Doanh nhân gốc Việt Mỹ và hành trình biến di trú thành đế chế tài sản
Doanh nhân gốc Việt Mỹ trong lĩnh vực bất động sản là những người rời quê hương với rất ít vốn, rồi dùng kiến thức, mạng lưới và khả năng chịu đựng rủi ro để xây dựng nên các danh mục tài sản lớn, định hình những khu cộng đồng người Việt mới trên đất Mỹ và tạo nên những câu chuyện điển hình về di trú kết hợp khởi nghiệp. Nhìn vào Triệu Như Phát và Hoàng Kiều, dễ thấy đây không phải là các “tay chơi” may mắn, mà là thế hệ coi bất động sản như tầng cao tiếp theo sau khi đã vượt qua rào cản ngôn ngữ, nghề nghiệp và phân biệt. Điểm chung của họ: khởi đầu bằng lao động phổ thông hoặc kỹ thuật, leo lên nấc thang tài chính, rồi chuyển sang kinh doanh bất động sản như bước đi chiến lược để bảo toàn và khuếch đại tài sản.
Triệu Như Phát: từ máy hút bụi đến “cha đỡ đầu” bất động sản Little Saigon
Nếu cần chọn một gương mặt tiêu biểu cho bất động sản Little Saigon, cái tên nổi bật phải là Triệu Như Phát. Ông từng là sinh viên ngành văn và ngoại ngữ ở Việt Nam, sang Mỹ năm 1975 với một căn hộ nhỏ ở Whittier và mức sống đến mức phải bán áo để mua đồ ăn. Từ nghề bán máy hút bụi, làm bảo vệ, dạy nghề cơ khí tự động, ông lặng lẽ tích lũy vốn kiến thức tài chính, xây dựng, rồi chuyển sang làm môi giới bất động sản toàn thời gian.
Điểm bước ngoặt là khi ông rời môi giới nhà ở để chuyển sang bất động sản thương mại. Ông mở văn phòng riêng, tham gia phát triển dự án cùng nhà đầu tư Hong Kong và mạng lưới châu Á, đồng thời huy động vốn ngân hàng Mỹ. Theo một bài viết trên Người Quan Sát, sau gần 40 năm hoạt động, công ty Bridgecreek của ông đã phát triển danh mục dự án thương mại và nhà ở với tổng giá trị khoảng 400 triệu USD. Đó không chỉ là con số, mà là lời khẳng định rằng một người nhập cư có thể trở thành người “cầm trịch” các trung tâm thương mại của cộng đồng, nếu dám làm hàng ngày 16 giờ như ông từng kể.
Phước Lộc Thọ: khi bất động sản trở thành “thủ đô tinh thần” người Việt
Không phải mọi trung tâm thương mại đều trở thành biểu tượng, nhưng Asian Garden Mall – Thương xá Phước Lộc Thọ – đã làm được điều đó. Đưa vào hoạt động năm 1987 tại Little Saigon, khu thương mại hơn 4.600m2 này nhanh chóng biến từ một dự án kinh doanh thành không gian văn hóa. Với khoảng 300 gian hàng từ thời trang, mỹ phẩm, ẩm thực đến trang sức, đồng hồ, Phước Lộc Thọ đáp ứng nhu cầu mua sắm nhưng giá trị quan trọng hơn là tính cộng đồng: hội chợ, chương trình văn hóa, hoạt động lễ hội của người Việt tại Quận Cam đều xem nơi đây như quảng trường.
Từ góc nhìn kinh doanh bất động sản, đây là bài học về tạo “thương hiệu địa điểm”. Một trung tâm mua sắm bình thường ít khi gắn với bản sắc một cộng đồng di trú; Phước Lộc Thọ thì ngược lại. Sự gắn kết đó giải thích vì sao Triệu Như Phát được gọi là “cha đỡ đầu của Little Saigon”: ông không chỉ cho thuê mặt bằng, mà kiến tạo một không gian nơi người Việt cảm thấy ở nhà. Và đó là lợi thế cạnh tranh mà các nhà đầu tư thuần tài chính khó sao chép.
Hoàng Kiều: từ phòng thí nghiệm đến danh sách Forbes rồi lấn sân bất động sản
Khác với Triệu Như Phát, Hoàng Kiều không khởi nghiệp trực tiếp với bất động sản, nhưng hành trình tích lũy và rồi phân tán tài sản của ông cho thấy một con đường khác của doanh nhân gốc Việt Mỹ. Sinh năm 1944 tại Quảng Trị, lớn lên ở Sài Gòn và sang Mỹ định cư năm 1975, ông bắt đầu trong phòng thí nghiệm của Abbott với công việc liên quan đến nghiên cứu và điều trị viêm gan. Chỉ trong 5 năm, ông từ nhân viên lên vị trí Giám đốc phụ trách thử nghiệm và sản xuất các sản phẩm từ huyết tương.
Bước đi táo bạo là khi ông mua lại một phần cơ sở thí nghiệm của Abbott, lập Rare Antibody Antigen Supply (RAAS), rồi phát triển thành mạng lưới 11 trung tâm huyết tương ở Mỹ. Năm 1987, ông hợp tác với Trung tâm Truyền máu và Huyết học Thượng Hải, và đến 1992 hai bên lập Shanghai RAAS Blood Products – nền tảng cho tài sản sau này của ông. Theo Forbes, có giai đoạn tài sản ông được ước tính khoảng 3,8 tỷ USD và đưa ông vào danh sách Forbes 400. Từ vị thế đó, ông mới tiến sang rượu vang, bất động sản và dịch vụ nghỉ dưỡng, trong đó có kế hoạch biến một khu villa lớn ở thung lũng Simi thành trung tâm chăm sóc sức khỏe.
Chiến lược, rủi ro và bài học tài sản cho thế hệ triệu phú người Việt mới
Đặt Triệu Như Phát và Hoàng Kiều cạnh nhau, ta thấy hai thái cực chiến lược. Một bên là người dồn lực vào bất động sản Little Saigon và các dự án thương mại – nhà ở quanh Westminster, mở rộng chậm nhưng chắc. Bên còn lại là người gom tài sản từ ngành huyết tương, rồi phân bổ sang rượu vang, bất động sản nghỉ dưỡng, với mức độ mạo hiểm cao hơn. Cả hai đều từng chạm tới những cột mốc tài sản đáng kể, nhưng Hoàng Kiều cũng là ví dụ cho thực tế: một cú đi sai trong phân bổ tài sản có thể đảo ngược nhiều năm tích lũy.
Bài học cho thế hệ triệu phú người Việt đang mơ tới kinh doanh bất động sản là rõ ràng. Thứ nhất, bất động sản chỉ bền vững nếu gắn với nhu cầu thật của cộng đồng, như cách Phước Lộc Thọ trở thành trung tâm văn hóa chứ không phải trung tâm thương mại thuần túy. Thứ hai, tích lũy kiến thức – từ tài chính, xây dựng đến pháp lý – quan trọng không kém vốn. Thứ ba, đa dạng hóa quá nhanh, nhất là vào những tài sản xa lõi năng lực, có thể khiến tài sản “trên giấy” bay hơi. Dù vậy, câu chuyện của họ vẫn là lời khẳng định: người Việt ở bất kỳ đâu cũng có thể xây dựng đế chế tài sản, miễn là hiểu rủi ro và dám đi đường dài.
