Chiến lược hai đường ray: tái cơ cấu hành chính và hạ tầng giao thông
Chiến lược phát triển tỉnh Lâm Đồng hiện nay là sự kết hợp song song giữa tái cơ cấu hành chính và đầu tư mạnh vào hạ tầng giao thông, nhằm xây dựng các trung tâm đô thị động lực và trục kết nối mới, qua đó tăng liên kết vùng, nâng năng lực quản lý và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Việc này không phải những mảnh ghép rời rạc mà là một thiết kế tổng thể, trong đó tổ chức không gian đô thị và mạng lưới giao thông được điều chỉnh đồng bộ để phục vụ mục tiêu phát triển dài hạn. UBND tỉnh Lâm Đồng vừa phê duyệt Đề án thành lập các phường trên cơ sở nguyên trạng các xã Đức Trọng, Hàm Thuận Nam và Cư Jút, đồng thời ban hành quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng tuyến đường động lực Gia Nghĩa - Bảo Lâm. Sự trùng thời điểm cho thấy một lựa chọn rõ ràng: muốn phát triển nhanh và bền thì phải chỉnh sửa bộ khung quản trị song hành với nâng cấp hạ tầng giao thông.
Ba phường mới: bộ khung đô thị cho phát triển tỉnh Lâm Đồng
Quyết định thành lập ba phường Đức Trọng, Hàm Thuận Nam và Cư Jút là bước đi chủ động để chuẩn hóa không gian quản lý theo hướng đô thị, thay vì tiếp tục duy trì cấu trúc xã nông thôn ở những vùng đã mang tính chất thành thị. Sau khi thành lập, tỉnh Lâm Đồng có 124 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 23 phường, 100 xã và 1 đặc khu, tăng 3 phường và giảm 3 xã so với hiện trạng. Đức Trọng được định hướng trở thành trung tâm hành chính – chính trị mới của tỉnh, cửa ngõ quốc tế của vùng Tây Nguyên, hạt nhân đổi mới sáng tạo, công nghiệp và logistics cấp vùng. Hàm Thuận Nam giữ vai trò trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch và hạt nhân phát triển xanh của tiểu vùng phía Đông, trong khi Cư Jút là trung tâm phía Tây với định hướng công nghiệp chế biến gắn với vùng nông nghiệp tập trung, khuyến khích sản xuất công nghệ cao, thân thiện môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương. Đây là bản đồ quyền lực đô thị mới, chuẩn bị sẵn các “cực tăng trưởng” để hạ tầng giao thông có nơi bám vào và khuếch tán hiệu quả.
Đường Gia Nghĩa - Bảo Lâm: trục động lực mới của Lâm Đồng hạ tầng giao thông
Song song với tái cơ cấu hành chính, Lâm Đồng quyết định rót nguồn lực lớn vào tuyến đường Gia Nghĩa - Bảo Lâm, một trong những dự án được gọi thẳng là “đường động lực”. Dự án này có chiều dài khoảng 8,87 km, đi qua phường Đông Gia Nghĩa và xã Bảo Lâm 5, được đầu tư 2.850 tỷ đồng và thực hiện trong giai đoạn 2026 – 2029, gồm một cầu vượt sông Đồng Nai. Tuyến mới được kỳ vọng rút ngắn khoảng cách kết nối giữa Gia Nghĩa và Bảo Lâm từ khoảng 41 km xuống còn 15 km. Đây không chỉ là chuyện tiết kiệm thời gian di chuyển mà là thay đổi triệt để logic vận chuyển hàng hóa, đặc biệt phục vụ nhu cầu xuất khẩu khi trục này được thiết kế để kết nối với các tuyến ngang, các cảng biển và các trung tâm kinh tế khu vực. Nói cách khác, tuyến đường Gia Nghĩa Bảo Lâm đang được xây như một “đường cao tốc phát triển” chứ không đơn thuần là một con đường mới.
Cầu vượt sông Đồng Nai: biểu tượng cho liên kết vùng mới
Điểm nhấn kiến trúc và kinh tế của dự án là cầu vượt sông Đồng Nai. Cầu dài khoảng 1,17 km, trong đó nhịp chính dây văng dài 350 m, sử dụng kết cấu trụ, tháp dây văng với một mặt phẳng dây. Mặt cắt ngang cầu rộng 25,3 m tại vị trí trụ tháp, gồm 4 làn xe chính và 2 làn xe thô sơ, xe máy. Cây cầu này không chỉ giải bài toán bắc qua một dòng sông lớn, mà còn là biểu tượng của tham vọng kết nối: hình thành trục dọc kết nối phía Tây Tây Nguyên với phía Đông Nam Tây Nguyên, đồng thời tăng liên kết với Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ. Hiện việc kết nối giữa khu vực Gia Nghĩa và Bảo Lâm chủ yếu qua Quốc lộ 28, tuyến thường xuyên sạt lở, địa hình phức tạp. Bằng việc tạo một hành lang mới có bình diện và mặt cắt dọc thuận lợi, cầu vượt sông Đồng Nai và tuyến đường kèm theo đang mở ra khả năng vận chuyển an toàn, ổn định hơn, giảm rủi ro đứt gãy nguồn cung.
Tác động dài hạn: khi tái cơ cấu hành chính gặp hạ tầng giao thông
Điều đáng bàn ở Lâm Đồng không chỉ là các con số đầu tư hay chiều dài tuyến đường, mà là cách tỉnh này chọn đi theo một chiến lược hai đường ray: tái cơ cấu hành chính để định hình rõ các trung tâm và tiểu vùng, đồng thời xây hạ tầng giao thông để nối chúng lại thành một mạng lưới phát triển. Đức Trọng, Hàm Thuận Nam và Cư Jút được định vị là những hạt nhân dẫn dắt phát triển kinh tế – xã hội từng tiểu vùng, góp phần hoàn thiện mạng lưới đô thị và tăng cường liên kết vùng. Tuyến đường động lực Gia Nghĩa - Bảo Lâm lại được kỳ vọng kết nối với các trục giao thông ngang, phát huy hiệu quả những công trình đã và đang đầu tư, tăng khả năng kết nối các trung tâm kinh tế, cảng biển và đáp ứng nhu cầu vận tải. Dự án được xác định tạo thêm dư địa và động lực phát triển cho Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, góp phần hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Nếu được triển khai đúng tiến độ và đi kèm cải cách quản trị địa phương, Lâm Đồng có cơ sở để chuyển mình từ một tỉnh rộng nhất về diện tích thành một điểm sáng về chất lượng kết nối và tổ chức không gian phát triển.
