Khoảng trống pháp lý: khi spa thẩm mỹ thành “phòng mổ mini”
Khoảng trống pháp lý trong quản lý spa thẩm mỹ là tình trạng các cơ sở làm đẹp không phải xin giấy phép hành nghề y nhưng vẫn thực hiện thủ tục xâm lấn như tiêm filler, tiêm botox, căng chỉ, nâng mũi, hút mỡ và nhiều kỹ thuật can thiệp sâu vào cơ thể, tạo ra ranh giới mờ giữa dịch vụ chăm sóc sắc đẹp và hoạt động khám, chữa bệnh, khiến an toàn thẩm mỹ của người dân phụ thuộc vào những nơi thiếu tiêu chuẩn y khoa và giám sát nhà nước đầy đủ. Thực tế, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Thu Dung chỉ ra rằng các spa vốn chỉ được coi là cơ sở chăm sóc sắc đẹp không xâm lấn, nhưng đang lặng lẽ “nâng cấp” dịch vụ thành các thủ thuật y khoa nguy cơ cao. Điều nguy hiểm nằm ở chỗ pháp lý thẩm mỹ hiện chưa coi dịch vụ chăm sóc sắc đẹp là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, nên người hành nghề chỉ cần chứng chỉ từ các khóa đào tạo ngắn, không phải qua kiểm soát chặt của ngành Y tế.
Tiêm filler spa và thủ tục xâm lấn không phép: rủi ro sức khỏe bị xem nhẹ
Về nguyên tắc, các kỹ thuật tiêm botox, filler chỉ được thực hiện tại bệnh viện, phòng khám chuyên khoa thẩm mỹ hoặc cơ sở y tế có phạm vi chuyên môn phù hợp. Thế nhưng trên thị trường, tiêm filler spa đang trở thành dịch vụ phổ biến, được quảng bá như thủ thuật làm đẹp nhanh, rẻ, ít rủi ro. Đây là sự đánh tráo khái niệm nguy hiểm: khách hàng bị thuyết phục rằng đó chỉ là “làm đẹp nhẹ nhàng”, trong khi pháp luật coi đó là thủ thuật y khoa xâm lấn. Đại biểu Quốc hội cảnh báo nhiều người thực hiện thủ tục xâm lấn không phép khi chưa được đào tạo bài bản, dẫn đến các vụ sốc thuốc gây tê, nhiễm trùng do không bảo đảm vô khuẩn, thậm chí đe dọa tính mạng khách hàng. Điều đáng nói không phải là các biến cố hiếm hoi, mà là môi trường quản lý spa thẩm mỹ cho phép rủi ro hệ thống: hoạt động y tế “chui” diễn ra ngay trong các cơ sở không chịu sự giám sát như phòng khám.
Bắc Ninh siết cơ sở ngoài công lập: minh chứng cho lỗ hổng giám sát hậu kiểm
Nếu xem spa thẩm mỹ xâm lấn là phần nổi của tảng băng, thì câu chuyện quản lý y tế ngoài công lập tại Bắc Ninh cho thấy cả khối băng phía dưới. Chỉ thị 11/CT-UBND ngày 23/7/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh đặt mục tiêu tăng hiệu lực quản lý, phát hiện và xử lý nghiêm vi phạm trong hành nghề y, dược và dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngoài công lập. Lý do rất rõ: hệ thống cơ sở tư phát triển nhanh, nhiều nơi hoạt động không phép, vượt phạm vi chuyên môn, tiềm ẩn rủi ro cho người dân. Tại phường Võ Cường, 177 cơ sở y, dược ngoài công lập đang hoạt động; năm 2025 chỉ 19 cơ sở được kiểm tra, với một nhà thuốc bị phạt 15 triệu đồng vì bán thuốc kê đơn không có đơn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Sở Y tế kiểm tra 203 cơ sở y, dược, mỹ phẩm và thiết bị y tế, phát hiện hàng loạt vi phạm; riêng khám chữa bệnh, 7 cơ sở bị phạt 166 triệu đồng, có trường hợp bị tước giấy phép.
Quản lý spa thẩm mỹ: vì sao tiền kiểm không đủ và cần hậu kiểm nghiêm khắc
Các số liệu kiểm tra cho thấy một thực tế khó chấp nhận: kết quả kiểm tra đột xuất cho thấy 100% cơ sở được kiểm tra có sai phạm, trong đó có hành vi thực hiện dịch vụ thẩm mỹ xâm lấn không phép, sử dụng nhân sự không có chứng chỉ hành nghề. Đây là bằng chứng thuyết phục rằng mô hình quản lý hiện nay thiên về tiền kiểm, nhưng lại bỏ trống khâu giám sát sau cấp phép. Khi giấy tờ được coi là xong nhiệm vụ, mọi thứ còn lại phó mặc cho cơ sở. Chỉ thị 11 yêu cầu UBND xã, phường tăng trách nhiệm quản lý nhà nước, tập trung hậu kiểm sau cấp phép, rà soát, thống kê, phân loại cơ sở để quản lý. Quan điểm xử lý với vi phạm nghiêm trọng là kiên quyết, không nương nhẹ, đồng thời tăng kiểm tra định kỳ và đột xuất, kết hợp hướng dẫn, nhắc nhở để cơ sở khắc phục. Đây chính là cách tiếp cận cần áp dụng thống nhất cho quản lý spa thẩm mỹ: không chỉ “soi” lúc cấp phép, mà theo sát cả quá trình hoạt động.
Giải pháp pháp lý thẩm mỹ: siết điều kiện kinh doanh, bảo vệ an toàn thẩm mỹ cho người dân
Điểm mấu chốt hiện nay là dịch vụ chăm sóc sắc đẹp chưa được xếp vào ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, khiến cơ quan quản lý thiếu căn cứ pháp lý để kiểm tra, xử lý vi phạm trong hoạt động thẩm mỹ xâm lấn. Đại biểu Quốc hội đã kiến nghị Chính phủ xây dựng cơ chế quản lý riêng đối với dịch vụ có yếu tố xâm lấn, nhằm phân định rõ phạm vi giữa cơ sở chăm sóc sắc đẹp và cơ sở khám, chữa bệnh. Nếu không làm việc này, mỗi spa có kim tiêm, máy phát sóng, phòng phẫu thuật sẽ trở thành “vùng xám” pháp lý, nơi mạng sống người dân bị đánh cược. Khi Bắc Ninh tăng kiểm tra, lập đoàn giám sát, tổ chức các đợt hậu kiểm và xử phạt các cơ sở khám chữa bệnh không phép, quảng cáo sai quy định, người dân được bảo vệ tốt hơn khi tiếp cận dịch vụ y tế an toàn, minh bạch, giảm rủi ro trong chăm sóc sức khỏe. Đây phải là chuẩn an toàn thẩm mỹ cho cả nước: quản lý spa thẩm mỹ như một phần của hệ thống y tế, chứ không xem là “dịch vụ làm đẹp” vô hại.
