năng đóng tiền. Vì vậy, phụ huynh nên nhìn vào nội dung thực tế, cách tổ chức và quyền lựa chọn, thay vì chỉ căn cứ tên gọi như STEM, ngoại ngữ hay kỹ năng sống. Đây là cách tiếp cận cần thiết để khoản thu trường học không làm cơ hội học tập cơ bản phụ thuộc vào điều kiện kinh tế gia đình.
Thông tư phân biệt hoạt động chính khóa, tăng cường và theo nhu cầu. Hoạt động tăng cường không tạo thêm môn học mới, không nâng yêu cầu cần đạt của chương trình phổ thông; trường tổ chức theo kế hoạch giáo dục, điều kiện thực tế và lộ trình dạy học hai buổi mỗi ngày. Điều đó không có nghĩa mọi trường phải mở ngay mọi loại hình với cùng quy mô hay thời lượng. Nhưng điều kiện hạn chế cũng không phải lý do để chuyển phần trách nhiệm miễn phí sang một gói dịch vụ thu tiền.
Nội dung cơ bản phải miễn phí; phần mở rộng mới có thể thu
Nguyên tắc cốt lõi là hoạt động giáo dục tăng cường thuộc trách nhiệm nhà trường phải được bảo đảm để học sinh tiếp cận miễn phí; không được cắt giảm rồi chuyển thành hoạt động có thu. Những nội dung cơ bản, cần thiết chung như khoa học, tin học, năng lực số, trí tuệ nhân tạo, STEM và kỹ năng sống cơ bản thuộc nhóm tăng cường, kinh phí do Nhà nước và địa phương bảo đảm. Đây là phần nền tảng, không nên để việc tham gia phụ thuộc vào khả năng chi trả của từng gia đình.
Ngược lại, chương trình theo nhu cầu có thể mở rộng, nâng cao hoặc đi sâu vào ngoại ngữ, lập trình, robot, nghệ thuật, thể thao; mục tiêu có thể là phát triển năng khiếu, sở thích hoặc định hướng nghề nghiệp. Trường có thể tổ chức và thu phí khi đáp ứng điều kiện, thực hiện đúng quy định tài chính, công khai khoản thu và bảo đảm học sinh tham gia trên cơ sở tự nguyện. Phụ huynh có quyền từ chối mà không bị gây sức ép, và việc không đăng ký không được dùng để đánh giá kết quả học tập, khen thưởng hay xếp loại học sinh.
| Tiêu chí | Hoạt động tăng cường | Hoạt động theo nhu cầu |
|---|---|---|
| Mục tiêu, nội dung | Kiến thức cơ bản, cần thiết chung cho học sinh | Mở rộng, nâng cao, chuyên sâu hoặc phát triển năng khiếu |
| Khoản thu | Miễn phí cho học sinh | Có thể thu theo quy định tài chính |
| Quyền lựa chọn | Nhà trường có trách nhiệm bảo đảm tiếp cận | Tham gia tự nguyện, không ép buộc |
Đừng phân loại chương trình chỉ bằng tên gọi
Cùng một lĩnh vực có thể có phần nền tảng miễn phí và phần chuyên sâu theo nhu cầu. Vì thế, không thể kết luận một lớp STEM, ngoại ngữ hay lập trình được thu phí chỉ dựa vào nhãn chương trình. Nhà trường cần rà soát kiến thức truyền tải, mục tiêu, đối tượng, thời gian và cách tổ chức thực tế để xác định hoạt động thuộc nhóm nào. Nếu nội dung là kiến thức cơ bản cần thiết cho mọi học sinh, việc đổi tên hoặc đưa đơn vị bên ngoài vào phối hợp không làm mất trách nhiệm bảo đảm miễn phí của trường.
Thông tư 85 không yêu cầu chấm dứt toàn bộ chương trình liên kết đang tổ chức trong trường phổ thông. Từng chương trình cần được xem xét theo bản chất nội dung, điều kiện tổ chức, quy định của thông tư và pháp luật liên quan; kết quả có thể là tiếp tục, điều chỉnh hoặc dừng hoạt động cụ thể. Cách làm này hợp lý hơn cả hai thái cực: giữ mọi khoản thu cũ mà không kiểm tra, hoặc dừng đồng loạt bất kể chương trình có đáp ứng quy định hay không.
Quyền của phụ huynh và trách nhiệm của nhà trường
Với phụ huynh, câu hỏi hữu ích không chỉ là “lớp này có thu tiền không?” mà còn là: nội dung có thuộc phần cơ bản nhà trường phải bảo đảm không, khoản thu được công khai thế nào, và con có thể không tham gia mà không chịu bất lợi hay không. Những câu hỏi ấy giúp làm rõ khoản thu trường học trên cơ sở quyền lợi học sinh, thay vì bị thuyết phục bằng tên chương trình hoặc lời giới thiệu chung chung. Hoạt động theo nhu cầu phải tự nguyện; nhà trường không được gây áp lực đăng ký hay gắn việc tham gia với đánh giá học tập.
Kết luận, Thông tư 85 không cấm chương trình liên kết và cũng không cho phép thu tiền cho mọi hoạt động mang danh tăng cường. Ranh giới phải dựa trên nội dung: phần giáo dục cần thiết thuộc trách nhiệm nhà trường là hoạt động giáo dục miễn phí; phần mở rộng theo sở thích, năng khiếu hoặc nhu cầu riêng có thể thu khi đúng quy định và hoàn toàn tự nguyện. Điều quan trọng nhất là nhà trường không được cắt giảm phần miễn phí để tạo chỗ cho hoạt động có thu.
