Tuyên bố mạnh giữa lúc bất đồng gia tăng
Hỗ trợ của Mỹ cho Ukraine là sự hậu thuẫn về chính trị, quân sự và năng lực tác chiến mà Washington cung cấp để Kyiv duy trì chủ quyền và chống lại cuộc tấn công của Nga. Ngày 21 tháng 10, Ngoại trưởng Marco Rubio nói tại Ấn Độ rằng Ukraine sẽ không còn tồn tại nếu thiếu sự hỗ trợ của Mỹ, kể cả dưới chính quyền Donald Trump. Đó là thông điệp dứt khoát về vai trò của Washington, nhưng không đồng nghĩa mọi yêu cầu của Kyiv đều được đáp ứng đúng lúc. Rubio phát biểu khi bị hỏi về thông tin liên quan đến Starlink, hệ thống vệ tinh hỗ trợ Ukraine đối phó các cuộc không kích của Nga. Ông bác bỏ việc chính phủ Mỹ biết trước hoặc chỉ đạo hạn chế hoạt động, đồng thời nói Washington không thể kiểm soát cách một công ty tư nhân vận hành sản phẩm. Lời khẳng định về sự sống còn vì thế vừa bảo vệ chính sách Mỹ, vừa đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của hỗ trợ trong thực tế.
Tranh cãi không chỉ nằm ở thông điệp
Bất đồng trở nên cụ thể hơn khi Tổng thống Volodymyr Zelenskyy nói Lầu Năm Góc đang trì hoãn chuyển giao tên lửa đánh chặn Patriot. Rubio phủ nhận Washington cố ý trì hoãn hỗ trợ và khẳng định không có “chỉ thị chính trị” nhằm gây tổn hại cho Ukraine. Tuy vậy, ông cũng cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth chưa phê duyệt việc chuyển giao loại vũ khí này. Khoảng cách giữa hai cách mô tả nằm ở chỗ Washington nhấn mạnh ý định, còn Kyiv quan tâm đến thời điểm nhận năng lực cần thiết. Trong chiến tranh, phân biệt giữa “không chủ ý gây hại” và “hỗ trợ đến đúng lúc” không thể giải quyết bằng tuyên bố. Cuộc gọi kéo dài 45 phút giữa Rubio và Zelenskyy cho thấy hai bên vẫn duy trì trao đổi cấp cao, nhưng việc trao đổi không xóa bỏ mối lo về tiến độ viện trợ quân sự Mỹ.
Niềm tin cần được đo bằng tiến độ
Tranh luận còn mở rộng sang cảnh báo sớm về các cuộc tấn công bằng tên lửa. Zelenskyy cho biết Ukraine không nhận được cảnh báo trước trong một đợt không kích; Rubio quy nguyên nhân cho vấn đề kỹ thuật và nói Mỹ vẫn cung cấp cảnh báo như trước. Hai bên vì thế đưa ra cách giải thích khác nhau về những thiếu hụt có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phòng thủ. Với Kyiv, lời khẳng định Washington đứng về phía Ukraine chỉ có sức nặng khi đi kèm lịch trình rõ ràng về chuyển giao vũ khí, chia sẻ tình báo và cảnh báo. Với Washington, việc bác bỏ cáo buộc trì hoãn có thể bảo vệ lập trường chính trị, nhưng không tự nó khôi phục lòng tin. Marco Rubio và Ukraine đang phải xử lý đồng thời quan hệ đồng minh và những bất đồng thực tế về hỗ trợ; nếu tiến độ tiếp tục là điểm mờ, những tuyên bố đoàn kết sẽ khó xoa dịu lo ngại.
Ngoại giao tiếp tục, nhưng phép thử vẫn còn
Trong khi tranh cãi về hỗ trợ chưa ngã ngũ, các nỗ lực ngoại giao vẫn được thúc đẩy. Sau cuộc gặp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Oslo, Zelenskyy nói mục tiêu của chuyến đi là chuẩn bị cho một cuộc gặp ba bên giữa lãnh đạo Mỹ, Ukraine và Nga, nhằm xử lý những vấn đề khó khăn, trong đó có tranh chấp lãnh thổ. Witkoff sau đó tới St. Petersburg để chuẩn bị đàm phán với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Rubio thừa nhận thương lượng rất khó khăn, với tương lai Donbas là trọng tâm và các bên có thể phải nhượng bộ. Ngoại giao có thể mở đường cho thỏa thuận, nhưng không thay thế nhu cầu phòng thủ trước mắt. Kết luận đáng chú ý là Washington có thể vừa khẳng định Ukraine không thể đứng vững nếu thiếu Mỹ, vừa phải chứng minh bằng quyết định và tiến độ rằng sự hậu thuẫn ấy đáng tin cậy.
