Kinh gốm trên nóc nhà Nam Bộ: khi di sản Phù Lãng bước lên mây
Triển lãm “Kinh gốm – Thanh âm thế gian” là không gian trưng bày 423 tượng gốm tâm linh mang cảm hứng Phật giáo trên đỉnh Núi Bà Đen, kết nối di sản gốm Phù Lãng với trải nghiệm du lịch văn hóa và hành hương hiện đại của du khách khắp Việt Nam.
Điểm đáng nói không phải chỉ là con số kỷ lục, mà là lựa chọn táo bạo: đưa di sản gần 800 năm gốm Kinh Bắc lên đỉnh núi cao nhất Nam Bộ. Từ ngày 8/8 đến 30/9, 423 pho tượng – trong đó có tượng Phật mình chim, tượng chú tiểu và nhiều tượng Phật khác – tạo nên một “bộ kinh” bằng đất và lửa giữa mây trời Núi Bà Đen. Đây không phải một triển lãm trung tính; nó phát đi thông điệp rõ ràng rằng di sản gốm Việt không còn nằm yên trong làng nghề, mà đang bước vào trung tâm của du lịch văn hóa và đời sống tinh thần đô thị.
423 tượng gốm tâm linh: từ đất Kinh Bắc tới hành trình tỉnh thức trên đỉnh núi
Cốt lõi của triển lãm Núi Bà Đen là hệ thống tượng gốm tâm linh được tạo tác tinh xảo bởi nghệ sĩ Nguyễn Tuấn (Tuấn Gốm) cùng các nghệ nhân gốm Phù Lãng. Mỗi tác phẩm đi qua đầy đủ hành trình chọn đất, pha nước, tạo hình, rồi nung bằng lò than củi truyền thống – một tuyên ngôn thẳng thắn rằng di sản gốm Việt vẫn sống bằng tay nghề và lửa chứ không phải dây chuyền công nghiệp.
Triển lãm trưng bày 423 pho tượng, bao gồm tượng Phật mình chim, tượng chú tiểu và các tượng Phật khác. Tượng Phật mình chim với phần trên là gương mặt Phật an nhiên, phần dưới là đôi cánh chim khép lại, diễn tả nửa là giác ngộ, nửa là chúng sinh. Từng chi tiết được điêu khắc để gửi gắm quan niệm nhân sinh, thông điệp Phật giáo và hành trình nội tâm từ tán loạn trở về nhất tâm. Nói cách khác, đây là một “cuốn kinh” bằng tượng gốm, nơi người xem không đọc chữ mà đọc đường nét, ánh mắt, thân cánh chim.
Hơn 200 chú tiểu gốm: điểm check-in hot và bài học về hạnh phúc giản dị
Nếu tượng Phật mình chim tạo nên chiều sâu triết lý, thì hơn 200 tượng chú tiểu gốm lại mang đến năng lượng hỷ lạc và… sức hút check-in không thể phủ nhận. Du khách đổ lên quảng trường trên đỉnh Núi Bà Đen để gặp những chú tiểu ngồi thiền, ngủ gật, cười tít mắt, nâng chùa vàng hoặc chơi trống con, mõ gõ, đàn tranh, đàn tì bà.
Khuôn mặt tròn xoe, má phúng phính, ánh mắt ngây thơ, tư thế an nhiên của các tượng chú tiểu khiến nhiều người cảm nhận rõ “nguồn năng lượng an lành và niềm vui giản đơn trên đỉnh núi thiêng” như chia sẻ của một du khách từ TP.HCM. Theo lời nghệ sĩ Nguyễn Tuấn, tượng chú tiểu là biểu tượng của vô ưu vô lo; mỗi bức tượng là phần tâm hồn trẻ thơ trong mỗi người, nhắc chúng ta rằng hạnh phúc đến khi nghĩ giản đơn bằng một tâm tính trong trẻo. Những bức ảnh check-in vì thế không chỉ đẹp mắt mà còn mang ý nghĩa: khoảnh khắc du lịch biến thành khoảnh khắc soi lại chính mình.
Kỷ lục quốc gia và chiến lược mới cho du lịch văn hóa Núi Bà Đen
Về mặt danh nghĩa, “Kinh gốm – Thanh âm thế gian” là triển lãm nghệ thuật sắp đặt tượng gốm tâm linh trên đỉnh núi có quy mô lớn nhất Việt Nam, được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam trao chứng nhận cho khu du lịch Sun World Ba Den Mountain vào ngày 29/8. Nhưng kỷ lục không phải mục tiêu cuối; nó là công cụ để tái định nghĩa cách phát triển du lịch văn hóa tại một khu du lịch quốc gia vốn quen được nhìn như điểm hành hương và chinh phục độ cao.
Triển lãm diễn ra từ 8/8 đến 30/9, nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng 81 năm Cách mạng Tháng 8 và Quốc khánh 2/9 tại Núi Bà Đen. Sự kiện gắn kỷ lục gốm Phù Lãng với lễ thượng cờ, triển lãm ký ức lịch sử, khu ẩm thực tiền tuyến và chợ lá trên đỉnh núi cho thấy một chiến lược: biến Núi Bà Đen thành không gian nơi lịch sử, tâm linh, nghệ thuật và ẩm thực địa phương cùng hiện diện trong một hành trình du lịch văn hóa hoàn chỉnh. Đó là bước đi cần thiết nếu muốn cạnh tranh trong bối cảnh khách nội địa lẫn quốc tế ngày càng tìm kiếm trải nghiệm giàu chiều sâu chứ không chỉ chụp hình rồi đi.
Workshop gốm Phù Lãng trên đỉnh núi và tương lai của di sản gốm Việt
Điểm sáng khác của triển lãm Núi Bà Đen là workshop làm gốm bằng đất sét mang từ làng nghề Phù Lãng, nơi du khách tự tay nặn đất, dùng bàn xoay, điêu khắc theo đúng công đoạn đã tạo nên danh tiếng gốm Phù Lãng suốt nhiều thế kỷ. Một du khách Tây Ninh thừa nhận: chỉ một chiếc cốc có vẻ giản dị nhưng việc tạo hình không hề dễ; gốm cần kỹ nghệ, sự nhẫn nại và tình yêu với chất liệu.
Nghệ sĩ Nguyễn Tuấn cho biết ông cùng các nghệ nhân Phù Lãng mất hơn một năm để hoàn thành công trình, với mong muốn gửi đến đồng bào Nam Bộ một triển lãm gốm riêng biệt của Phù Lãng và của văn hóa Việt nói chung. Từ góc nhìn di sản gốm Việt, đây là bước dịch chuyển quan trọng: gốm không còn bị đóng khung trong “làng nghề – món quà lưu niệm”, mà bước thẳng vào trung tâm của trải nghiệm du lịch văn hóa. Khi đất – lửa – nghệ nhân – Phật pháp – Núi Bà Đen – và người thưởng lãm gặp nhau, như cách triển lãm mô tả, gốm Phù Lãng đã tìm được ngôn ngữ mới để đi tiếp trên hành trình gần 800 năm của mình.
