Từ biên bản ghi nhớ đến năng lực nghiên cứu
Máy tính lượng tử là loại máy tính khai thác các nguyên lý của vật lý lượng tử để xử lý thông tin theo cách khác với máy tính truyền thống, mở ra khả năng giải quyết một số bài toán phức tạp hơn. FPT và Viện Niels Bohr đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực công nghệ lượng tử, một bước kết nối đáng chú ý giữa doanh nghiệp công nghệ Việt Nam và trung tâm nghiên cứu lâu đời của Đan Mạch. Việc ký kết diễn ra tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Đan Mạch, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Đan Mạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đây chưa phải thông báo về một sản phẩm lượng tử sắp ra mắt; giá trị trước mắt nằm ở cơ hội cùng nghiên cứu, trao đổi chuyên môn và gây dựng năng lực. FPT hợp tác với một đối tác có nền tảng khoa học sâu có thể giúp Việt Nam tiếp cận tri thức và mạng lưới nghiên cứu quốc tế thay vì đứng ngoài cuộc.
Đối tác có nền tảng khoa học và tham vọng dài hạn
Viện Niels Bohr được nhà vật lý Niels Bohr, người đoạt giải Nobel năm 1922, thành lập năm 1921; viện cũng góp phần định hình vật lý lượng tử hiện đại. Bề dày ấy quan trọng vì công nghệ lượng tử đòi hỏi sự phối hợp giữa nghiên cứu nền tảng, kỹ thuật và đào tạo nhân lực, chứ không thể phát triển chỉ bằng một dự án phần mềm. Năm 2022, Quỹ Novo Nordisk tài trợ khoảng 5.800 tỷ đồng cho chương trình phát triển máy tính lượng tử do viện chủ trì. Chương trình tập hợp các nhóm nghiên cứu từ Đan Mạch, Mỹ, Hà Lan và Canada, với mục tiêu phát triển máy tính lượng tử đa dụng đầu tiên của Đan Mạch vào năm 2034. Những con số và mốc này cho thấy cuộc đua cần thời gian, nguồn lực và hợp tác xuyên biên giới. Với Việt Nam, kết nối cùng một chương trình như vậy là cơ hội học hỏi, nhưng không nên nhầm cơ hội tham gia với việc đã làm chủ công nghệ.
Cơ hội chiến lược phải đi cùng đầu tư vào con người
Ý nghĩa lớn nhất của thỏa thuận không nằm ở danh tiếng của đối tác, mà ở việc có thể biến quan hệ quốc tế thành năng lực nghiên cứu trong nước. Hai bên dự kiến tìm kiếm cơ hội nghiên cứu chung, trao đổi nghiên cứu sinh tiến sĩ, nhà khoa học, giảng viên và chuyên gia, đồng thời tổ chức hội thảo, chia sẻ thông tin và xác định hướng nghiên cứu dài hạn. Đây là những bước thiết thực để kết nối giới khoa học Việt Nam với các cơ sở nghiên cứu quốc tế và đào tạo nhân lực cho công nghệ lượng tử. Tiến bộ trong lĩnh vực này được kỳ vọng đem lại ứng dụng trong y tế, năng lượng và bảo mật thông tin. Tuy nhiên, lợi ích ấy không tự xuất hiện từ một biên bản ghi nhớ: cần duy trì hợp tác, phát triển đội ngũ và tìm đường đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng. FPT và Viện Niels Bohr đã mở một cánh cửa; thước đo thành công sẽ là tri thức và năng lực Việt Nam giữ lại sau khi bước qua.
