Hai phương án, một sức ép ngày càng lớn
Phòng thủ UAV của Ukraine đang mở rộng theo hai hướng: dùng tháp súng AI tự động bám bắt mục tiêu trên đất liền và ghép xuồng không người lái với drone đánh chặn trên biển. Cả hai nhằm ngăn UAV Nga trước khi chúng gây thiệt hại, nhưng khác nhau rõ rệt về cách triển khai và môi trường tác chiến. Sự thay đổi này phản ánh sức ép từ các đợt tập kích ngày càng dày, có thể huy động hàng chục, thậm chí hàng trăm UAV trong một đêm. Dùng tên lửa đắt tiền, nguồn cung hạn chế để đối phó mục tiêu giá thấp không phải lời giải bền vững; Kyiv cần thêm lớp phòng thủ có thể tái sử dụng và phân tán. Với người dân, ý nghĩa thực tế là tăng cơ hội bảo vệ thành phố, hạ tầng và cảng biển, thay vì đặt toàn bộ gánh nặng lên những tổ hợp tên lửa.
Sky Sentinel biến súng máy thành lớp phòng thủ tự động
Sky Sentinel là hệ thống tháp súng phòng không tích hợp AI do Ukraine phát triển, có khả năng tự phát hiện, theo dõi và khai hỏa vào UAV, kể cả một số biến thể phản lực tốc độ cao. Hệ thống nhận dữ liệu radar, dùng thiết bị quang học xác định mục tiêu rồi tính toán quỹ đạo và góc bắn; người vận hành giám sát thay vì phải liên tục tự ngắm. Tháp xoay 360 độ, có thể trang bị súng máy M2 Browning cỡ 12,7 mm. Đây là lựa chọn đáng chú ý vì tạo lớp phòng thủ tầm gần có thể tái sử dụng, giảm việc tiêu hao tên lửa đánh chặn cho những mục tiêu phức tạp hơn. Tuy nhiên, tự động hóa không đồng nghĩa với chắc chắn: độ chính xác cơ khí, thời tiết và tác chiến điện tử đều có thể ảnh hưởng kết quả. Hệ thống cần chứng minh hiệu quả ổn định khi được sản xuất và triển khai rộng.
Tốc độ phát triển đáng chú ý: từ thử nghiệm thực chiến ban đầu vào tháng 5/2025, Sky Sentinel được đưa vào đối phó UAV tốc độ cao chỉ 17 tháng sau đó. Hơn 12 hệ thống đang làm nhiệm vụ tại Kyiv; tháng 8/2026, một tiểu đoàn phòng không ở tỉnh Sumy tiếp nhận thêm 5 hệ thống. Các nhà phát triển ước tính cần 10–30 tháp để bảo vệ một thành phố. Những con số này cho thấy tham vọng mở rộng, nhưng cũng nhắc rằng hiệu quả phòng thủ phụ thuộc vào mạng lưới nhiều vị trí, chứ không phải một khẩu súng đơn lẻ.
Sargan 3000 và Sting đưa cuộc đánh chặn ra biển
Phương án thứ hai kết hợp hai phương tiện không người lái: xuồng USV Sargan 3000 phóng UAV đánh chặn Sting, rồi Sting lao vào mục tiêu. Hải quân Ukraine cho biết tổ hợp này đã phá hủy một UAV tấn công Shahed của Nga trên biển. Cách làm này đưa năng lực đánh chặn ra xa bờ, nơi Shahed đe dọa cảng, vùng ven biển và tàu thuyền. Chặn mục tiêu trước khi chúng tới đất liền có thể giảm áp lực lên các khu dân cư và hệ thống phòng không phía nam. Sting được thiết kế để săn Shahed, Geran, Lancet và UAV trinh sát; nhà sản xuất nêu tốc độ tối đa 280 km/h. Việc đặt UAV đánh chặn lên xuồng không người lái mở rộng phạm vi tác chiến từ đất liền ra Biển Đen, nhưng thành công được công bố trong một vụ đánh chặn chưa đủ để kết luận phương án có thể xử lý ổn định mọi đợt tập kích.
Bổ trợ nhau thay vì cạnh tranh
Khác biệt cốt lõi nằm ở cách tiếp cận. Sky Sentinel là hỏa lực đặt tại vị trí phòng thủ: radar và cảm biến phát hiện mục tiêu, phần mềm tự tính đường bắn, còn người vận hành theo dõi. Sargan 3000–Sting là tổ hợp cơ động trên biển: xuồng mang phương tiện đánh chặn đến khu vực cần bảo vệ, rồi UAV trực tiếp truy đuổi mục tiêu. Một bên tạo lớp phòng thủ tầm gần cho thành phố và cơ sở trọng yếu; bên kia có thể đánh chặn ngoài khơi, trước khi UAV áp sát bờ. Vì vậy, drone Ukraine trong hai mô hình không thay thế lẫn nhau mà lấp các khoảng trống khác nhau. Nếu được phối hợp trong mạng lưới phòng không, chúng có thể giúp dành tên lửa cho mối đe dọa khó đối phó hơn. Dù vậy, những thông tin hiện có mới cho thấy các năng lực đã được triển khai và một vụ đánh chặn trên biển; chưa đủ để khẳng định chúng giải quyết được nguy cơ UAV theo bầy đàn.
