Dấu mốc có ý nghĩa, chưa phải đích đến
Dự án VMS là kế hoạch hợp tác năng lượng tái tạo ba bên nhằm phát triển điện gió ngoài khơi tại Việt Nam, truyền tải qua Malaysia và cung ứng một phần điện sạch cho Singapore. Đây là dự án xuất khẩu điện xuyên biên giới, không chỉ mở thêm thị trường cho nguồn điện Việt Nam mà còn kiểm nghiệm khả năng kết nối lưới điện trong khu vực.
Ngày 26/10/2026, đoàn công tác Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn dẫn đầu tham dự Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore (SIEW) 2026 tại Singapore. Tại sự kiện, Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng Singapore (EMA) trao Chấp thuận có điều kiện cho dự án VMS, với Petrovietnam tham gia thông qua PTSC. Lễ trao diễn ra tại Marina Bay Sands, dưới sự chứng kiến của lãnh đạo Việt Nam, Malaysia và Singapore. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng không đồng nghĩa dự án đã hoàn tất toàn bộ phê duyệt hay sẵn sàng đưa điện lên cáp.
Ba bên, một tuyến cung ứng đang được nghiên cứu
Phương án hiện được nghiên cứu có quy mô đáng chú ý: phát triển khoảng 2 GW điện gió ngoài khơi ở vùng biển phía Nam Việt Nam, sau đó truyền tải qua tuyến cáp ngầm cao áp dưới biển dài gần 800 km sang Malaysia. Tại đây, một phần sản lượng dự kiến phục vụ nhu cầu trong nước; phần còn lại kết hợp với điện mặt trời để xuất khẩu khoảng 1,3 GW năng lượng tái tạo sang Singapore. Vì vậy, điện Việt Nam Malaysia không chỉ là câu chuyện quá cảnh, mà còn gắn với nhu cầu tiêu thụ trong nước Malaysia; điện Việt Nam Singapore là mắt xích đầu ra xa hơn của chuỗi cung ứng.
Các con số này mô tả phương án đang được xem xét, không phải công suất đã xây dựng hay sản lượng đã cam kết vận hành. Tuy vậy, chúng cho thấy dự án điện sạch được thiết kế như một hạ tầng kết nối nhiều thị trường, đòi hỏi phối hợp đồng bộ giữa nguồn phát, cáp biển và cơ chế mua bán điện.
Điều kiện tiếp theo: khảo sát, kỹ thuật và pháp lý
Chấp thuận có điều kiện tạo cơ sở để liên danh tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại và các thủ tục cần thiết tại Việt Nam, Malaysia và Singapore. Đây mới là một trong những mốc phê duyệt quan trọng đầu tiên; tiến độ thực tế sẽ phụ thuộc vào việc các bên giải quyết được những nội dung đó và phối hợp giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp.
Phía Việt Nam cho biết đã cấp hai giấy phép khảo sát cho PTSC để nghiên cứu, phát triển nguồn điện gió ngoài khơi. PTSC cũng đã hoàn thành một chiến dịch thu thập dữ liệu gió và hải văn kéo dài 12 tháng ngoài khơi khu vực Vũng Tàu trước đây, đồng thời chuẩn bị thiết bị đo gió và tàu chuyên dụng để khảo sát vị trí tiềm năng mới ngoài khơi Lâm Đồng. Những bước này tạo nền tảng cần thiết, nhưng khảo sát chỉ là đầu vào: dự án còn phải chứng minh tính khả thi về kỹ thuật, thương mại và thủ tục ở cả ba nước.
Ý nghĩa khu vực và bài kiểm tra đến năm 2035
SIEW diễn ra khi các nước ASEAN quan tâm hơn đến đa dạng hóa nguồn cung điện, phát triển năng lượng tái tạo và giảm phát thải. Nếu được triển khai, VMS có thể giúp Malaysia sử dụng một phần điện nhận được, đưa phần còn lại sang Singapore và góp phần tăng kết nối hạ tầng điện khu vực. Với người sử dụng, lợi ích trước mắt chưa phải là thay đổi hóa đơn hay nguồn điện ngay lập tức; ý nghĩa thiết thực hơn là thêm lựa chọn cung ứng và hỗ trợ an ninh năng lượng dài hạn.
Dự án dự kiến bắt đầu cung cấp điện từ năm 2035, trong khoảng 30 năm. Mốc thời gian xa ấy nhấn mạnh khoảng cách giữa chấp thuận ban đầu và vận hành thương mại: nghiên cứu, thỏa thuận mua bán, phê duyệt xuyên biên giới và xây dựng hạ tầng đều còn ở phía trước. VMS có thể trở thành đóng góp đáng kể cho Lưới điện ASEAN, nhưng chỉ khi ba nước biến tuyên bố hợp tác thành các quyết định kỹ thuật và pháp lý cụ thể. Kết luận hiện tại vì thế nên lạc quan có điều kiện: cánh cửa đã mở, còn con đường tới dòng điện xuyên biên giới vẫn phải được hoàn tất từng bước.
