Đầu tư hạ tầng Cà Mau: lựa chọn mang tính sinh tồn, không chỉ tăng trưởng
Đầu tư hạ tầng Cà Mau là tổng hợp các dự án giao thông chiến lược từ đê biển, đường vành đai đến giao thông nông thôn, nhằm vừa bảo vệ vùng đất cuối cùng của Tổ quốc trước sạt lở và biến đổi khí hậu, vừa mở lối phát triển kinh tế, du lịch sinh thái và nâng cao chất lượng sống cho người dân vùng sâu, vùng xa. Đây không phải là những công trình đơn lẻ, mà là một chương trình tái cấu trúc không gian phát triển của toàn tỉnh, đặt giao thông làm nền tảng cho kinh tế bền vững. Nhìn vào quy mô các dự án, có thể thấy Cà Mau đang chuyển từ tư duy “chữa cháy” sang chủ động kiến tạo tương lai. Dự án đê Biển Đông gần 100 tỷ đồng, tuyến kết nối Quốc lộ 63 - đường vành đai 2 Cà Mau - U Minh hơn 1.867 tỷ đồng và chương trình giao thông nông thôn Cà Mau hàng chục nghìn tỷ đồng là một tuyên bố rõ ràng: tỉnh chấp nhận đầu tư lớn hôm nay để tránh trả giá đắt hơn trong vài thập kỷ tới. Chính lựa chọn này sẽ quyết định khả năng phát triển kinh tế Cà Mau theo hướng xanh, an toàn và bao trùm.
Dự án đê Biển Đông: tuyến phòng thủ trước sạt lở và nước biển dâng
Nếu phải chọn một công trình thể hiện rõ nhất tính sinh tồn trong đầu tư hạ tầng Cà Mau, đó chính là dự án đê Biển Đông gần 100 tỷ đồng. Tuyến đê dài 2.157m, mặt đê rộng 9m, cao trình đỉnh +4,5m, sử dụng khoảng 5,5ha đất với chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 28,7 tỷ đồng. Theo quyết định phê duyệt, giai đoạn đầu dự án tập trung khôi phục, sửa chữa mái đê và gia cố các đoạn xung yếu để ngăn chặn sạt lở bờ biển. Về lâu dài, công trình được thiết kế để nâng cao khả năng thích ứng với các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng đến năm 2100. Điểm đáng chú ý là địa phương đã bàn giao 100% mặt bằng sạch cho chủ đầu tư từ giữa tháng 8/2026, tạo điều kiện thi công đúng tiến độ. Thời gian thực hiện dự án kéo dài từ 2025 đến 2028, cho thấy đây là một kế hoạch dài hơi, không thể làm kiểu đối phó. Khi hoàn thành, tuyến đường trên đê sẽ phục vụ di dời, sơ tán dân trong tình huống khẩn cấp, bảo vệ tính mạng và tài sản, đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh và mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái ven biển, thu hút đầu tư và bảo vệ môi trường. Đây là minh chứng rõ ràng rằng hạ tầng phòng chống thiên tai và hạ tầng kinh tế có thể và phải đi cùng nhau.
Đường vành đai 2 và tuyến về U Minh: trục tăng trưởng mới của phát triển kinh tế Cà Mau
Trên đất liền, dự án đường kết nối Quốc lộ 63 - đường vành đai 2 Cà Mau - U Minh với tổng chiều dài thiết kế khoảng 42,3km đang được kỳ vọng tạo bước đột phá về hạ tầng giao thông và phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Dự án có tổng mức đầu tư 1.867,98 tỷ đồng, trong đó chi phí xây dựng hơn 1.390,8 tỷ đồng và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 239,6 tỷ đồng, sử dụng gần 99,93ha đất. Tuyến chia thành 4 đoạn, với đoạn 1 là đường vành đai 2 dài khoảng 3,67km, nền đường rộng 40m, vận tốc thiết kế 60km/h, điểm nhấn là cầu Lưu Bồng xây mới hoàn toàn. Không phải ngẫu nhiên dự án được ưu tiên: người dân đã nhiều lần phản ánh tình trạng xuống cấp của đường vành đai 2 hiện hữu. Việc đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước mưa, thu gom nước thải riêng, kè bê tông, cây xanh, chiếu sáng và an toàn giao thông hiện đại cho thấy Cà Mau không chấp nhận kiểu mở đường “cho có” nữa. Với thời gian thực hiện từ 2026 đến 2029, tuyến này sẽ trở thành trục kết nối đô thị trung tâm với vùng rừng U Minh, mở đường cho du lịch sinh thái rừng - biển, giảm chi phí vận chuyển nông lâm sản và tạo không gian phát triển đô thị mới. Nếu được triển khai đúng tiến độ và chất lượng, đây sẽ là động lực mạnh cho phát triển kinh tế Cà Mau trong thập niên tới.
Giao thông nông thôn: nền móng của phát triển bền vững từ khóm, ấp
Song song với các dự án lớn, Cà Mau đang làm một việc ít hào nhoáng nhưng quyết định chất lượng phát triển: cứng hóa giao thông nông thôn Cà Mau. Trong một đợt ra quân, toàn tỉnh có 22 tuyến đường ở 19 xã, phường được rải nhựa, tráng bê tông để nối liền các khóm, ấp. Tỉnh ủy đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% khóm, ấp có đường bê tông thông suốt, với khoảng 4.089 công trình, tổng chiều dài 8.470km và nhu cầu kinh phí hơn 14.000 tỷ đồng từ ngân sách, xã hội hóa và đóng góp của người dân. Các tuyến cụ thể như đường kênh Cây Da dài 600m ở phường Giá Rai, đường Ông Hồng - cầu Ba Tiền dài 1,58km ở xã Vĩnh Lợi hay đường Kênh xáng Hòa Bình dài 1,6km tại Châu Thới đều mang một ý nghĩa chung: giảm chi phí đi lại, mở lối giao thương và kéo dịch vụ cơ bản về gần người dân. Theo kế hoạch 2026-2030, riêng xã Vĩnh Thanh dự kiến đầu tư 23 tuyến đường với tổng chiều dài 39,5km, hướng tới hoàn thiện hệ thống đường bê tông kết nối thông suốt giữa các ấp, phục vụ vận chuyển hàng hóa và phát triển bền vững. Đây chính là tầng hạ tầng nền mà nếu bỏ qua, mọi tuyến cao tốc hay vành đai phía trên sẽ khó phát huy hết hiệu quả.
Từ hạ tầng đến du lịch sinh thái và kinh tế bền vững: cơ hội và thách thức
Điểm chung của các dự án từ đê Biển Đông đến đường vành đai 2 và giao thông nông thôn là định hướng rõ ràng: dùng hạ tầng để tạo nền tảng cho du lịch sinh thái và kinh tế bền vững tại Cà Mau. Tuyến đê ven biển không chỉ chống sạt lở mà còn mở ra trục giao thông ven biển, gắn với các điểm du lịch sinh thái rừng ngập mặn, khu nuôi trồng thủy sản và dịch vụ ven bờ. Tuyến về U Minh kết nối đô thị với vùng rừng, tạo điều kiện hình thành chuỗi sản phẩm du lịch rừng - biển, đồng thời giảm chi phí vận chuyển cho nông lâm nghiệp. Giao thông nông thôn giúp nông sản, thủy sản từ từng khóm, ấp tiếp cận thị trường nhanh hơn, giảm thất thoát và nâng thu nhập cho người dân. Tuy vậy, để những khoản đầu tư hơn 3.700 tỷ đồng thực sự biến thành giá trị lâu dài, Cà Mau cần tránh hai cạm bẫy: thi công chậm, chất lượng thấp và quy hoạch thiếu đồng bộ với không gian kinh tế - du lịch. UBND tỉnh đã giao Ban Quản lý dự án xây dựng công trình giao thông chịu trách nhiệm toàn diện về khảo sát, giải pháp kỹ thuật và đảm bảo tiến độ, chất lượng – đây là cam kết quan trọng, nhưng sẽ chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm giám sát độc lập và sự tham gia của cộng đồng. Kết luận, Cà Mau đang đi đúng hướng khi coi hạ tầng là nền tảng cho phát triển kinh tế Cà Mau theo hướng xanh và bao trùm; câu hỏi còn lại là tỉnh có đủ quyết tâm và kỷ luật thực thi để biến các bản vẽ và lễ khởi công thành những tuyến đường sống động, mang lại lợi ích thực sự cho người dân hay không.
