Trump đòi lãi suất 1%: cuộc đấu quyền lực quanh chiếc ghế Fed
Cuộc đối đầu giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Fed Kevin Warsh xoay quanh lãi suất Fed là ví dụ điển hình cho sự căng thẳng giữa quyền hành pháp và ngân hàng trung ương: một bên muốn lãi suất xuống 1% để hỗ trợ tăng trưởng và chiến dịch chính trị, bên kia kiên quyết siết chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát và giữ uy tín độc lập của Fed. Ngày 16/09, chỉ vài giờ sau khi Fed tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên biên độ 3,75-4%, Trump tuyên bố vẫn tin tưởng Chủ tịch Warsh nhưng đồng thời yêu cầu ngân hàng trung ương hạ lãi suất xuống 1% hoặc thấp hơn. Về mặt hình thức, ông nói “tôi muốn ông ấy độc lập”, nhưng về thực chất lại tiếp tục gắn quyết định lãi suất với động cơ chính trị, cáo buộc hội đồng Fed “thù địch” và “hành động mang tính chính trị” để gây khó cho chính quyền của ông.
Chiến lược ‘đánh tiếng’ khéo léo giúp Chủ tịch Warsh giữ lòng Trump
Điều đáng chú ý không phải việc Fed tăng lãi suất, mà là cách Chủ tịch Warsh chuẩn bị trước về mặt chính trị. Theo các quan chức, ông chủ động “đánh tiếng” và tham vấn với Tổng thống vài ngày trước cuộc họp chính sách, biến một cuộc gọi xã giao thành thảo luận về quyết định lãi suất dự kiến. Trump kể lại rằng ông khuyên Warsh “cứ bỏ phiếu theo hội đồng”, ngụ ý Chủ tịch Fed có thể đồng thuận với FOMC mà vẫn giữ được thiện cảm từ Nhà Trắng. Warsh xây dựng mối quan hệ gần gũi với Trump từ lâu, thường xuyên trao đổi về kinh tế, nhưng lại tránh lôi chính quyền vào các tranh cãi công khai về chính sách tiền tệ. Chiến lược của ông rõ ràng: dùng kênh riêng để giảm sốc chính trị, thay vì dùng diễn đàn công khai để khẳng định độc lập. Đây là cách tiếp cận trái ngược người tiền nhiệm Powell, người từng chọn đối thoại cứng rắn trước sức ép Trump và phải trả giá bằng những màn công kích ồn ào kéo dài.
Giữ độc lập chính sách tiền tệ trong bóng áp lực Nhà Trắng
Dù Trump liên tục cáo buộc hội đồng Fed “thù địch” và hành động vì mục tiêu chính trị, ông lại phủ nhận việc Warsh chịu ảnh hưởng trực tiếp từ mình, khẳng định “tôi muốn ông ấy độc lập”. Về phía Fed, Warsh luôn bảo vệ quyết định tăng lãi suất như một bước đi “tỉnh táo, nghiêm túc và trách nhiệm”, nhấn mạnh lạm phát vẫn quá cao và kéo dài, trong khi hoạt động kinh tế tăng trưởng ổn định và mục tiêu 2% còn xa. Ông cũng dẫn thêm yếu tố rủi ro địa chính trị và xung đột quốc tế khi giải thích vì sao phải siết chính sách tiền tệ, tránh nêu trực diện tên quốc gia để không đẩy Fed vào tranh chấp ngoại giao. Theo giới chuyên môn, bảo vệ tính độc lập chính sách tiền tệ trong thời Trump không còn là chuyện “giữ khoảng cách”, mà là chủ động tương tác với Tổng thống nhưng vẫn giữ đường ranh quyết định chuyên môn. Warsh chọn đúng hướng này: mềm trong giao tiếp chính trị, cứng trong bỏ phiếu lãi suất.
Trump và Fed: đường biên mờ giữa kinh tế và chính trị
Yêu sách lãi suất 1% hoặc thấp hơn của Trump không đơn thuần là tranh luận kỹ thuật về chính sách tiền tệ; đó là nỗ lực kéo Fed vào quỹ đạo ưu tiên tăng trưởng ngắn hạn và lợi ích chính trị của Nhà Trắng. Trong bối cảnh lạm phát cao, các xung đột quốc tế đẩy giá năng lượng và hàng hóa lên, và nhiều ngân hàng trung ương lớn khác cũng tăng lãi suất, yêu cầu của Trump đi ngược logic thắt chặt đang chi phối thị trường. Thị trường tiền tệ hiện đặt cược khoảng 50% khả năng Fed tiếp tục siết chính sách tại cuộc họp tháng 10, trong khi dự báo nội bộ cho thấy phần lớn quan chức Fed còn tính thêm ít nhất một lần nâng lãi suất nữa. Điều đó có nghĩa là cuộc đấu Trump và Fed sẽ không sớm hạ nhiệt; mỗi bước đi của Warsh sẽ vừa là quyết định kinh tế, vừa là thông điệp về giới hạn mà quyền hành pháp có thể tác động lên lãi suất Fed. Độc lập ngân hàng trung ương không biến mất, nhưng ranh giới giữa độc lập và thỏa hiệp đang bị thử thách công khai.
Kết luận: Warsh đang đi trên dây – và chưa trượt chân
Nhìn từ toàn cảnh, Trump và Fed đã bước vào một giai đoạn đối đầu phức tạp: Tổng thống muốn lãi suất Fed về 1% như một biểu tượng quyền lực và ưu tiên tăng trưởng, còn Chủ tịch Warsh phải bảo vệ chính sách tiền tệ thắt chặt trong môi trường lạm phát cao và rủi ro toàn cầu. Đến hiện tại, Warsh vẫn giữ được sự tin tưởng cá nhân từ Trump, đồng thời giữ được sự đồng thuận tuyệt đối của FOMC với quyết định tăng lãi suất 3,75-4% và kế hoạch siết thêm trong tương lai. Đó là kết quả của chiến lược mềm mỏng về giao tiếp, cứng rắn về chuyên môn: nói vừa đủ để làm dịu Nhà Trắng, nhưng không nhượng bộ trên lãi suất. Câu hỏi còn lại là sợi dây này có chịu nổi nếu kinh tế xấu đi hoặc chiến dịch chính trị của Trump cần thêm “đòn bẩy” từ chính sách tiền tệ. Cho tới lúc đó, Warsh vẫn là người đi trên dây mà chưa trượt chân – nhưng dưới chân ông là cả uy tín độc lập của Fed.
