Thông điệp chính của chính sách mới: thể thao và nghệ thuật là thói quen bắt buộc phải tự nguyện
Chính sách giáo dục mới về hoạt động thể thao học sinh và nghệ thuật trong trường học là định hướng khuyến khích mỗi học sinh tự nguyện rèn luyện ít nhất một môn thể thao và thực hành một loại hình nghệ thuật hoặc nhạc cụ, được tổ chức linh hoạt ngoài thời lượng chính khóa, không tạo thêm áp lực điểm số, nhằm hình thành thói quen vận động và sáng tạo lâu dài phù hợp với năng lực, sở thích và sức khỏe của từng em. Từ năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường phổ thông phát triển phong trào rèn luyện thể chất và thực hành nghệ thuật như một trụ cột của giáo dục toàn diện. Đây là chính sách giáo dục mới mang tính định hướng chứ không phải nghĩa vụ hành chính: học sinh được khuyến khích, không bị ép buộc. Thay vì thêm một môn học, chủ trương này coi thể thao và nghệ thuật như không gian trải nghiệm, nơi học sinh được "thử và sai" mà không sợ bị phê bình bằng điểm số. Với phụ huynh, thông điệp then chốt là: hỗ trợ con chọn hoạt động phù hợp, không biến phong trào thành cuộc chạy đua thành tích mới.
Vì sao chính sách ra đời lúc này: từ nghị quyết đến nhu cầu thực tế của học sinh
Điểm dễ bị bỏ qua là chính sách không xuất hiện một cách ngẫu hứng. Công văn hướng dẫn được ban hành nhằm triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, gắn với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và chỉ thị dạy học 2 buổi/ngày. Nói thẳng: hệ thống đã nhận ra chỉ học kiến thức là không đủ; học sinh cần không gian nuôi dưỡng thể chất, thẩm mỹ và năng lực sáng tạo. Theo hướng dẫn, các trường phải công khai nội dung, hình thức, điều kiện tham gia và tổ chức cho học sinh đăng ký ít nhất một môn thể thao và một loại hình nghệ thuật hoặc nhạc cụ trên cơ sở tự nguyện, phù hợp hứng thú, năng lực và sức khỏe. Đây là bước chuyển từ tư duy "phong trào trên giấy" sang thiết kế hoạt động thực chất. Về bản chất, nhà trường buộc phải nhìn học sinh như những cá nhân đa dạng, chứ không phải một lớp đồng phục chỉ khác nhau ở điểm số.
Cách các trường sẽ tổ chức: thêm sân chơi, không thêm môn học
Điều nhiều phụ huynh lo là: có biến thành "môn học mới" với điểm số, kiểm tra hay không? Hướng dẫn đã nói rất rõ: việc tổ chức phong trào không làm thay đổi chương trình, không phát sinh môn học mới, không tăng thời lượng học chính khóa, không gây quá tải hoặc thêm áp lực cho học sinh và giáo viên. Đặc biệt, đăng ký và tham gia hoạt động không được dùng làm điều kiện bắt buộc hoặc tiêu chí đánh giá kết quả học tập. Về cách triển khai, các trường được khuyến khích tổ chức thông qua câu lạc bộ, đội nhóm, buổi học thứ hai ở các trường dạy 2 buổi/ngày, ngày hội văn hóa, nghệ thuật, thể thao, hội diễn, triển lãm, giao lưu, Hội khỏe Phù Đổng và nhiều hình thức trải nghiệm khác. Giáo viên Thể dục, Âm nhạc, Mĩ thuật đóng vai trò nòng cốt, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, Đoàn – Đội và lực lượng xã hội như nghệ sĩ, huấn luyện viên, chuyên gia. Nói cách khác, đây là thêm sân chơi được dẫn dắt bài bản, không phải thêm tiết học để chấm điểm.
Tác động đến học sinh và vai trò của phụ huynh: chọn đúng để không áp lực
Mục tiêu dài hạn của phong trào là bảo đảm mỗi học sinh khi kết thúc chương trình phổ thông có thói quen rèn luyện thường xuyên ít nhất một môn thể thao, đồng thời duy trì thực hành ít nhất một nhạc cụ phù hợp hoặc một loại hình nghệ thuật phù hợp với năng lực và điều kiện bản thân. Nếu làm đúng, hoạt động thể thao học sinh sẽ gắn với sức khỏe thể chất, còn nghệ thuật trong trường học sẽ nuôi dưỡng cảm xúc, gu thẩm mỹ và sự tự tin. Để đạt được hiệu quả đó, hướng dẫn yêu cầu nhà trường bảo đảm cơ hội tham gia công bằng, không phân biệt điều kiện kinh tế, hoàn cảnh gia đình hay năng lực học sinh; mọi em đều có quyền chọn hoạt động phù hợp với sở thích, năng lực và sức khỏe. Tuy nhiên, chính phụ huynh là người ảnh hưởng mạnh nhất đến lựa chọn của con. Nếu biến hoạt động tự nguyện thành chỉ tiêu thành tích – bắt con chọn môn "có huy chương" hay nhạc cụ "đang hot" – thì tinh thần chính sách sẽ bị bóp méo, và áp lực sẽ quay trở lại.
Những việc phụ huynh nên làm từ bây giờ
Ở góc độ gia đình, chính sách này là lời mời tham gia, không phải thông báo nghĩa vụ. Phụ huynh nên bắt đầu từ việc trò chuyện với con về sở thích thật sự: con muốn chạy, bơi, đá bóng hay tập võ? Con bị hấp dẫn bởi đàn, hát, vẽ, nhiếp ảnh hay múa? Đây là thời điểm tốt để cha mẹ tạm gác tiêu chí "có ích cho hồ sơ" sang một bên. Theo hướng dẫn, nếu nhu cầu của học sinh chưa được đáp ứng đầy đủ, các trường cần chủ động điều chỉnh kế hoạch, mở rộng phạm vi hoạt động hoặc phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan để dần đáp ứng. Phụ huynh có thể cùng nhà trường đề xuất những câu lạc bộ thiết thực với điều kiện địa phương, hỗ trợ con duy trì lịch tập luyện, nhưng không yêu cầu thêm điểm hay giấy khen. Kết luận thực tế nhất: nếu gia đình và nhà trường cùng coi đây là cơ hội xây dựng thói quen lành mạnh thay vì cuộc thi ngầm, chính sách giáo dục mới cho năm học 2026-2027 sẽ mang lại lợi ích rõ rệt cho đời sống thể chất và tinh thần của học sinh.
