Kỷ lục xuất khẩu chế tạo: nền tảng mới cho vị thế Việt Nam
Xuất khẩu chế tạo Việt Nam là tổng giá trị hàng hóa thuộc các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo được sản xuất trong nước và bán ra thị trường quốc tế, phản ánh chiều sâu công nghiệp, năng lực tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu, cũng như mức độ đóng góp của khu vực sản xuất đối với tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu GDP theo hướng hiện đại hơn.
Con số kim ngạch xuất khẩu công nghiệp chế tạo hơn 421 tỷ USD năm 2025, chiếm gần 89% tổng kim ngạch xuất khẩu, không chỉ là một kỷ lục thống kê mà là tín hiệu chiến lược: Việt Nam đã trở thành một mắt xích lớn trong dòng chảy hàng hóa toàn cầu. Đi cùng đó, khu vực sản xuất đóng góp khoảng 24,5% GDP Việt Nam, cho thấy nền kinh tế đang dịch chuyển rõ rệt khỏi mô hình dựa nhiều vào nông nghiệp và dịch vụ sang mô hình có trụ cột công nghiệp chế tạo. Nói cách khác, chuỗi giá trị xuất khẩu chế tạo đang trở thành xương sống cho tăng trưởng, và bây giờ là thời điểm Việt Nam phải quyết định sẽ đứng ở phân khúc thấp hay vươn lên nấc thang cao hơn.
VITW 2026: hình ảnh một nền công nghiệp muốn bước ra trung tâm chuỗi sản xuất toàn cầu
Nếu cần một hình ảnh trực quan cho tham vọng công nghiệp mới, Tuần lễ Công nghiệp và Công nghệ Việt Nam 2026 (VITW 2026) chính là sân khấu đó. Sự kiện được khai mạc sáng 9/9, nơi ông Christopher Hudson, Chủ tịch toàn cầu một tập đoàn tổ chức triển lãm lớn, công bố những số liệu về xuất khẩu chế tạo và đóng góp GDP sản xuất, đồng thời nhấn mạnh Việt Nam đang ở vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ các xu hướng định hình lại công nghiệp toàn cầu. Đây là lời xác nhận từ một người quan sát quốc tế về vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, chứ không chỉ là tự khẳng định từ bên trong.
Với chủ đề “Công nghệ dẫn dắt - Công nghiệp chuyển mình - Bứt phá vươn xa”, VITW 2026 đặt trọng tâm vào việc kết nối trưng bày công nghệ với hội nghị chuyên ngành và giao thương, phản ánh nhận thức rằng để giữ được vị trí trong chuỗi sản xuất toàn cầu, Việt Nam không thể chỉ cạnh tranh bằng chi phí nhân công mà phải chuyển sang cạnh tranh bằng năng lực công nghệ. Hơn 2.000 gian hàng, đặc biệt là khu Hanoi MIP Fair với robot, thiết bị bay không người lái, sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, cho thấy hệ sinh thái đổi mới đang được kéo gần hơn với sản xuất. Đây không phải là hội chợ đơn thuần, mà là phép thử xem công nghiệp Việt Nam đã đủ tự tin để trình bản thân trước thế giới hay chưa.
Hà Nội và tầm nhìn 2045: từ "công xưởng" đến trung tâm đổi mới sáng tạo
Ở góc độ địa phương, Hà Nội đang cố tình dùng VITW 2026 như một bước đệm để tái định vị vai trò công nghiệp của mình trong nền kinh tế quốc gia. Ông Trần Đức Hải, Giám đốc Sở Công Thương, đánh giá công nghiệp Thủ đô năm 2026 đứng trước nhiều thời cơ thuận lợi để tăng tốc và góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Thay vì chỉ là nơi tập trung hành chính và dịch vụ, Hà Nội muốn định nghĩa lại mình như một cực công nghiệp công nghệ cao, gắn kết chặt với chuỗi cung ứng sản xuất cấp quốc gia và quốc tế.
Đáng chú ý hơn, Trung tâm Triển lãm Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2045 đưa Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Mục tiêu này cho thấy tầm nhìn dài hạn: muốn củng cố xuất khẩu chế tạo Việt Nam, các thành phố lớn không thể chỉ đóng vai trò "công xưởng" mà phải trở thành nơi kiến tạo công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Việc tổ chức Hanoi MIP Fair 2026 được lý giải là nỗ lực triển khai các nghị quyết Trung ương về phát triển công nghiệp, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân. Cách tiếp cận này nếu thành công sẽ dịch chuyển đóng góp GDP sản xuất từ khối gia công giá trị thấp sang khối chế tạo công nghệ cao có biên lợi nhuận cao hơn.
Chuỗi cung ứng tái cấu trúc: Việt Nam đứng ở đâu trong cuộc chơi dài hạn?
Nhận định Việt Nam đang ở vị thế thuận lợi trong bối cảnh công nghiệp toàn cầu tái cấu trúc nghe có vẻ lạc quan, nhưng đằng sau đó là những yêu cầu rất khắt khe với khu vực sản xuất. Khi kim ngạch xuất khẩu công nghiệp chế tạo trở thành phần áp đảo trong tổng xuất khẩu, bất kỳ cú sốc nào trong chuỗi sản xuất toàn cầu sẽ tác động trực tiếp đến tăng trưởng, việc làm và thu ngân sách. Điều này buộc Việt Nam phải không chỉ tăng lượng đơn hàng, mà phải nâng cấp chất lượng tham gia chuỗi: từ lắp ráp đơn giản lên thiết kế, nghiên cứu, dịch vụ kỹ thuật kèm theo.
Không phải ngẫu nhiên mà VITW 2026 quy tụ nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực điện hóa phương tiện, tự động hóa, sản xuất xanh và tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Đây chính là những mảng mà các tập đoàn toàn cầu đang dịch chuyển, và nếu doanh nghiệp Việt không nhanh chóng bám vào các chuẩn mới này, lợi thế hiện tại có thể chỉ là tạm thời. Thông điệp tích cực là Việt Nam đã có một nền tảng xuất khẩu chế tạo 421 tỷ USD và đóng góp GDP sản xuất 24,5% để làm bàn đạp; thông điệp cảnh báo là nền tảng ấy sẽ bị bào mòn nếu chiến lược tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu tiếp tục dừng ở nấc thấp của gia công.
Kết luận: từ quy mô lớn đến vị thế cao trong chuỗi sản xuất toàn cầu
Với xuất khẩu công nghiệp chế tạo 421 tỷ USD chiếm gần 89% tổng kim ngạch xuất khẩu và khu vực sản xuất đóng góp khoảng 24,5% GDP, Việt Nam đã đi qua giai đoạn phải chứng minh mình có chỗ đứng trong chuỗi sản xuất toàn cầu; câu hỏi bây giờ là chỗ đứng đó cao hay thấp trên thang giá trị. VITW 2026, Hanoi MIP Fair và tầm nhìn Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo khu vực cho thấy một quyết tâm chính trị và kinh tế: dịch chuyển từ "nhiều" sang "tinh", từ gia công sang chế tạo công nghệ, từ tiêu chuẩn thấp sang tiêu chuẩn xanh, thông minh.
Nếu các chương trình kết nối sự kiện công nghiệp, công nghệ quốc tế với Việt Nam được triển khai liên tục như dự định, cánh cửa để doanh nghiệp Việt hợp tác và vươn ra toàn cầu sẽ mở rộng hơn. Nhưng để tận dụng cánh cửa ấy, chính doanh nghiệp phải chủ động nâng năng lực công nghệ, quản trị và tuân thủ chuẩn quốc tế, thay vì chỉ trông chờ vào lợi thế chi phí. Chuỗi sản xuất toàn cầu đang tái định hình; Việt Nam đã được mời vào bàn nhưng vị trí trên chiếc bàn đó sẽ do chính chiến lược công nghiệp của mình quyết định.
