InnovaConnect: khi tấm huy chương Nobel bước vào giảng đường Việt Nam
VinFuture InnovaConnect là chuỗi chương trình kết nối khoa học quốc tế, nơi các nhà khoa học hàng đầu – bao gồm những người đoạt Nobel – trực tiếp đối thoại với giảng viên, nhà nghiên cứu, sinh viên và học sinh Việt Nam về hóa học, khám phá thuốc và đổi mới sáng tạo, tạo nên một không gian học thuật cởi mở để chia sẻ tri thức tiên phong và khơi dậy khát vọng nghiên cứu ở thế hệ trẻ. Chính vì vậy, sự tham gia của GS. David MacMillan, chủ nhân Giải Nobel Hóa học 2021, không chỉ là một điểm nhấn truyền thông mà là lời khẳng định rằng khoa học Việt Nam có thể đối thoại bình đẳng với chuẩn mực quốc tế. Những buổi giảng và giao lưu tại Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh biến tấm huy chương Nobel thành một biểu tượng sống động, được bao quanh bởi các câu hỏi sắc sảo của sinh viên, hơn là một di vật xa vời trong sách giáo khoa.
Ba điểm đến, một thông điệp: đổi mới sáng tạo trong hóa học và khám phá thuốc
Nếu phải tóm lại InnovaConnect 2026 trong một câu, đó là: hóa học sẽ chỉ có ý nghĩa khi gắn chặt với bài toán khám phá thuốc và sức khỏe cộng đồng. Ngày 26/9/2026, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN, GS. MacMillan trình bày bài giảng về xúc tác quang hóa trong hóa học và sinh học, cho thấy cách một ý tưởng xúc tác có thể mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu cơ chế bệnh lý và phát triển thuốc. Chiều 29/9/2026, ông tiếp tục đối thoại với cộng đồng miền Trung tại Trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng, nơi nhà trường coi đây là bước khởi đầu để hướng tới mô hình đại học nghiên cứu được quốc tế công nhận. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, chương trình do Đại học Quốc gia TP.HCM phối hợp tổ chức tập trung vào các hướng như xúc tác hữu cơ bất đối xứng, xúc tác quang hóa, hóa học xanh và hóa dược – đúng trọng tâm "hóa học khám phá thuốc" mà Việt Nam đang thiếu những nền tảng mạnh.
Câu chuyện từ phòng thí nghiệm Nobel đến hoài bão của người trẻ Việt Nam
Điều gây ấn tượng nhất trong các buổi giao lưu không phải là khối lượng kiến thức chuyên môn, mà là cách GS. MacMillan đối xử với câu hỏi của sinh viên: ông lắng nghe, tranh luận, và thừa nhận những giới hạn của chính nhóm nghiên cứu mình. Khi được hỏi về phát triển bền vững trong hóa học, ông nói thẳng rằng nhiều quy trình tổng hợp vẫn phụ thuộc vào xúc tác, thuốc thử và kim loại quý chưa thật sự bền vững, và ngay cả các nghiên cứu xúc tác quang hóa của nhóm ông cũng gặp những thách thức tương tự. Thái độ đó gửi đi thông điệp rõ ràng: người trẻ Việt Nam có quyền đặt những câu hỏi khó và tham gia giải những bài toán toàn cầu, từ giảm phụ thuộc vào palladium đến thiết kế phản ứng sạch hơn cho hóa dược. Thông qua bài giảng và đối thoại trực tiếp, InnovaConnect tạo cơ hội để học sinh, sinh viên tiếp cận hướng nghiên cứu mới, đặt câu hỏi với chuyên gia và tìm thêm động lực cho hành trình khoa học.
Mạng lưới chuyên gia: từ xúc tác hữu cơ đến liệu pháp phân tử nhỏ
Sự xuất hiện của GS. MacMillan chỉ là một phần của câu chuyện kết nối khoa học quốc tế; phần còn lại nằm ở mạng lưới chuyên gia đi cùng ông. GS. Nguyễn Thành Vinh, hiện là giáo sư Hóa hữu cơ tại Đại học New South Wales, mang về một tấm gương Việt Nam đi đường dài trong khoa học quốc tế, từ Á quân Đường lên đỉnh Olympia đến Huy chương Mary Garson 2026 ghi nhận những đóng góp xuất sắc cho Hóa hữu cơ. Trong khi đó, TS. Jean Ji-In Kim, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách Hóa học tại một công ty công nghệ sinh học, chia sẻ các phương pháp mới trong hóa học, dược học và thiết kế thuốc, đặc biệt là phát triển liệu pháp bằng phân tử nhỏ hoạt tính sinh học chuyên biệt để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau, bao gồm Nemoxicin cho nhiễm trùng do siêu vi khuẩn tụ cầu vàng kháng methicillin. Nhìn từ góc độ "hóa học khám phá thuốc", đây chính là bức tranh toàn diện: từ lý thuyết xúc tác đến thiết kế phân tử cụ thể, từ phòng thí nghiệm đại học đến doanh nghiệp công nghệ sinh học.
InnovaConnect: chiến lược dài hạn để Việt Nam bước vào cuộc chơi tri thức
Điều quan trọng là InnovaConnect không phải một sự kiện "gặp gỡ người nổi tiếng" cho vui, mà là một chiến lược dài hạn đã được thử nghiệm từ 2024 và mở rộng toàn quốc từ 2025. Theo ban tổ chức, trong giai đoạn 2024–2025 đã có bảy chương trình InnovaConnect thu hút hơn 3.000 người tham dự trực tiếp, kết nối các chuyên gia hàng đầu trong bán dẫn, khoa học môi trường, y tế công cộng với những đại học trọng điểm. Năm 2026, chủ đề "Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực Hóa học và Khám phá thuốc" cho thấy sự dịch chuyển có chủ đích sang các lĩnh vực nền tảng cho công nghiệp dược và y sinh. Kịch bản mỗi chương trình được thiết kế như một "điểm gặp gỡ" giữa nhà khoa học quốc tế và trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, doanh nghiệp, cộng đồng nghiên cứu trong nước – chính xác là kiểu hạ tầng mềm mà một nền khoa học đang lớn cần để bước vào cuộc chơi tri thức toàn cầu.
