Sông Hồng trở thành trục giao thông chiến lược của Hà Nội
Kế hoạch xây dựng 5 cầu vượt sông Hồng mới trên Trục đại lộ cảnh quan là chiến lược hạ tầng giao thông Hà Nội nhằm biến sông Hồng thành trục kết nối xương sống, tạo mạng lưới cầu dày hơn, nâng năng lực thông hành và mở rộng không gian phát triển đô thị về phía Đông, Đông Nam trong giai đoạn đến năm 2038. Thành phố không chỉ “vá” chỗ tắc giao thông, mà đang thiết kế lại cấu trúc đô thị xoay quanh dòng sông. Quy hoạch bổ sung này phải được nhìn như bước tiếp nối của một tầm nhìn dài hạn, nơi mỗi cây cầu không chỉ giải quyết kẹt xe mà còn định hình dòng chảy đầu tư, dân cư và dịch chuyển của cả vùng Thủ đô. Đó là lý do kế hoạch tạo 17 cầu trên toàn tuyến sông Hồng mang tính tái cấu trúc, chứ không đơn thuần là mở thêm vài điểm vượt sông.
5 cầu mới: hoàn thiện mạng lưới vượt sông và kết nối khu vực Đông Hà Nội
Theo đề án điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, Hà Nội dự kiến quy hoạch thêm 5 cầu vượt sông Hồng trên Trục đại lộ cảnh quan trong giai đoạn 2026–2038, nâng tổng số cầu trên tuyến lên 17, với Hồng Hà ở đầu và Mễ Sở ở cuối. Việc bổ sung 5 cầu mới này thể hiện rõ lựa chọn ưu tiên kết nối khu vực Đông Hà Nội – nơi còn nhiều quỹ đất và tiềm năng phát triển – với khu vực trung tâm. Các vị trí cầu được bố trí xen giữa những cầu hiện hữu như Thăng Long, Nhật Tân, Vĩnh Tuy, Thanh Trì, giúp tạo mạng lưới giao thông liên tục hai bên bờ. Thành phố đặt mục tiêu hình thành hệ thống giao thông dọc sông Hồng có tính liên hoàn giữa đường bộ, đường thủy và đường sắt đô thị, thay vì các cầu rời rạc như trước đây.
Ở góc độ người dân, điều này đồng nghĩa với việc di chuyển từ trung tâm sang Đông Anh, Long Biên hay xuống phía Hưng Yên sẽ bớt phụ thuộc vào một vài cầu “cửa ngõ” thường xuyên quá tải. Khi có thêm nhiều lựa chọn vượt sông, dòng phương tiện sẽ được phân bổ đều hơn, giảm áp lực lên các tuyến hiện hữu và tạo điều kiện cho những khu vực ven sông chuyển mình từ vùng giáp ranh thành những cực phát triển mới. Chính sách giao thông lần này vì thế không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại hiện tại, mà còn dẫn dắt các quyết định đầu tư và phát triển bất động sản, công nghiệp, dịch vụ dọc hai bên sông.
3 siêu cầu hơn 48.000 tỷ: bước đi ngắn hạn phục vụ APEC và dài hạn cho đô thị
Trong khi 5 cầu mới ở giai đoạn quy hoạch dài hạn, Hà Nội đang dồn lực cho ba siêu cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo và Ngọc Hồi với tổng vốn đầu tư hơn 48.000 tỷ đồng, đặt mục tiêu hoàn thành trước Hội nghị APEC 2027. Ba dự án này tạo ra ba hướng kết nối mới qua sông Hồng, gia tăng mạnh năng lực phân bổ dòng phương tiện giữa khu vực trung tâm và các không gian phát triển phía Đông, Đông Nam. Điểm đáng chú ý là thành phố không coi đây chỉ là công trình “trình diễn” trước một sự kiện quốc tế, mà ràng buộc tiến độ bằng các yêu cầu rất cụ thể: xây dựng đường găng tiến độ đếm lùi, xác định mốc công việc, trách nhiệm từng đơn vị, thậm chí sẵn sàng điều chuyển khối lượng nếu một nhà thầu chậm. Cách làm này cho thấy Hà Nội ý thức rõ việc chậm tiến độ không chỉ làm lỡ sự kiện, mà làm chậm cả chiến lược tái cấu trúc trục sông Hồng.
Ở tầng chiến lược, ba siêu cầu là “mũi nhọn” mở cửa ngay cho Đông Anh, khu vực phía Đông nội đô và trục kết nối với Hưng Yên, tạo nền tảng thực tế để các đường và cầu tiếp theo trên Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng có điểm bám. Khi một số cầu then chốt đi vào hoạt động, sức ép lên quy hoạch đô thị sẽ tăng: đất ven sông phải được tổ chức lại, không gian công cộng, chống lũ, giao thông đối nội – đối ngoại phải cùng lúc được giải bài toán. Nếu Hà Nội không coi ba siêu cầu là phần đầu của một chuỗi chính sách dài hơi, rất dễ rơi vào vòng lặp: cầu hiện đại nhưng hai bên bờ vẫn phát triển manh mún.
Thách thức thi công và bài kiểm tra quản trị đô thị
Ngày 9/9, Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường đã kiểm tra hiện trường ba dự án cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo và Ngọc Hồi, yêu cầu tháo gỡ ngay các vướng mắc và đẩy nhanh các phần việc nằm trên đường găng tiến độ. Dù mặt bằng cơ bản đã được bàn giao, tại Tứ Liên và Trần Hưng Đạo vẫn tồn tại việc phá dỡ công trình, di dời hạ tầng kỹ thuật; cầu Thượng Cát cần giải phóng bổ sung hơn 1,1 ha; phía Hưng Yên còn gần một nửa diện tích tại khu vực cầu Ngọc Hồi đang trong quá trình giải phóng, có nguy cơ ảnh hưởng tiến độ. Những rắc rối này cho thấy hạ tầng giao thông Hà Nội không thể tiến lên chỉ bằng lớp bản vẽ quy hoạch đẹp, mà phụ thuộc vào năng lực quản trị dự án, phối hợp liên tỉnh, xử lý xung đột lợi ích trên từng thửa đất ven sông.
Việc thành phố yêu cầu xây dựng đường găng tiến độ đếm lùi, linh hoạt phân chia khối lượng giữa các nhà thầu và rà soát kỹ mọi đề xuất làm thay đổi phương án thi công là tín hiệu tích cực về cách tiếp cận quản trị. Tuy vậy, bài toán lớn hơn nằm ở chỗ: khi tiến độ cầu được đẩy lên, hệ thống hạ tầng phụ trợ – từ đường dẫn, nút giao, thoát nước, giải pháp phòng chống lũ – phải chạy kịp. Nếu phần cầu về đích mà đường dẫn chưa sẵn sàng, công trình sẽ không thể khai thác đồng bộ, trở thành biểu tượng của sự thiếu liên kết thể chế. Chiến lược quy hoạch đô thị 2038 vì thế đang là phép thử xem Hà Nội có thể chuyển từ tư duy dự án đơn lẻ sang tư duy hệ thống hay không.
Kết luận: từ cầu vượt sông Hồng đến bản đồ phát triển mới của Thủ đô
Nhìn tổng thể, việc Hà Nội đồng thời thúc tiến độ ba siêu cầu hơn 48.000 tỷ và quy hoạch thêm 5 cầu vượt sông Hồng đến năm 2038 không chỉ là một kế hoạch hạ tầng giao thông Hà Nội, mà là lựa chọn mô hình phát triển đô thị xoay quanh sông Hồng. Số lượng 17 cầu không quan trọng bằng việc chúng tạo ra các trục kết nối đa hướng từ khu vực trung tâm sang phía Đông và Đông Nam, mở cửa cho những không gian phát triển mới, đồng thời yêu cầu một kỷ luật quy hoạch cao hơn. Nếu thành phố giữ được cam kết tiến độ, tổ chức tốt không gian hai bên sông và đảm bảo kết nối liên hoàn giữa đường bộ, đường thủy, đường sắt đô thị, chiến lược sông Hồng có thể trở thành câu chuyện thành công hiếm hoi, nơi hạ tầng không đi sau mà dẫn dắt quy hoạch đô thị 2038. Ngược lại, chậm trễ và phát triển manh mún sẽ khiến những cây cầu này chỉ là những “vết cắt” thêm trên mặt sông, thay vì những hành lang phát triển của một Thủ đô hiện đại.
