Đại lộ sông Hồng là gì và tại sao đây là bước ngoặt giao thông?
Đại lộ sông Hồng là dự án giao thông Hà Nội gồm hai tuyến đường trục chính đô thị dài khoảng 80km chạy dọc hai bên sông Hồng, mặt cắt tối đa tới 10 làn xe, được thiết kế song song hệ thống đê hiện hữu và tích hợp trong tổng thể quy hoạch sông Hồng nhằm tạo trục cảnh quan – giao thông mới xuyên suốt thành phố. Điểm đáng nói là thành phố không coi đây chỉ là một con đường lớn, mà là công cụ để tái cấu trúc không gian đô thị ven sông, đồng thời giải quyết các nút thắt kết nối Bắc – Trung tâm – Nam. Việc Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội công bố phương án tuyến tỷ lệ 1/500 để lấy ý kiến người dân cho thấy giai đoạn quyết định của dự án đã bắt đầu, và dư luận cần nhìn nhận nó như một lựa chọn định hình diện mạo đô thị chứ không đơn thuần là mở rộng đường.
Quy mô kỹ thuật: hai đường 10 làn xe ôm trọn hai bờ sông
Về quy mô, hai đại lộ sông Hồng là một bước nhảy vọt về hạ tầng đường bộ. Tuyến bờ Bắc (tả ngạn) dài khoảng 35km, từ khu vực cầu Hồng Hà thuộc xã Mê Linh, qua Đông Anh, Long Biên, kết thúc ở Bát Tràng và kết nối với trục di sản Hưng Yên. Tuyến bờ Nam (hữu ngạn) dài hơn 45km, từ cầu Hồng Hà (xã Ô Diên) đến Vành đai 4, khu vực cầu Mễ Sở, xã Hồng Vân. Đường chính gồm 6 làn, tốc độ thiết kế 80km/giờ; đường gom tối đa 4 làn, tốc độ thiết kế 60km/giờ, đưa tổng mặt cắt lên tới 10 làn xe ở những đoạn đầy đủ. Mặt cắt toàn tuyến dao động 54–73,5m, phản ánh tham vọng tạo nên trục đường đô thị loại lớn. Một câu có thể trích dẫn là: “Đường chính gồm 6 làn xe, tốc độ thiết kế 80km/giờ; đường gom tối đa 4 làn, tốc độ thiết kế 60km/giờ”.
Giải pháp kỹ thuật tinh chỉnh: thu hẹp, đi ngầm để bảo vệ di tích và cảnh quan
Điểm đáng chú ý nhất trong phương án là cách Hà Nội cố cân bằng giữa tham vọng hạ tầng và bảo tồn. Ở bờ Bắc, đoạn từ Bắc Cầu đến cầu Thăng Long được nghiên cứu thu hẹp mặt cắt nhằm giảm ảnh hưởng tới đền Núi, đền Rừng và đền Mẫu Thoải Phúc Xá – những di tích nằm sát không gian dự án. Tại khu vực trung tâm, thay vì "san phẳng" mặt đất, thành phố tính phương án đi ngầm: đoạn khoảng 2,3km từ đầu cầu Long Biên đến sau cầu Chương Dương được đề xuất xây hầm kín 6 làn xe cơ giới; phía hữu ngạn, đoạn qua khu vực cầu Long Biên cũng có phương án hầm tương tự. Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm, các bước tiếp theo sẽ được xem xét trên cơ sở bảo đảm hiệu quả kỹ thuật, đồng thời hạn chế tối đa ảnh hưởng đến công trình, di tích hiện hữu.
Tác động giao thông: trục dọc mới và mạng lưới liên kết đa hướng
Về bản chất, hai đại lộ sông Hồng không chỉ thêm một tuyến đường mà tạo ra một trục lưu thông mới song song với nhánh đô thị hiện tại. Các tuyến này được định hướng kết nối với loạt cầu lớn vượt sông như Thăng Long, Nhật Tân, Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy, cùng hệ thống đường vành đai. Khi hình thành, mạng lưới được kỳ vọng tăng mạnh khả năng kết nối dọc hai bên sông, đồng thời bổ sung các hướng liên kết giữa khu vực phía Bắc, trung tâm và phía Nam thành phố. Nói cách khác, thay vì chỉ tập trung lưu thông hướng tâm về nội đô, Hà Nội đang tạo thêm một “xương sống” giao thông dọc sông để phân tán dòng xe, giảm phụ thuộc vào vài trục huyết mạch hiện hữu. Đây là tư duy quy hoạch sông Hồng coi hành lang ven sông như trục động lực, không còn là vùng phía sau hệ thống đê như trước.
Chiến lược quy hoạch sông Hồng và câu hỏi còn bỏ ngỏ
Hai tuyến đường này chỉ là một hợp phần trong trục đại lộ cảnh quan sông Hồng – không gian phát triển mới mà Hà Nội đang nghiên cứu dọc hai bên sông. Phương án giao thông được đặt trong tổng thể điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, chứ không bị xem như dự án đường bộ đơn lẻ. Từ nay đến hết ngày 26-9, thành phố tổ chức lấy ý kiến về phương án tuyến tỷ lệ 1/500 và phương án điều chỉnh quy hoạch phân khu, sau đó Sở Xây dựng sẽ tổng hợp, rà soát và đánh giá tác động, trước khi chốt các lựa chọn tiếp theo. Câu chuyện lớn hơn của đại lộ sông Hồng là: Hà Nội có đủ quyết tâm để biến hành lang sông từ vùng bị “quay lưng” thành trục chính của đô thị, đồng thời giữ được bản sắc cảnh quan – di sản? Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào chất lượng quy hoạch chi tiết và sự tham gia thực chất của cộng đồng trong giai đoạn hiện nay.
