Trump dầu khí giá: khi Nhà Trắng trực tiếp đối đầu các ông lớn năng lượng
Cuộc đối đầu Trump dầu khí giá là tình huống Tổng thống Mỹ công khai gây áp lực lên các tập đoàn năng lượng, đặc biệt là ExxonMobil và Chevron, yêu cầu họ giảm giá bán lẻ nhiên liệu nhằm chia sẻ lợi ích với người tiêu dùng trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh và lợi nhuận doanh nghiệp bùng nổ, đồng thời phản ánh căng thẳng giữa ưu tiên chính trị của Nhà Trắng và lợi ích thương mại của ngành dầu khí. Ngày 3-8, phát biểu tại Nhà Trắng, Donald Trump một lần nữa kêu gọi các tập đoàn dầu khí hàng đầu giảm giá xăng dầu để bình ổn thị trường trong nước. Ông không ngần ngại chỉ mặt điểm tên ExxonMobil và Chevron, tố họ đang kiếm “quá nhiều tiền” nhờ giá nhiên liệu tăng cao. Đây không phải là lời phàn nàn chung chung; nó là một tín hiệu chính trị cho thấy Nhà Trắng muốn chuyển một phần lợi ích từ doanh nghiệp sang cử tri ngay lập tức.
Lợi nhuận bùng nổ sau xung đột Iran: vì sao ExxonMobil và Chevron bị nhắm đích?
Lý do Trump nhắm thẳng vào Chevron ExxonMobil lợi nhuận nằm ở thực tế là các tập đoàn này đang hưởng lợi lớn từ biến động năng lượng toàn cầu. Giá dầu quốc tế tăng mạnh sau các cuộc không kích nhằm vào Iran đã đẩy lợi nhuận của ngành dầu khí lên mức kỷ lục, trong đó Chevron ghi nhận lợi nhuận quý cao nhất ít nhất sáu năm. Cả ExxonMobil và Chevron cùng công bố doanh thu bùng nổ trong quý II, với tổng lợi nhuận lên đến hơn 26 tỉ USD nhờ đà tăng giá năng lượng sau xung đột tại Iran. Theo một nguồn tin quốc tế, trong ba tháng kết thúc vào cuối tháng 6, Chevron báo lãi kỷ lục, trong khi ExxonMobil đạt mức lợi nhuận theo quý cao nhất kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine. Từ góc nhìn Nhà Trắng, hình ảnh doanh nghiệp thu siêu lợi nhuận trong khi cử tri gánh chi phí sinh hoạt tăng vọt là mồi lửa hoàn hảo cho một thông điệp chính trị cứng rắn.
Áp lực giảm giá dầu: Trump muốn doanh nghiệp ‘trả lại một phần cho người dân’
Điều Trump làm không chỉ là phê phán bằng lời; ông đang áp lực giảm giá dầu một cách trực diện. Tổng thống yêu cầu các công ty năng lượng “trả lại một phần cho người dân” và khẳng định họ nên cắt giá bán lẻ, giá đến tay người tiêu dùng. Đây là thông điệp mang tính trừng phạt đạo đức: các tập đoàn được xem là đã trục lợi từ tình trạng khan hiếm nguồn cung, vì vậy phải chia sẻ lợi ích với xã hội. Ông nhấn mạnh các doanh nghiệp dầu khí đang kiếm “quá nhiều tiền” nhờ biến động chiến sự, và đó là điều ông “không thích”. Về mặt chính sách, Trump kết hợp phát biểu cứng rắn với động thái pháp lý, chỉ đạo Bộ Tư pháp điều tra khả năng xảy ra hành vi tăng giá bất hợp lý trên thị trường bán lẻ năng lượng. Cách tiếp cận này đặt các ông lớn năng lượng vào thế khó: họ không chỉ bị soi xét về giá, mà còn về tính chính danh của mô hình lợi nhuận.
‘Không biết ơn’ chính quyền Mỹ: tự ái chính trị hay chiến lược gây sức ép?
Điểm gây chú ý trong câu chuyện này là Trump không chỉ công kích về giá, mà còn về thái độ mà ông cho là thiếu biết ơn. Ông chỉ trích thẳng CEO Chevron Mike Wirth sau khi lãnh đạo này lên truyền hình mà không nhắc tới “công lao của chính quyền Mỹ” đối với ngành dầu khí. Trên mạng xã hội, Trump viết rằng nếu không có “tài năng, tầm nhìn, sức mạnh và ổn định” của chính quyền ông thì ngành dầu mỏ và cả nước Mỹ “hẳn đã chết”. Đây là cách ông tái khẳng định vai trò của Nhà Trắng trong việc tạo môi trường thuận lợi cho năng lượng Mỹ chính sách, đồng thời gửi cảnh báo: các tập đoàn dầu khí không thể vừa hưởng lợi từ quyết sách của ông vừa phớt lờ lợi ích chính trị của ông. Sự bức xúc về chuyện “không được nhắc tên” cho thấy yếu tố cái tôi cá nhân đan xen với chiến lược gây sức ép, khiến ranh giới giữa lợi ích quốc gia và lợi ích tranh cử trở nên mờ hơn.
Căng thẳng dài hạn: chính sách năng lượng Mỹ bị kéo giữa thùng phi dầu và thùng phi phiếu
Tuyên bố ngày 3-8 được xem là lần hiếm hoi Trump đi ngược lại quan hệ vốn khăng khít giữa ông với ngành dầu khí Mỹ. Từ lâu, chính sách năng lượng Mỹ dưới thời ông ưu tiên khai thác trong nước, nới lỏng quy định và tạo điều kiện cho các tập đoàn năng lượng lớn. Nhưng khi giá xăng leo thang và nỗi lo chi phí sinh hoạt trở thành rủi ro chính trị trước bầu cử giữa kỳ, ưu tiên ấy lập tức bị điều chỉnh. Những phát biểu mới nhất của ông Trump được đưa ra chỉ vài tuần sau khi ông cảnh báo các nhà bán lẻ năng lượng cần hạ giá bán trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ suy giảm. Về bản chất, cuộc xung đột này cho thấy chính sách năng lượng Mỹ không chỉ là bài toán an ninh và kinh tế, mà còn là công cụ tranh giành thùng phi phiếu. Khi giá dầu trở thành gánh nặng với cử tri, mọi liên minh với các ông lớn năng lượng đều có thể bị phá vỡ nếu không phục vụ mục tiêu chính trị trước mắt.
