Kinh gốm – thanh âm thế gian: từ triển lãm gốm Bà Đen đến kỷ lục quốc gia
Triển lãm gốm Bà Đen “Kinh gốm - thanh âm thế gian” là không gian nghệ thuật sắp đặt gốm Phật giáo quy mô lớn, trưng bày 414 tác phẩm gốm tâm linh trên đỉnh núi, kết hợp trải nghiệm thiền, chiêm bái và tương tác với di sản gốm truyền thống trong cùng một hành trình tham quan. Diễn ra từ ngày 8-8 đến 30-9-2026 tại núi Bà Đen, triển lãm trưng bày 414 tác phẩm điêu khắc gốm mang cảm hứng Phật giáo, được tạo tác bởi nghệ sĩ Nguyễn Tuấn cùng các nghệ nhân làng nghề Phù Lãng. Đây không chỉ là một sự kiện nghệ thuật, mà còn là tuyên ngôn mạnh mẽ rằng nghệ thuật gốm tâm linh hoàn toàn có thể bước ra khỏi bảo tàng, bám rễ vào một ngọn núi thiêng và đối thoại trực tiếp với công chúng.
Điểm nhấn khiến triển lãm này đáng được gọi là “cột mốc” của nghệ thuật gốm tâm linh nằm ở tham vọng kỷ lục triển lãm gốm. Với 414 tác phẩm gốm Phật, “Kinh gốm - thanh âm thế gian” dự kiến sẽ đón nhận kỷ lục “Triển lãm nghệ thuật sắp đặt tượng gốm tâm linh trên đỉnh núi có quy mô lớn nhất Việt Nam” vào ngày 29-8-2026. Trong bối cảnh nhiều hoạt động nghệ thuật vẫn dừng ở quy mô phòng tranh, việc đưa hàng trăm tác phẩm gốm Phật giáo lên một đỉnh núi đầy gió và mây là lựa chọn táo bạo, khẳng định rằng nghệ thuật tâm linh không hề bảo thủ, trái lại sẵn sàng đổi mới hình thức để giữ nguyên tinh thần.
Ba bộ sưu tập gốm Phật giáo: khi kinh kệ, chim và chú tiểu đều là bài học thiền
Nếu phải chọn một lý do để khẳng định triển lãm này xứng đáng được nhớ đến, thì đó chính là cách ba bộ sưu tập gốm Phật giáo cùng kể một câu chuyện về giác ngộ rất đời. Không gian “kinh gốm thanh âm” không chỉ bày tượng, mà đang bày ra cả một trường thiền cho mắt, tai và tâm. Nổi bật nhất là 50 tác phẩm Kinh Gốm, nơi bộ “Chú Đại Bi” 365 chữ được khắc chìm và thếp vàng trên nền men gốm. Những chiếc bình gốm ở đây giống như các “bản kinh đứng”, mỗi chữ vàng là một nhịp thở, biến việc chiêm ngưỡng thành một dạng tụng kinh thầm lặng hơn là ngắm đồ mỹ thuật.
Bộ sưu tập Phật Mình Chim với 95 tượng là bước tiếp theo trong hành trình này: phía trên là diện mạo an nhiên của Phật, phía dưới là thân cánh chim khép lại, ôm trọn hình hài. Một nửa là giác ngộ, một nửa là chúng sinh; một nửa tĩnh, một nửa động – sự phân đôi ấy nhắc thẳng chúng ta rằng mọi giằng co nội tâm đều có thể là cửa ngõ của tự do. Còn 269 tượng chú tiểu cùng các tượng Phật khác lại đưa tinh thần Phật giáo trở về đời sống thường ngày, với khuôn mặt tròn xoe, má phúng phính, ánh mắt ngây thơ đang ngồi thiền, ngủ gật, cười tít mắt hay chơi nhạc cụ. Những chi tiết dí dỏm ấy nói rõ một điều: an nhiên không chỉ ở thiền đường, nó có mặt trong từng khoảnh khắc nhỏ bé nếu ta chịu nhận ra.
Đỉnh núi thành không gian thiền: vì sao Bà Đen hút khách với nghệ thuật gốm tâm linh?
Đặt 414 tác phẩm gốm tâm linh trên một ngọn núi vốn đã là “thánh địa” của người hành hương là quyết định rất có chủ đích. Sáng 8-8, triển lãm khai mạc tại khu du lịch Sun World Ba Den Mountain với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh Tây Ninh, nghệ sĩ Nguyễn Tuấn, ban quản lý khu du lịch và hàng nghìn du khách trong, ngoài nước. Điều này cho thấy triển lãm gốm Bà Đen không chỉ nhắm tới giới yêu nghệ thuật, mà còn hướng đến những người đi chùa, những gia đình muốn tìm một trải nghiệm ý nghĩa hơn là một chuyến du lịch check-in.
Trong nhiều năm, núi Bà Đen đã là điểm đến tâm linh nổi tiếng Nam bộ, và triển lãm này tiếp tục làm dày thêm lớp nghĩa thiêng liêng đó. Triển lãm không chỉ nhằm tôn vinh nghệ thuật gốm, mà còn là không gian để du khách cảm nhận nguồn năng lượng an lành, bình an và hỷ lạc khi đến với ngọn núi thiêng Nam bộ. Ở đây, việc leo núi, đi cáp treo, vào khu trưng bày không tách rời nhau: cơ thể leo cao, mắt chiêm ngưỡng, tai nghe “thanh âm thế gian” và tâm thì có dịp lắng lại. Kỷ lục triển lãm gốm vì thế không chỉ đo bằng số lượng tượng, mà bằng số người rời núi với một cảm giác nhẹ hơn khi đến.
Phù Lãng trên mây: khi di sản gốm 700 năm bước vào tương lai
Một điểm thuyết phục khác khiến “Kinh gốm - thanh âm thế gian” đáng được xem như một cột mốc là cách triển lãm đưa di sản gốm Phù Lãng ra khỏi làng nghề để đồng hành với du khách ngay trên đỉnh núi. Gốm Phù Lãng – với hơn 700 năm lịch sử, men da lươn, kỹ thuật đắp nổi và lò than củi đặc trưng – không chỉ hiện diện trong 414 tượng gốm. Đất sét từ làng nghề được mang lên Bà Đen, để du khách nhìn, chạm, và quan trọng hơn là hiểu rằng những khối tượng Phật, chú tiểu kia không xuất hiện từ hư vô, mà từ một truyền thống lao động tay nghề lâu đời.
Suốt thời gian diễn ra triển lãm, du khách có thể tự tay tạo hình gốm trên bàn xoay dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân và chuyên gia. Đây là quyết định thông minh: thay vì thuyết giáo về bảo tồn di sản, ban tổ chức cho công chúng trải nghiệm trực tiếp, để từ đó hình thành sự tôn trọng tự nhiên với nghề gốm. Các chương trình biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm vui chơi có thưởng được tổ chức song song, biến chuyến đi thành một ngày vừa học, vừa chơi, vừa chiêm nghiệm. Nghệ thuật gốm tâm linh vì thế không bị đóng khung trong sự trang nghiêm khó gần, mà trở thành một phần sống động của đời sống văn hóa hiện tại.
Từ kỷ lục triển lãm gốm đến lời nhắc về hạnh phúc giản dị
Điều quan trọng nhất mà triển lãm “kinh gốm thanh âm” để lại không phải là tấm bằng kỷ lục treo tường, mà là câu hỏi mỗi người phải tự trả lời: ta đang đi tìm điều gì trên những hành trình hành hương và du lịch của mình. Ở Bà Đen, câu trả lời được gợi mở bằng 414 tác phẩm gốm Phật giáo, bằng kinh khắc trên gốm, bằng những chú tiểu đang ngủ gật mà vẫn an nhiên. Các bức tượng là thông điệp về một cuộc sống bình yên, vui vẻ trong từng khoảnh khắc, nhắc nhở về những niềm hạnh phúc giản dị luôn hiện hữu quanh ta.
Triển lãm gốm Bà Đen vì thế là lời mời gọi cụ thể: hãy để những chuyến đi của mình có chiều sâu hơn một bộ ảnh đẹp. Khi nghệ sĩ Nguyễn Tuấn – người đã hơn 20 năm bền bỉ với gốm Phật – quyết định đưa tác phẩm lên núi, anh gửi một thông điệp rất rõ ràng: nghệ thuật chỉ thực sự sống khi nó chạm được vào đời sống tinh thần của cộng đồng. Và khi một ngọn núi, một làng nghề 700 năm, cùng hàng nghìn du khách gặp nhau trong không gian gốm, kỷ lục triển lãm gốm không còn là câu chuyện về con số, mà là về sức bền của những giá trị tinh thần mà chúng ta chọn gìn giữ.
