Mục tiêu xóa ngập úng: tham vọng nhưng không thể trì hoãn
Chiến lược chống ngập Hà Nội là kế hoạch tổng hợp gồm hoàn thiện hạ tầng thoát nước, gỡ từng điểm nghẽn úng ngập theo lưu vực và xây dựng cơ chế quản lý mưa lũ gắn với phân luồng giao thông để giảm tối đa diện, độ sâu và thời gian ngập, hướng tới xóa cơ bản tình trạng ngập úng nội đô. Ngày 14/8, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông chủ trì cuộc làm việc với các cơ quan, đơn vị về kết quả và kế hoạch triển khai 12 công trình xây dựng khẩn cấp nhằm giải quyết ngập úng trên địa bàn. Thành phố xác định úng ngập là một trong 5 “điểm nghẽn” lớn cần xử lý với quyết tâm chính trị cao. Nói cách khác, đây không còn là chuyện chống ngập cục bộ, mà là bài kiểm tra về năng lực quản lý đô thị và khả năng thích ứng khí hậu của Thủ đô.
Năm dự án hoàn thành: bước thử quan trọng tại Tây Hồ Tây, Nam Thăng Long, Ciputra
Điểm đáng chú ý trong chiến lược chống ngập Hà Nội là 5 dự án khẩn cấp đã hoàn thành và bước đầu phát huy hiệu quả trong mùa mưa năm 2026, đặc biệt tại các khu vực Tây Hồ Tây, Nam Thăng Long và Ciputra. Đây là phép thử đầu tiên cho cách tiếp cận mới: tập trung vào các “nút thắt” hạ tầng thoát nước chứ không chỉ xử lý từng điểm nước ngập trên mặt đường. Theo Sở Xây dựng, các dự án như hồ đầu mối Mễ Trì (Đồng Bông 2), hồ điều hòa Yên Nghĩa 2, cùng việc cải tạo nâng công suất trạm bơm và tuyến cống dọc Đại lộ Thăng Long đã được kết nối vào hệ thống thoát nước chung, trực tiếp tham gia tiêu thoát nước cho từng khu vực. Nhiều “điểm nghẽn” úng ngập đã được kiểm soát, 34 trong 71 điểm trong danh mục ngập úng đã cơ bản được khống chế. Đó là tín hiệu tích cực, nhưng cũng là lời nhắc rằng hành trình tới mục tiêu 2027 vẫn còn dài.
Hạ tầng thoát nước: từ công suất bơm đến dung tích hồ điều hòa
Để xóa ngập úng, Hà Nội không thể trông chờ vào những biện pháp mang tính “chữa cháy”. Trọng tâm là nâng cấp hạ tầng thoát nước với một loạt dự án được triển khai theo lưu vực thay vì xử lý rời rạc từng điểm. Thông qua các dự án, hệ thống thoát nước được bổ sung tổng công suất bơm khoảng 33,08 m³/s, gồm 4 trạm bơm khu vực Đại lộ Thăng Long; 19 hồ điều hòa được lắp thêm hệ thống bơm, khai thác thêm khoảng 1,4 triệu m³ dung tích điều tiết. Một câu nói đáng nhớ là: "Các công trình hoàn thành đã bổ sung khoảng 83 ha hồ điều hòa, tăng thêm sức chứa 3,4 triệu m³ dung tích điều tiết cho hệ thống thoát nước". Điều này cho phép tăng khả năng dẫn nước từ lưu vực sông Tô Lịch, sông Nhuệ về trạm bơm Yên Sở, giảm tải cho cống và trạm bơm đầu mối. Nói thẳng, nếu thiếu nền tảng hạ tầng này, mọi kế hoạch quản lý mưa lũ đều chỉ là lý thuyết.
Giải pháp ngập úng: gỡ từng điểm nghẽn, bảo đảm giao thông 4 cấp độ
Điểm mới của chiến lược giải pháp ngập úng là sự kết hợp giữa kỹ thuật thoát nước và tổ chức giao thông. Hà Nội đã chuyển từ cách xử lý từng “hố nước” sang triển khai đồng bộ các giải pháp theo lưu vực, đồng thời gắn chặt với quản lý mưa lũ. Sở Xây dựng xây dựng phương án phân luồng, bảo đảm giao thông theo 4 cấp độ ứng với các kịch bản mưa, bão gây ngập. Khi mực nước ngập dưới 10cm, người dân được cảnh báo qua phát thanh; trên 10–20cm sẽ có biển cảnh báo; từ 20–30cm phải có người hướng dẫn trực tiếp; trên 30cm sẽ lập barie, biển cấm và tổ chức phân luồng, thậm chí cấm đường nếu cần để bảo đảm an toàn. Quan trọng hơn, yêu cầu được đặt ra là ứng phó ngập úng phải đồng bộ giữa tổ chức giao thông và vận hành hệ thống thoát nước. Nếu không, mọi nỗ lực chống ngập Hà Nội sẽ bị vô hiệu chỉ bởi vài giờ tắc đường trong mưa lớn.
Đích 2027: kỳ vọng lớn, rủi ro không nhỏ
Thành phố đặt mục tiêu trong năm 2027 phải khắc phục triệt để tình trạng ngập úng khi mùa mưa đến, góp phần bảo đảm an toàn, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân. Dự án cải tạo tuyến hạ lưu sông Kim Ngưu và hồ điều hòa Phú Đô dự kiến hoàn thành trong tháng 8/2026; kênh Thụy Phương hoàn thành trong tháng 9; hồ Thụy Phương 2 và Yên Nghĩa 1 cũng được yêu cầu về đích trong tháng 8. Các hồ Chèm, Liên Mạc 1 được cam kết khởi công trong tháng 8 và hoàn thành vào quý IV/2026. Tuy nhiên, kịch bản dự báo cho thấy với mưa 50–70mm/h có thể xuất hiện 14 điểm ngập; 70–100mm/h là 84 điểm; trên 100mm/h lên tới 220 điểm. Có thể khẳng định, không hệ thống nào chịu nổi khi lượng mưa vượt thiết kế; nhưng bằng cách tháo gỡ từng điểm nghẽn, vận hành linh hoạt hạ tầng hiện có và bổ sung công trình còn thiếu, Hà Nội đang chọn con đường khó nhưng đúng: nâng dần sức chống chịu của đô thị để cuộc sống người dân không bị “khóa” mỗi khi trời mưa to.
