Cuộc đua trên sông Hồng: hạ tầng giao thông Hà Nội bước vào giai đoạn bứt phá
Ba dự án cầu vượt sông Hồng tại Hà Nội – Trần Hưng Đạo, Hồng Hà và Ngọc Hồi – là các công trình hạ tầng giao thông nối trung tâm với các vùng cửa ngõ, vừa mở rộng năng lực kết nối liên vùng vừa tạo điểm nhấn kiến trúc đô thị, phản ánh chiến lược phát triển giao thông đồng bộ, chuẩn bị cho các sự kiện đối ngoại lớn và tái phân bổ dòng phương tiện giữa hai bên sông. Những cây cầu này không chỉ thêm làn xe mà còn định hình không gian kinh tế, du lịch và đô thị mới ven sông. Điểm đáng nói là cả ba dự án cầu Hà Nội được đặt trong cùng một logic: đẩy nhanh tiến độ để hình thành mạng lưới trục ngang qua sông, giảm tải cho các cầu hiện hữu và tạo hình ảnh một Thủ đô hiện đại khi bước vào APEC 2027 Hà Nội. Sự gấp gáp trên công trường vì thế mang màu sắc của một cuộc đua mang tính biểu tượng, hơn cả một kế hoạch xây dựng thông thường.
Cầu Hồng Hà: mảnh ghép chiến lược trên Vành đai 4 Thủ đô
Trong ba cây cầu vượt sông Hồng, Hồng Hà là cái tên ít gây chú ý về kiến trúc nhưng lại có vai trò chiến lược nhất trong bài toán Vành đai 4 Thủ đô. Sau 11 tháng khởi công, dự án cầu Hồng Hà vượt sông Hồng thuộc tuyến Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đang được các nhà thầu tăng tốc triển khai. Những trụ cầu cao dần lên giữa dòng sông Hồng, tạo diện mạo rõ ràng của một công trình giao thông quy mô lớn kết nối hai bờ. Cầu dài khoảng 6km, bắc qua sông Hồng, kết nối khu vực Đan Phượng và Mê Linh, với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng. Trên công trường, phần bệ của nhiều trụ cầu đã đạt khoảng 78%, thân trụ 60% và khối lượng đúc dầm kết cấu trên vượt 25%. Theo kế hoạch, cầu Hồng Hà sẽ thông xe kỹ thuật vào tháng 7-2027 và hoàn thành toàn bộ công trình trong tháng 10-2027. Khi hoàn thành, cầu Hồng Hà sẽ khép kín Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, hình thành trục giao thông liên vùng kết nối Hà Nội với các tỉnh lân cận và phân bổ lại dòng phương tiện, giảm áp lực cho các cầu hiện hữu.
Cầu Trần Hưng Đạo: biểu tượng kiến trúc với vòm vô cực
Nếu Hồng Hà là mảnh ghép kỹ thuật trên Vành đai 4 Thủ đô, cầu Trần Hưng Đạo lại mang tham vọng trở thành biểu tượng mới trên sông Hồng. Khởi công từ tháng 12/2025, cây cầu này có tổng mức đầu tư khoảng 16.200 tỷ đồng. Toàn tuyến dài 4,18km, với cầu chính dài 870m gồm 6 nhịp chia thành 2 liên, mỗi nhịp 145m, sử dụng kết cấu vòm thép mang biểu tượng vô cực. "Cầu Trần Hưng Đạo dài 4,18km, tổng mức đầu tư 16.200 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành trước thềm APEC 2027". Thiết kế lấy ý tưởng từ đồ án "Infinity Hanoi - Sự thịnh vượng vĩnh cửu trên sông Hồng", với hệ vòm thép uốn lượn liên tục qua 6 nhịp và giao thoa tạo hình vô cực. Dự án còn tích hợp đường đi bộ, làn xe đạp và các đài vọng cảnh gắn với chuỗi công viên ven bờ, mở ra một không gian văn hóa, du lịch và kinh tế đêm mới ở vùng bờ đông. Đến nay, 5 trụ cầu chính giữa sông đã hoàn thành khoảng 90% khối lượng, cho phép chuyển sang lắp dựng hệ dầm, sàn và vòm thép với hơn 26.000 tấn kết cấu thép được cẩu lắp trên hệ nổi giữa sông.
Ở góc độ kết nối, Trần Hưng Đạo là công trình giao thông trọng điểm, tạo thêm một trục kết nối từ khu vực trung tâm Hà Nội qua sông Hồng tới Long Biên, tăng khả năng lưu thông giữa trung tâm và phía Đông, đồng thời hỗ trợ giảm áp lực cho Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy và Thanh Trì. Nhưng giá trị lớn hơn là cách cây cầu này định nghĩa lại quan hệ giữa giao thông và không gian công cộng: cầu không chỉ để đi, mà còn là nơi dừng lại, ngắm sông, tiêu dùng, trải nghiệm đêm Hà Nội. Đó là một bước chuyển tư duy hiếm gặp trong các dự án cầu truyền thống.
Ngọc Hồi và bức tranh kết nối liên vùng mới của Thủ đô
Trong bức tranh ba cây cầu vượt sông Hồng, Ngọc Hồi giữ vai trò nối Hà Nội với Hưng Yên, tạo thêm một trục liên vùng phía Nam và Đông Nam, bổ sung cho Vành đai 4 và hệ thống cao tốc hiện hữu. Dù thông tin chi tiết về thiết kế, quy mô và tiến độ chưa được công bố đầy đủ trong các nguồn hiện tại, việc một cây cầu khoảng 12.000 tỷ đồng bắc qua sông Hồng nối Hà Nội - Hưng Yên đã được khởi động cho thấy rõ định hướng dịch chuyển trọng tâm phát triển về phía vành đai, thay vì chỉ dựa vào các cây cầu đã quá tải ở khu vực nội đô. Quan trọng hơn, Ngọc Hồi bổ sung chức năng mà Hồng Hà và Trần Hưng Đạo khó bao quát hết: mở rộng vùng đi làm, vùng logistics và công nghiệp cho Hà Nội theo hướng liên kết sâu với Hưng Yên và xa hơn là các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ. Khi ba trục cầu cùng vận hành, hạ tầng giao thông Hà Nội sẽ dịch chuyển từ cấu trúc “dồn vào vài cây cầu cũ” sang mạng lưới đa điểm qua sông, cho phép phân tán ùn tắc và mở ra không gian phát triển hai bên sông Hồng.
Từ áp lực APEC đến dấu mốc lịch sử hạ tầng cầu vượt sông Hồng
Điểm chung của ba dự án cầu Hà Nội là chúng không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại hằng ngày, mà còn phải kịp thời gian cho một cuộc trưng bày hạ tầng trước mắt bạn bè quốc tế, khi APEC 2027 Hà Nội được kỳ vọng là cột mốc đối ngoại quan trọng. Cầu Trần Hưng Đạo được đặt mục tiêu đưa vào khai thác trước thềm Tuần lễ Cấp cao APEC 2027, cầu Hồng Hà phấn đấu thông xe kỹ thuật vào tháng 7-2027 và hoàn thành trong tháng 10-2027. Áp lực tiến độ là rõ ràng, song chính áp lực đó đang tạo ra cơ hội bứt phá về chất lượng hạ tầng. Khi hoàn thành, các cây cầu này sẽ tạo thêm nhiều tuyến vượt sông Hồng, khép kín Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, hình thành trục giao thông liên vùng kết nối Hà Nội với các tỉnh lân cận và giảm tải cho các cầu hiện hữu. Câu hỏi không còn là "có cần thêm cầu" mà là "dùng các cây cầu mới để tái cấu trúc không gian đô thị, kinh tế và văn hóa". Nếu Hà Nội tận dụng được cơ hội này, APEC sẽ không chỉ chứng kiến vài lễ khánh thành, mà sẽ là dấu mốc mở ra thời kỳ mới của hạ tầng giao thông Hà Nội, nơi sông Hồng trở thành trục phát triển chứ không còn là ranh giới.
