Từ bãi bỏ quyết định 6142 đến tầm nhìn đô thị sông Hồng 1,2 triệu dân
Quy hoạch sông Hồng là việc Hà Nội điều chỉnh tổng thể không gian đô thị, hạ tầng giao thông, dân cư và cảnh quan trên diện tích 11.418 ha dọc hai bên sông, nhằm biến khu vực ven sông thành trục phát triển kinh tế – đô thị mới với dân số dự báo tăng từ gần 280.000 lên tối đa 1,2 triệu người trong tương lai. Đây không phải một thay đổi kỹ thuật, mà là bước ngoặt chiến lược trong phát triển đô thị Hà Nội. UBND thành phố đã ban hành Quyết định 5405/QĐ-UBND bãi bỏ toàn bộ Quyết định 6142 trước đó về nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Động thái này gây chú ý vì nhiệm vụ cũ chỉ tính đến quy mô khoảng 11.000 ha với dân số dự báo 300.000–350.000 người. Việc bãi bỏ cho thấy thành phố chấp nhận “xé nháp” để viết lại một kịch bản đô thị tham vọng hơn, thay vì cố gắng vá víu một nhiệm vụ quy hoạch đã lạc hậu so với tầm nhìn mới.
Vì sao Hà Nội chọn viết lại quy hoạch: Từ nhiệm vụ cũ đến trục động lực mới
Điểm mấu chốt của việc bãi bỏ Quyết định 6142 nằm ở chỗ định hướng phát triển đô thị Hà Nội đã thay đổi cấp độ. Nhiệm vụ quy hoạch cũ được xây dựng dựa trên các nghị quyết và quyết định chỉ nhìn đến tầm nhìn 2045–2065, trong khi nay thành phố đã phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm tại Quyết định 2512/QĐ-UBND. Theo quy hoạch mới, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là một trong 9 động lực phát triển của Thủ đô, không chỉ là trục không gian xanh mà còn là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị gắn với văn hóa sáng tạo, khoa học công nghệ dọc hai bên sông. Khi sông Hồng được nâng cấp vai trò lên thành “động cơ tăng trưởng” của phát triển đô thị Hà Nội, nhiệm vụ quy hoạch cũ với khung dân số 300.000–350.000 người trở nên quá thu hẹp, cả về diện tích lẫn mục tiêu. Việc viết lại nhiệm vụ quy hoạch vì thế là lựa chọn bắt buộc nếu Hà Nội muốn biến tầm nhìn 100 năm thành cấu trúc không gian cụ thể, chứ không dừng ở khẩu hiệu.
Không dừng quy hoạch, mà mở rộng: 11.418 ha, 1,2 triệu dân và cấu trúc đô thị mới
Điều quan trọng là Hà Nội không dừng quy hoạch sông Hồng, mà tiếp tục nhiệm vụ này theo quy định mới, phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Thành phố đang điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng với phạm vi nghiên cứu khoảng 11.418 ha, trải dài 40 km từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Khu vực hiện có khoảng 279.525 người, nhưng theo nội dung quy hoạch, dân số được dự báo tăng lên 800.000–1,2 triệu người. Đây là bước nhảy dân số khổng lồ, biến vùng ven sông từ không gian bán nông thôn thành một dải đô thị liên tục. Theo một phát biểu có thể trích dẫn, “dân số khu vực được dự báo khoảng 800.000 đến 1,2 triệu người”. Không gian hai bên sông sẽ được tổ chức lại với hệ thống công viên, cây xanh, không gian công cộng, dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí và các công trình văn hóa. Cấu trúc đô thị mới này cho thấy Hà Nội muốn biến sông Hồng thành “phòng khách đô thị” và trục kinh tế – dịch vụ, chứ không chỉ là vùng bãi bồi bị lãng quên.
Hạ tầng giao thông và đại lộ cảnh quan: Trục xương sống của trung tâm đô thị chiến lược
Không thể nói đến phát triển đô thị Hà Nội dọc sông Hồng mà bỏ qua hạ tầng giao thông. Quy hoạch mới nghiên cứu hệ thống giao thông theo hướng kết nối đường bộ, đường thủy và đường sắt đô thị, cùng mạng lưới đường ven sông và các tuyến cầu vượt sông. Mục tiêu là tăng khả năng kết nối giữa hai bờ sông và giữa khu vực ven sông với các khu vực khác của thành phố. Theo Nghị quyết 18 của HĐND thành phố, khu vực có 18 dự án thành phần, trong đó gồm 2 dự án giao thông thuộc trục đại lộ cảnh quan bờ tả và bờ hữu sông Hồng. Điều này cho thấy trục đại lộ cảnh quan không chỉ là “đường đẹp”, mà là xương sống giao thông của trung tâm đô thị mới. Khi các tuyến đường ven sông, cầu vượt sông và đường sắt đô thị được kết nối, khu vực sông Hồng sẽ không còn là ranh giới chia cắt, mà trở thành trục liên kết Đông – Tây, nội đô – ngoại thành. Chính hạ tầng giao thông là điều quyết định quy hoạch sông Hồng có trở thành động lực phát triển hay chỉ là bản vẽ đẹp trên giấy.
Kết luận: Sông Hồng từ vùng bãi bồi thành trung tâm chiến lược của Thủ đô
Nhìn tổng thể, việc Hà Nội bãi bỏ Quyết định 6142 và ban hành Quyết định 5405/QĐ-UBND không phải là bước lùi, mà là bước chuyển cấp độ trong tư duy quy hoạch. Thành phố chấp nhận làm lại nhiệm vụ quy hoạch để phù hợp với tầm nhìn 100 năm, với trục đại lộ cảnh quan sông Hồng là một trong 9 động lực phát triển. Quy hoạch điều chỉnh bao phủ 11.418 ha, dân số dự báo tăng từ 279.525 người lên tối đa 1,2 triệu người. Hệ thống công viên, không gian công cộng, dịch vụ đô thị và hạ tầng giao thông đa phương thức sẽ biến khu vực sông Hồng thành trung tâm phát triển đô thị chiến lược của Thủ đô. Câu hỏi còn lại không nằm ở tầm nhìn, mà ở năng lực thực thi: Hà Nội có đủ quyết tâm và kỷ luật để biến quy hoạch sông Hồng thành đô thị sống được, chứ không chỉ là đô thị nhìn đẹp từ trên cao.
