Bệnh truyền nhiễm học sinh: Nguy cơ không thể xem nhẹ
Bệnh truyền nhiễm học sinh là nhóm bệnh do virus hoặc vi khuẩn gây ra, dễ lây lan trong môi trường lớp học đông đúc, khiến trẻ nhanh chóng mắc bệnh và có thể diễn tiến nặng nếu không được phòng ngừa, phát hiện, điều trị kịp thời, đặc biệt khi nhiều loại dịch cùng lưu hành trong cộng đồng.
Điều phụ huynh cần chấp nhận là: bước vào năm học mới cũng đồng nghĩa con bước vào “mùa dịch”. Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm quốc gia, số ca mắc Covid-19 đang có xu hướng tăng trong những tuần gần đây. Cùng lúc, cúm, RSV, não mô cầu cũng ghi nhận số ca mắc và nhập viện tăng tại các cơ sở y tế. Đây không chỉ là thống kê khô khan, mà là lời cảnh báo thẳng vào sức khỏe của con bạn.
Không gian trường học, đặc biệt là mầm non, tiểu học, là môi trường lý tưởng để virus phát tán: trẻ chơi gần, dùng chung đồ, ý thức vệ sinh còn kém. Bên cạnh Covid-19, tay chân miệng là bệnh lây lan rất nhanh nơi trường lớp, gây lo ngại lớn cho phụ huynh. Nếu vẫn xem phòng ngừa dịch bệnh là việc của riêng nhà trường, chúng ta đang đặt con vào thế bị động.
Những bệnh nguy hiểm đang gia tăng: Đừng nhầm với cảm cúm thường
Điều đáng sợ của nhiều bệnh truyền nhiễm không phải là tên gọi, mà là sự “ngụy trang” giống cảm cúm thường, khiến phụ huynh chủ quan cho qua. Với Covid-19 đợt này, biểu hiện lâm sàng thường nhẹ, chủ yếu sốt, ho, đau họng, sổ mũi, mệt mỏi, một số trẻ nôn, tiêu chảy và ít gặp viêm phổi, suy hô hấp. Nhưng nhẹ không có nghĩa là vô hại, nhất là với trẻ có bệnh nền.
Tay chân miệng lại lây cực nhanh trong lớp học; TP.HCM ghi nhận 971 ca chỉ trong tuần 3/8–9/8. Nguy hiểm hơn, dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất là thay đổi hành vi, như “giật mình chới với” kèm sốt cao hoặc nôn nhiều; bác sĩ nhấn mạnh phụ huynh không được tự kết luận “nhẹ thôi” chỉ dựa vào số lượng nốt ban. Đây là lời nhắc trực diện rằng sự chần chừ có thể trả giá bằng biến chứng nặng.
Song song đó, sốt xuất huyết bước vào giai đoạn cao điểm: đến tuần 32, TP.HCM ghi nhận hơn 25.700 ca tích lũy từ đầu năm, Hà Nội đã có 1.259 ca đến ngày 5/8 với hàng trăm ca mỗi tuần. Nhiều ca biến chứng suy hô hấp, rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan nặng tạo ra gánh nặng điều trị lớn. Khi cúm, RSV, não mô cầu cùng lưu hành, mỗi cơn sốt của trẻ đều xứng đáng được phụ huynh đối xử nghiêm túc.
Sai lầm phổ biến của phụ huynh: Chủ quan mới là “kẻ giết người”
Phần lớn phụ huynh không thiếu tình thương, mà thiếu kiến thức và quyết đoán khi xử lý bệnh truyền nhiễm cho con. Nguy hiểm hơn, nhiều người vẫn nghĩ sốt xuất huyết chỉ là bệnh nhẹ giống cảm cúm, có thể tự điều trị tại nhà mà không cần đến bệnh viện. Quan điểm này không còn phù hợp khi số ca biến chứng đe dọa tính mạng ngày càng nhiều.
Chính sự chủ quan khiến nhiều gia đình dùng thuốc và áp dụng mẹo dân gian sai lầm: dùng Paracetamol quá liều gây suy gan cấp, tự ý dùng Ibuprofen làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa nặng, tự truyền dịch tại nhà khi không có chỉ định và theo dõi bác sĩ, tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm. Một số người còn cạo gió, cắt lể, vô tình làm tăng chảy máu, nhiễm trùng, khiến bệnh nặng thêm. Đây không còn là “sai sót nhỏ”, mà là hành vi nguy cơ cao.
Điểm chung của các tai họa này là: bệnh ban đầu không quá nặng, nhưng cách xử lý sai khiến mọi thứ vượt khỏi tầm kiểm soát. Ngành y tế nhấn mạnh trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc và trở nặng với sốt xuất huyết, não mô cầu, cúm, tay chân miệng. Trong bối cảnh đó, thái độ “chờ xem” hay tự điều trị theo kinh nghiệm gia đình là điều không thể tiếp tục chấp nhận.
Biện pháp phòng chống: Phụ huynh không được phép đứng ngoài cuộc
Phòng ngừa dịch bệnh cho con trước năm học không phải khuyến nghị chung chung, mà là trách nhiệm trực tiếp của phụ huynh. Trước nguy cơ nhiều bệnh truyền nhiễm lưu hành cùng lúc, ngành y tế kêu gọi người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Điều này càng đúng với nhóm nguy cơ cao như trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền, được khuyến cáo nên triển khai phòng ngừa sớm.
Với các bệnh do muỗi truyền như sốt xuất huyết, phụ huynh cần phối hợp chặt giữa nhà và trường: diệt lăng quăng, loại bỏ dụng cụ chứa nước đọng, cho trẻ ngủ màn, tăng cường phòng chống muỗi đốt. Song song theo dõi sức khỏe, đây là “hàng rào” đầu tiên để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng. Nếu chỉ chờ địa phương phun hóa chất mà bỏ qua những ổ nước nhỏ trong nhà, mọi nỗ lực sẽ bị phá vỡ.
Ở góc độ vệ sinh cá nhân và môi trường, bác sĩ khuyến cáo rửa tay thường xuyên, giữ nhà cửa sạch, thực hiện nguyên tắc 3 sạch, đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng, diệt muỗi và lăng quăng. Đây là những biện pháp phòng chống đơn giản nhưng hiệu quả, nếu được duy trì thành thói quen hàng ngày. Phụ huynh cần biến chúng thành “nội quy gia đình”, chứ không phải phong trào ngắn hạn.
Tiêm chủng và giám sát sức khỏe: Lá chắn chủ động cho học sinh
Nếu vệ sinh và diệt muỗi là tuyến phòng thủ thứ nhất, thì tiêm chủng là tuyến phòng thủ chiến lược cho học sinh trong mùa bệnh truyền nhiễm. ThS.BS Lê Thanh Khôi nhấn mạnh: ngoài rửa tay, vệ sinh môi trường, đeo khẩu trang, diệt muỗi, lăng quăng, thì tiêm chủng là giải pháp phòng bệnh chủ động, bảo vệ hiệu quả cho trẻ và gia đình trong giai đoạn “dịch chồng dịch”.
Hiện đã có vắc xin phòng sốt xuất huyết cho người từ 4 tuổi trở lên, giúp giảm hơn 80% nguy cơ mắc bệnh và trên 90% nguy cơ nhập viện, mắc bệnh nặng. Với tay chân miệng, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc xin phòng bệnh do virus EV71, nhằm giảm các biến chứng nặng. Bỏ qua tiêm chủng khi có chỉ định là bỏ qua một cơ hội giảm đáng kể rủi ro cho con.
Cuối cùng, phụ huynh cần xây dựng thói quen theo dõi triệu chứng nhỏ nhất của trẻ: sốt, ho, mệt, thay đổi hành vi, ăn uống kém. Khi trẻ có biểu hiện giống cúm như sốt, ho, mệt mỏi, chuyên gia khuyến cáo cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm khi cần. Kết luận rõ ràng là: trước năm học mới, gia đình nào coi phòng ngừa là ưu tiên sẽ có nhiều khả năng “giữ lớp học an toàn” cho con hơn là gia đình phó mặc mọi thứ cho may mắn.
