Chống ngập cần bắt đầu từ đúng nguyên nhân
Chống ngập đô thị là việc giảm nước đọng và ngăn nước tràn vào khu dân cư bằng giải pháp phù hợp với nguồn gây ngập, từ cải thiện thoát nước tại điểm trũng đến kiểm soát triều trên quy mô rộng. Hai trường hợp ở Đà Nẵng và Đồng Tháp cho thấy không có một phương án chung cho mọi điểm nóng: công trình tạm có thể xử lý nhu cầu trước mắt, trong khi hạ tầng đồng bộ đòi hỏi đầu tư dài hạn.
Tại Đà Nẵng, ngày 25-10-2026, thành phố triển khai lắp ống thoát nước tạm ở những vị trí ngập trên tỉnh lộ 603B, tuyến ven biển nối trung tâm với Hội An. Nhà thầu đào vỉa hè, đặt ống để dẫn nước từ các đoạn thấp ra cửa thoát; công việc được yêu cầu hoàn thành trước ngày 30-10. Đây là phản ứng cần thiết trước phản ánh của người dân, nhưng hiệu quả thực tế mới là thước đo, không phải tốc độ thi công.
Điểm ngập đã lặp lại qua nhiều năm, nhất là trước khu nghỉ dưỡng The Pearl Hoi An và gần khu Malibu. Khi mưa kéo dài hơn 30 phút, nước có thể gây chết máy, ùn tắc và buộc người đi xe máy tìm đường khác hoặc dắt xe qua vùng ngập. Vì vậy, cải thiện thoát nước Đà Nẵng tại các điểm trũng là việc cấp bách, song hệ thống tạm cần được kiểm chứng qua những trận mưa lớn.
Ở Đồng Tháp, bài toán là nước triều và hạ tầng ven sông
Vòng xoay Trung Lương, phường Trung An, từng thường xuyên ngập khi triều cường dâng; nước làm đường khó đi và khiến các hộ ven sông phải tìm cách ngăn tràn vào nhà. Sau khi một phần kè và hệ thống thoát nước thuộc dự án đường giao thông hai bên bờ sông Bảo Định được đưa vào sử dụng, tình trạng ngập đã giảm so với trước. Người dân cho biết những đợt triều gần đây, đường vẫn đi lại được, không còn cảnh dắt xe giữa dòng nước.
Khác với việc bổ sung ống ở vài điểm thấp, dự án gần 2.000 tỉ đồng kết hợp đường ven sông, kè bảo vệ bờ và thoát nước. Quy mô gồm gần 10 km đường dọc hai bờ sông, 10,28 km kè, cùng hệ thống thoát nước và chiếu sáng. Các cửa xả có van ngăn triều nhằm hạn chế nước sông chảy ngược vào đô thị khi mực nước bên ngoài lên cao; khi nước hạ, nước trong hệ thống có thể thoát ra sông.
Đây là lựa chọn hợp lý hơn khi nguồn gây ngập gắn với mực nước sông và phạm vi ảnh hưởng lớn. Tuy nhiên, công trình chưa hoàn tất toàn bộ. Đơn vị thi công và địa phương đang kiểm tra, khắc phục, hoàn thiện nắp cống để nâng hiệu quả vận hành và ngăn triều; mục tiêu là hoàn thành các gói thầu trong năm 2026. Kết quả hiện tại đáng ghi nhận, nhưng chưa thể xem là bằng chứng rằng mọi khu vực lân cận đã được bảo vệ.
Đo hiệu quả qua nhiều mùa, không chỉ nhìn một điểm
Hai cách làm phản ánh hai bài toán khác nhau: Đà Nẵng cần thoát nước nhanh tại các điểm ngập trên tuyến giao thông đông người qua lại; khu vực Trung Lương cần kè và kiểm soát dòng triều trong một dự án quy mô lớn hơn. Đánh đồng hai giải pháp sẽ dẫn đến kỳ vọng sai: ống tạm không thay thế được hạ tầng chống triều, còn một tuyến đường mới chưa tự động giải quyết mọi điểm ngập quanh đó.
Điều cần theo dõi tiếp là mức nước và thời gian rút sau những trận mưa kéo dài ở tuyến 603B, cùng tần suất ngập triều cường tại Trung An khi mực sông lên cao. Cũng cần kiểm tra liệu nước có chuyển sang các đoạn đường, khu dân cư hoặc cửa xả lân cận hay không. Tại Đồng Tháp, việc hoàn thiện nắp cống là bước vận hành cụ thể cần được đánh giá; tại Đà Nẵng, người dân vẫn chờ hệ thống tạm ngăn nước tái ngập mỗi khi mưa.
Kết luận nên rõ ràng: giải pháp chống ngập tốt không phải công trình lớn nhất hay biện pháp nhanh nhất, mà là phương án khớp với nguyên nhân và được kiểm chứng qua điều kiện khắc nghiệt. Ống tạm ở Đà Nẵng có thể giảm phiền toái trước mắt; hạ tầng Bảo Định có tiềm năng tạo sức chống chịu dài hạn. Cả hai chỉ thật sự thành công khi số liệu qua mùa mưa, các đợt triều và tác động ngoài phạm vi thi công xác nhận điều đó.
