Kỷ lục gốm Việt Nam trên nóc nhà Nam Bộ: khi di sản bước lên mây
Triển lãm “Kinh gốm – Thanh âm thế gian” là không gian trưng bày 423 tác phẩm tượng gốm tâm linh mang cảm hứng Phật giáo, được sắp đặt trên đỉnh Núi Bà Đen trong khu du lịch Sun World Ba Den như một sự kết hợp giữa di sản gốm Kinh Bắc, cảnh quan núi thiêng Nam Bộ và trải nghiệm du lịch Tây Ninh hiện đại.
Điểm then chốt của sự kiện không phải chỉ là con số kỷ lục, mà là thông điệp: di sản gốm truyền thống hoàn toàn có thể sống khỏe trong bối cảnh du lịch hiện đại nếu được đặt vào đúng không gian và được kể bằng câu chuyện đương đại. Từ ngày 8/8 đến 30/9, 423 tác phẩm gốm được đưa lên đỉnh núi cao nhất Nam Bộ, biến Núi Bà Đen thành một “bảo tàng mở” giữa mây trời. Buổi sáng 29/8, đại diện Tổ chức Kỷ lục Việt Nam trực tiếp kiểm đếm và trao chứng nhận “Triển lãm nghệ thuật sắp đặt tượng gốm tâm linh trên đỉnh núi có quy mô lớn nhất Việt Nam”, chính thức xác lập kỷ lục gốm Việt Nam nơi nóc nhà Nam Bộ.
423 tác phẩm, ba “dòng kinh” và một tiếng nói chung của đất – lửa – Phật pháp
Xét về cấu trúc nghệ thuật, triển lãm Núi Bà Đen không phải là cuộc “trưng bày cho đủ số”, mà là một tổng thể có ý niệm rõ ràng. Ba nhóm tượng chính – 50 tác phẩm “Kinh Gốm”, 95 tượng “Phật Mình Chim” và 269 tượng chú tiểu cùng các tượng Phật khác – giống như ba chương của một bản kinh được viết bằng đất và lửa. Mỗi nhóm đều diễn đạt một tầng ý niệm: từ kinh văn, ẩn dụ giác ngộ đến sự hồn nhiên an trú trong hiện tại.
Đáng chú ý, 50 tác phẩm “Kinh Gốm” được tạo hình theo khuôn diện Đức Phật, trên bề mặt khắc chìm 365 chữ Chú Đại Bi – mỗi chữ là một lần thử thách độ chính xác, bởi chỉ cần sai sót nhỏ trong tạo hình là tác phẩm có thể hỏng sau khi nung. Bộ tượng “Phật Mình Chim” lại là ẩn dụ cho hành trình tìm kiếm sự tỉnh thức giữa biến động đời thường, trong khi toàn bộ không gian tượng gốm tâm linh đều hướng đến cảm xúc bình an, hoan hỷ. Nghệ sĩ Nguyễn Tuấn và các nghệ nhân Phù Lãng đã mang di sản gần 800 năm của gốm Kinh Bắc lên Núi Bà Đen, để tiếng nói của đất hòa cùng tiếng chuông chùa và gió núi.
Hơn 200 chú tiểu ngộ nghĩnh: điểm check-in “lụi tim” giữa mây trời
Nếu “Kinh Gốm” đem lại chiều sâu chiêm nghiệm, thì hơn 200 tượng chú tiểu lại mang đến năng lượng tươi vui, trở thành điểm check-in “lụi tim” của triển lãm. Được sắp đặt tại quảng trường trên đỉnh núi, các chú tiểu hiện lên với đủ hình thái: chú thì ngồi thiền, chú ngủ gật, chú cười tít mắt, chú nâng chùa vàng, chú say mê chơi trống con, mõ gõ, đàn tranh, đàn tì bà… Mẫu số chung là khuôn mặt tròn xoe, má phúng phính, ánh mắt ngây thơ, nụ cười hỷ lạc và tư thế an nhiên.
Trong mắt du khách, đây là khu vực tiêu biểu cho cách một triển lãm gốm nghệ thuật tâm linh vẫn có thể “ăn ảnh” mà không đánh mất chất thiền. Nhiều người tìm đến để chụp ảnh, nhưng ở lại vì cảm giác dễ chịu, an lành mà những tượng gốm tâm linh nhỏ bé này gợi ra. Như chia sẻ của một du khách, ngắm tượng chú tiểu trên đỉnh núi thiêng, người ta cảm nhận được “niềm vui giản đơn” – thứ mà đời sống đô thị thường đánh rơi. Kinh nghiệm du lịch Tây Ninh bỗng có thêm một “nghi thức mới”: chụp một bức ảnh với chú tiểu và để lòng mình chậm lại vài nhịp.
Workshop làm gốm và chuỗi sự kiện: du lịch Tây Ninh không chỉ là leo núi
Giá trị của “Kinh gốm – Thanh âm thế gian” còn nằm ở cách triển lãm biến du khách thành người tham gia chứ không chỉ là người xem. Workshop thực hành làm gốm dùng đất sét đưa từ làng nghề Phù Lãng lên Núi Bà Đen cho phép khách tự tay nặn đất, dùng bàn xoay, điêu khắc, trải nghiệm đầy đủ các công đoạn đã làm nên danh tiếng gốm Kinh Bắc suốt nhiều thế kỷ. Không ít người nhận ra, để có một chiếc cốc gốm tưởng như rất giản dị là cả một hành trình đòi hỏi kỹ nghệ, sự nhẫn nại và tình yêu nghề.
Triển lãm gốm cũng gắn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng 8 và Quốc khánh 2/9 tại Núi Bà Đen: triển lãm ký ức lịch sử, khu ẩm thực tiền tuyến miễn phí, lễ thượng cờ sáng 2/9, các chương trình biểu diễn nghệ thuật và đặc biệt là ba phiên chợ lá diễn ra liên tiếp từ 30/8 đến 1/9 trên đỉnh núi. Mỗi du khách đi cáp treo lên núi được phát “tấm vé tự hào” để thưởng thức ẩm thực đa dạng miễn phí, bước vào một không gian văn hóa bản địa kiểu mới. Nhờ vậy, du lịch Tây Ninh dần định hình hình ảnh một điểm đến văn hóa – tâm linh – trải nghiệm, chứ không chỉ là chuyến leo núi, viếng chùa ngắn ngày.
Khi kỷ lục không chỉ là con số: bài học cho di sản trong thời đại du lịch
Việc quy tụ 423 tác phẩm gốm trên đỉnh núi không chỉ là cuộc chơi kỷ lục; đó là minh chứng cho khả năng đưa di sản vào những không gian mới mà vẫn giữ được hồn cốt. Theo đại diện đơn vị vận hành khu du lịch, kỷ lục này ghi nhận nỗ lực kết nối nghệ thuật gốm Kinh Bắc với không gian văn hóa Nam Bộ, thông qua sự phối hợp giữa nghệ sĩ Nguyễn Tuấn, các nghệ nhân Phù Lãng và đội ngũ kỹ thuật tại Sun World Ba Den. Nói cách khác, đây là mô hình hợp tác mà nhiều loại hình di sản khác có thể học theo: nghệ sĩ giữ linh hồn tác phẩm, doanh nghiệp du lịch tạo không gian và dòng khách, còn công chúng đem đến đời sống cho di sản.
Từ góc nhìn rộng hơn, thành công của triển lãm “kinh gốm thanh âm” đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới cách giới thiệu di sản, đồng thời tôn trọng những giá trị truyền thống. Gốm Phù Lãng đã bước ra khỏi lò nung, khỏi làng nghề, để đứng giữa mây trời và chuông chùa Núi Bà Đen mà không đánh mất bản sắc. Đó là tín hiệu đáng mừng: nếu được chăm chút, di sản gốm Việt không bị “đóng khung” trong các bảo tàng hay lễ hội, mà có thể trở thành trải nghiệm du lịch sống động, mang tinh thần an lành đến với hàng nghìn người mỗi ngày. Và khi những tượng gốm tâm linh trở thành điểm check-in hot, ta hiểu rằng tính thiêng và tính đời thường không hề đối lập – chúng có thể cùng chung sống trong một không gian nếu được kể bằng ngôn ngữ của thời đại.
