Đà Nẵng thành điểm hẹn của Nobel và kết nối học thuật quốc tế
Sự kiện VinFuture InnovaConnect tổ chức tại Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng là một chương trình chia sẻ kiến thức khoa học, nơi giáo sư đoạt giải Nobel Hóa học trực tiếp đối thoại với sinh viên, giảng viên và nhà nghiên cứu, mở rộng kết nối học thuật quốc tế và cập nhật các hướng nghiên cứu tiên phong trong hóa học hiện đại và khám phá thuốc. Đây không chỉ là một buổi nói chuyện chuyên môn, mà là khoảnh khắc hiếm hoi khi cộng đồng khoa học miền Trung được đối thoại ngang hàng với những người đang dẫn dắt xu thế nghiên cứu của thế giới. Chiều 29/9/2026, GS. David MacMillan – chủ nhân Nobel Hóa học 2021, nhà khoa học đến từ Đại học Princeton – cùng các diễn giả quốc tế đã có buổi giao lưu tại Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng (DUT-UD), trong khuôn khổ VinFuture InnovaConnect 2026 với chủ đề “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực Hóa học và Khám phá thuốc”. Việc một trường đại học khu vực miền Trung trở thành điểm đến đầu tiên và duy nhất của VinFuture InnovaConnect tại khu vực này cho thấy tham vọng đưa DUT-UD bước vào bản đồ nghiên cứu toàn cầu, thay vì chỉ quanh quẩn trong phạm vi đào tạo khu vực.
Từ xúc tác hữu cơ bất đối xứng đến tương lai khám phá thuốc
Điểm khác biệt của buổi Nobel Lecture tại Đà Nẵng là sinh viên và giảng viên được tiếp cận trực tiếp với tư duy khoa học đã làm thay đổi cách giới hóa học xây dựng phân tử. GS. David MacMillan nổi tiếng với công trình về xúc tác hữu cơ bất đối xứng (asymmetric organocatalysis), góp phần chứng minh rằng không chỉ kim loại hay enzyme mới có thể thúc đẩy phản ứng hóa học – một bước ngoặt đã mở ra cả thế giới phản ứng mới trong tổng hợp hữu cơ. Quan trọng hơn, MacMillan dùng chính những câu chuyện nghiên cứu để nói về sự giao thoa giữa hóa học và sinh học, đặc biệt là xúc tác quang hóa – nơi các phản ứng hóa học được điều khiển bằng ánh sáng, tạo nền tảng cho các chiến lược khám phá thuốc hiện đại. Thay vì trình bày khô cứng, ông gắn các khái niệm phức tạp với các công nghệ đang hình thành ở giao điểm các lĩnh vực, giúp người nghe thấy rõ: hóa học hôm nay không chỉ là bài tập trên bảng, mà là công cụ để thiết kế thuốc, vật liệu và giải pháp cho các vấn đề sức khỏe. "Mọi nhà khoa học đều có thể đóng góp vào tri thức chung của nhân loại, không chỉ những người đoạt giải Nobel" – thông điệp ông nhấn mạnh đã đánh trúng tâm lý tự ti vẫn còn tồn tại trong nhiều phòng thí nghiệm ở các nước đang phát triển.
Dàn diễn giả quốc tế và dấu ấn cộng đồng khoa học Đà Nẵng
Điều khiến sự kiện tại Đại học Đà Nẵng vượt ra khỏi khuôn khổ một buổi nói chuyện đơn lẻ là sự góp mặt của nhiều nhà khoa học quốc tế ở tuyến đầu nghiên cứu hóa học và khám phá thuốc cùng các nhà khoa học Việt Nam. Bên cạnh GS. David MacMillan còn có GS. Nguyễn Thành Vinh (Đại học New South Wales, Australia), người vừa nhận Huy chương Mary Garson 2026 của Viện Hóa học Hoàng gia Australia – giải thưởng ghi nhận các đóng góp xuất sắc trong hóa hữu cơ, và từng nhận Huy chương Athel Beckwith cho nhà hóa học hữu cơ trẻ xuất sắc. TS. Jean Ji-In Kim, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách Hóa học tại Graviton BioScience (Hoa Kỳ), mang đến góc nhìn công nghiệp dược: từ phân tử nhỏ hoạt tính sinh học chuyên biệt (small-molecule therapeutics) đến thuốc Belumosudil (Rezurock) – chất ức chế chọn lọc ROCK2 đầu tiên trên thế giới, và Nemoxicin điều trị nhiễm trùng nặng do siêu vi khuẩn tụ cầu vàng kháng methicillin. Cùng với đó, TS. Lê Thái Hà – nhà khoa học kinh tế môi trường và năng lượng, thuộc top 100.000 nhà khoa học ảnh hưởng nhất thế giới – cho thấy cách kinh tế học và chính sách có thể đẩy nhanh việc đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Ở góc độ cộng đồng, đây là dịp hiếm hoi để sinh viên Bách khoa Đà Nẵng, học sinh khu vực miền Trung và các nhà nghiên cứu trẻ đối thoại trực tiếp với tác giả của những công trình đỉnh cao khi họ vẫn đang ngồi trên ghế giảng đường. Điều này tạo ra một cú hích tâm lý: khoa học đỉnh cao không còn là câu chuyện xa xôi trên báo chí quốc tế, mà hiện diện trong chính giảng đường, với những con người bằng xương bằng thịt.
Đại học Đà Nẵng và chiến lược bước vào mạng lưới tri thức toàn cầu
Nếu chỉ xem VinFuture InnovaConnect là một chuỗi chuyến thăm, chúng ta sẽ bỏ qua thông điệp chiến lược: mở rộng kết nối học thuật quốc tế để đưa các trường đại học Việt Nam vào mạng lưới nghiên cứu toàn cầu. DUT-UD hiện là điểm đến đầu tiên và duy nhất của VinFuture InnovaConnect tại miền Trung, và nhà trường nhìn sự kiện như bước khởi đầu để trở thành "một trường đại học nghiên cứu được cộng đồng quốc tế công nhận". Theo chương trình VinFuture InnovaConnect 2026, mục tiêu bao trùm là kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học tại Việt Nam với các nhà khoa học và chuyên gia hàng đầu thế giới, với chủ đề năm nay tập trung vào "Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực Hóa học và Khám phá thuốc". Không gian sự kiện được thiết kế không chỉ cho bài giảng, mà còn cho trao đổi học thuật, thảo luận hướng nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội hợp tác giữa chuyên gia quốc tế và nhà khoa học, nghiên cứu viên Việt Nam. Chính những cuộc trò chuyện bên lề này mới là thứ định hình các đề tài chung, các nhóm nghiên cứu liên kết, và trong tương lai, có thể là các dự án cùng công bố hay chuyển giao công nghệ. Quan điểm đáng chú ý là việc lựa chọn cả ba đầu cầu: Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQGHN và Đại học Quốc gia TP.HCM như ba “nút” kết nối của VinFuture InnovaConnect. Điều đó gửi đi tín hiệu rõ ràng: nếu muốn bước vào sân chơi tri thức toàn cầu, các đại học Việt Nam phải coi kết nối quốc tế là hoạt động thường xuyên, không phải sự kiện "một lần cho hoành tráng".
Từ cảm hứng đến trách nhiệm: bước tiếp theo của cộng đồng khoa học trẻ
Điều đọng lại sau buổi chiều 29/9 ở Đại học Đà Nẵng không chỉ là những slide về organocatalysis hay xúc tác quang hóa, mà là một lời nhắc về trách nhiệm của thế hệ trẻ. GS. David MacMillan nhiều lần kêu gọi sinh viên phải chủ động tự học, tự nghiên cứu; ông nhấn mạnh niềm đam mê và sự kiên trì là điều kiện để có cơ hội trải nghiệm thế giới khoa học và tạo nên các giá trị tốt đẹp. Khi một nhà khoa học Nobel nói rằng bất kỳ ai cũng có thể đóng góp cho tri thức chung, đó không phải là lời động viên xã giao, mà là yêu cầu cụ thể: đừng chờ đợi phép màu, hãy bắt đầu từ phòng thí nghiệm của chính mình. Chương trình VinFuture InnovaConnect tại Đà Nẵng cho thấy nếu có cơ chế kết nối học thuật quốc tế bài bản, cộng đồng khoa học trẻ hoàn toàn có thể tiếp cận tri thức tiên phong ngay trên giảng đường. Vấn đề còn lại thuộc về các trường: liệu họ có biến những cuộc giao lưu này thành các đề tài nghiên cứu chung, khóa học mới, nhóm nghiên cứu liên ngành hay không. Cơ hội đã mở ra – từ xúc tác hữu cơ bất đối xứng đến khám phá thuốc hiện đại – nhưng để biến ngày gặp gỡ Nobel thành bước ngoặt thật sự, cộng đồng khoa học Đà Nẵng cần chuyển cảm hứng thành hành động, và kiên trì xây dựng vị thế trên bản đồ tri thức quốc tế.
