Bảy cầu sông Hồng Hà Nội: không chỉ là công trình giao thông
Bảy cầu vượt sông Hồng tại Hà Nội là nhóm dự án cầu sông Hồng Hà Nội đang được triển khai đồng loạt, giữ vai trò hạ tầng giao thông liên vùng, kết nối từ phía Bắc xuống phía Nam, vừa giải quyết ùn tắc cửa ngõ, vừa mở rộng không gian phát triển đô thị hai bên bờ sông, hướng tới mục tiêu thông xe kỹ thuật vào năm 2027 phục vụ Hội nghị APEC. Điểm đáng nói là thành phố chọn cách “chạy marathon” nhiều dự án cầu vượt cùng lúc, thay vì làm từng cây cầu một. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông cho biết tiến độ thi công của 7 dự án cầu vượt sông Hồng đang được cập nhật thường xuyên, báo cáo hằng tuần và giám sát theo “đường găng” để không dự án nào bị tụt lại phía sau. Đây là lựa chọn táo bạo, bởi áp lực tiến độ, vốn, vật liệu và nhân lực dồn lên cùng thời điểm, nhưng nếu về đích đúng hẹn, diện mạo kết nối đô thị sẽ thay đổi rõ rệt.
Từ Bắc xuống Nam: bức tranh tiến độ và áp lực thời gian
Nhìn theo trục từ Bắc xuống Nam, có thể thấy rõ cách Hà Nội đang “dệt” mạng lưới cầu sông Hồng Hà Nội để khép kín các tuyến vành đai. Ở phía Bắc, cầu Hồng Hà trên Vành đai 4 dài khoảng 4,377km, giá trị xây dựng khoảng 4.273 tỷ đồng, đã hoàn thành 941/941 cọc khoan nhồi và đạt khoảng 46,9–50% giá trị hợp đồng. Đây là một trong những dự án đi đầu về tiến độ xây dựng, cho thấy năng lực tổ chức 30 mũi thi công đồng loạt không phải khẩu hiệu. Xuống phía Nam, cầu Mễ Sở nối Hồng Vân (Hà Nội) với Mễ Sở (Hưng Yên) trên tuyến Vành đai 4, dài hơn 2,02km, giá trị xây dựng khoảng 1.800 tỷ đồng, đã hoàn thành 100% cọc khoan nhồi cầu chính và cầu dẫn, sản lượng đạt 45,2–47,83%. Hai dự án này nếu về đích đúng mốc tháng 10/2027 sẽ là mắt xích quan trọng khép kín Vành đai 4, giảm tải cho các cầu hiện hữu vốn đang quá tải giờ cao điểm.
Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi: thi công đồng thời kết cấu phần trên
Ở khu vực nội đô lịch sử, cầu Trần Hưng Đạo và cầu Tứ Liên là hai dự án cầu vượt mang tính biểu tượng, nhưng cũng là bài toán tiến độ phức tạp nhất. Cầu Trần Hưng Đạo nối các phường Hồng Hà, Cửa Nam, Hai Bà Trưng với Long Biên, Bồ Đề, đã hoàn thành 128/128 cọc khoan nhồi và 7/7 bệ trụ cầu chính; tiến độ đã chuyển từ thi công móng, trụ sang gia công, lắp dựng kết cấu thép vòm với tổng khối lượng khoảng 26.275 tấn. Việc tổ chức 28 mũi thi công cùng khoảng 700 nhân sự và hơn 120 thiết bị cho thấy mức độ ưu tiên dành cho dự án này. Trong khi đó, cầu Tứ Liên dài khoảng 5,15km, tổng mức đầu tư hơn 15.498 tỷ đồng, đã hoàn thành toàn bộ 62,51ha mặt bằng, 84/84 cọc khoan nhồi và đang dựng hai trụ tháp chính cao 185m; giá trị sản lượng đạt 2.129 tỷ đồng, tương đương 22,6% hợp đồng. Cầu Ngọc Hồi dài khoảng 7,5km, nối Thanh Trì với Văn Giang, đã hoàn thành 80/80 cọc khoan nhồi trụ tháp chính, duy trì 18 mũi thi công, sản lượng đạt khoảng 23–23,98%. Điểm chung là các dự án này đều đang bước vào giai đoạn kết cấu phần trên – giai đoạn dễ “ngốn” thời gian nếu khâu điều phối nhà máy, vận chuyển và lắp dựng không ăn khớp.
Hạ tầng giao thông và bài toán phát triển đô thị hai bên bờ sông
Nếu chỉ nhìn bảy dự án như những cây cầu vượt đơn thuần, sẽ khó hiểu vì sao Hà Nội chấp nhận áp lực tiến độ xây dựng lớn đến vậy. Theo quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, việc đồng loạt triển khai các dự án cầu vượt không chỉ xóa bỏ rào cản chia cắt địa lý, giải quyết ùn tắc tại các cửa ngõ, mà còn khép kín Vành đai 3,5 và Vành đai 4, tạo trục cảnh quan trung tâm xanh – hiện đại hai bên bờ sông. Nói cách khác, mỗi cây cầu là một “cầu nối phát triển đô thị”, chứ không chỉ là điểm qua sông. Thành phố còn dự kiến quy hoạch thêm 5 cầu vượt sông Hồng trên trục đại lộ cảnh quan giai đoạn 2026–2038, gồm Liên Trung, Tàm Xá, Cự Khối, Bát Tràng và Khuyến Lương. Điều này cho thấy chiến lược dài hơi: dùng hạ tầng giao thông để dẫn dắt phát triển đô thị, thay vì chạy theo đô thị hóa tự phát. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều dự án lớn cùng triển khai, thiếu hụt cục bộ vật liệu, nhân lực và giá thành tăng cao đang tạo áp lực rõ rệt cho nhà thầu.
Giữ nhịp tiến độ để không đánh mất cơ hội APEC 2027
Mục tiêu thông xe kỹ thuật hoặc hoàn thành trong năm 2027 để phục vụ Hội nghị APEC không chỉ là cột mốc chính trị – ngoại giao, mà còn là “deadline” buộc hệ thống quản lý dự án phải vận hành hiệu quả. Cầu Hồng Hà đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật tháng 7/2027 và hoàn thành tháng 10/2027; cầu Mễ Sở, Vân Phúc, Ngọc Hồi, Tứ Liên, Trần Hưng Đạo đều có mốc hoàn thành trước cuối năm 2027. Tiến độ bảy cây cầu cho thấy nhiều hạng mục móng, trụ chính đã hoàn thành và đang chuyển sang kết cấu phần trên tại các vị trí đủ điều kiện. Câu hỏi đặt ra là Hà Nội có giữ được nhịp thi công đến phút cuối hay không, khi rủi ro mưa lũ, mặt bằng còn vướng, hạ tầng kỹ thuật ngầm chưa di dời và bài toán vật liệu, nhân lực vẫn hiện hữu. Nếu vượt qua được giai đoạn nước rút này, bảy cây cầu sông Hồng sẽ trở thành minh chứng cho cách một đô thị dùng hạ tầng giao thông để tái cấu trúc không gian phát triển đô thị, thay đổi cách người dân di chuyển, làm việc và sinh sống dọc trục sông lịch sử.
