Lãnh đạo gốc Việt Mỹ: Từ câu chuyện vượt biên giới đến sức nặng trong ngành chiến lược
Lãnh đạo gốc Việt Mỹ là những người sinh ra hoặc mang gốc gác Việt Nam, xây dựng sự nghiệp trong các tập đoàn, cơ quan chiến lược của Mỹ và dùng hiểu biết hai nền văn hóa để kết nối doanh nghiệp, chính phủ và chuỗi cung ứng giữa hai bên trong các lĩnh vực then chốt như hàng không, quốc phòng, hạ tầng và kỹ thuật cao.
Điểm chung đáng chú ý ở thế hệ doanh nhân Việt kiều mới là họ không chỉ thành công cá nhân, mà trở thành cầu nối thể chế: giữa Boeing Việt Nam và tập đoàn FLC, giữa trái tim công nghiệp của Hải quân Mỹ và những kỹ sư gốc Việt trong hệ thống quốc phòng. Họ cho thấy người Việt không còn đứng ngoài lề ngành hàng không Mỹ hay công nghiệp quốc phòng, mà đang tham gia vào những bàn cờ chiến lược nơi các quyết định đầu tư, thiết kế, chế tạo được đưa ra. Câu chuyện của Michael Vũ Nguyễn và Giao Phan là hai lát cắt tiêu biểu cho bước chuyển này.
Michael Vũ Nguyễn: Cầu nối hiếm hoi giữa Boeing Việt Nam và tập đoàn FLC
Di sản của Michael Vũ Nguyễn nằm ở chỗ ông biến trải nghiệm 40 năm trong ngành hàng không thành một chiếc cầu hai chiều giữa doanh nghiệp Mỹ và Việt Nam. Là Giám đốc Quốc gia Boeing Việt Nam từ tháng 9/2021, ông chịu trách nhiệm tăng cường sự hiện diện của Boeing tại thị trường trong nước và hỗ trợ các cơ hội tăng trưởng cho tập đoàn hàng không Mỹ tại đây.
Khi được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch tập đoàn FLC từ ngày 1/8/2026, phụ trách hàng không và đầu tư hạ tầng cảng hàng không, ông trở thành trường hợp hiếm hoi chuyển dịch trực tiếp từ một “ông lớn” ngành hàng không Mỹ sang một tập đoàn tư nhân Việt Nam. "Ông Michael Vũ Nguyễn đã có một hành trình nghề nghiệp kéo dài hơn 40 năm, trải qua hàng không, đầu tư, phát triển kinh doanh và hợp tác quốc tế tại nhiều thị trường". Đây là kiểu sự nghiệp mà mỗi bước đi đều kéo theo những liên kết mới giữa hai nền kinh tế.
Từ Houston Airport System đến bài toán sân bay Việt Nam
Không nên nhìn Michael Vũ Nguyễn chỉ như một gương mặt đại diện danh nghĩa. Hồ sơ của ông trải dài từ đại diện Airport Development Corporation/Houston Airport System tại Việt Nam đến đại diện hệ thống y tế Vinmec tại Mỹ. Những vai trò này cho thấy ông là mẫu doanh nhân Việt kiều có khả năng hiểu cả logic đầu tư hạ tầng Mỹ lẫn nhu cầu phát triển sân bay, bệnh viện tại Việt Nam.
Chính kinh nghiệm đó dẫn tới việc ông kết nối FLC với HAS Development Corporation (HASDC) trong kế hoạch nghiên cứu đầu tư, nâng cấp Cảng hàng không Phù Cát và Pleiku ở Gia Lai. Ở đây, ông không chỉ tư vấn kỹ thuật; ông thiết kế một “ngôn ngữ chung” giữa nhà đầu tư Mỹ và chính quyền địa phương Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam muốn trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng hàng không, kiểu cầu nối như vậy quan trọng hơn bất kỳ một hợp đồng đơn lẻ nào.
Giao Phan: Người phụ nữ gốc Việt ở “trái tim công nghiệp” Hải quân Mỹ
Nếu Michael Vũ Nguyễn đại diện cho doanh nhân Việt kiều trong ngành hàng không, thì Giao Phan là minh chứng sống động cho việc phụ nữ gốc Việt có thể vươn tới các vị trí quyền lực trong quốc phòng Mỹ. Đặt chân tới Mỹ ở tuổi 15 trong hoàn cảnh gia đình khó khăn, bà chọn con đường kỹ thuật – tốt nghiệp xây dựng dân dụng và kỹ sư công chính trước khi bước vào hệ thống công chức liên bang từ năm 1982.
Bước ngoặt đến khi bà gắn bó với Hải quân Mỹ từ năm 1984 và dần đảm nhiệm các chương trình tàu chiến chủ lực. Trong giai đoạn 2004–2006, bà là Trợ lý Giám đốc Chương trình tàu sân bay lớp Nimitz, tham gia lãnh đạo thiết kế, đóng mới, thử nghiệm và bàn giao tàu sân bay USS George H.W. Bush (CVN-77). Sau này, với vai trò Giám đốc Điều hành Bộ Tư lệnh Hệ thống Hải quân Mỹ (NAVSEA), bà là người phụ nữ Mỹ gốc Á đầu tiên giữ vị trí này – một mốc không chỉ cho cá nhân bà mà cho cả cộng đồng lãnh đạo gốc Việt Mỹ.
87.000 con người, 50 tỷ chương trình và chiều sâu gắn kết Mỹ – Việt
Quy mô trách nhiệm của Giao Phan cho thấy tầm ảnh hưởng mới của các lãnh đạo gốc Việt Mỹ trong những ngành nhạy cảm nhất. Với tư cách Giám đốc Điều hành NAVSEA, bà quản lý hơn 87.000 quân nhân, kỹ sư và nhân viên dân sự làm việc tại hàng trăm địa điểm trên toàn thế giới, cùng danh mục chương trình trị giá khoảng 50 tỷ. Danh mục này bao gồm thiết kế, đóng mới tàu sân bay lớp Ford, hiện đại hóa tàu sân bay lớp Nimitz và duy trì vòng đời toàn bộ đội tàu sân bay đang hoạt động của Hải quân Mỹ.
Ở chiều ngược lại, tại Việt Nam, Michael Vũ Nguyễn tích cực tham gia đối thoại doanh nghiệp – chính phủ và giúp kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý, qua đó góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế Việt – Mỹ. Những con đường sự nghiệp này cho thấy mối liên kết không chỉ dừng ở thương mại, mà ăn sâu vào sản xuất, kỹ thuật, hạ tầng. Kết luận hợp lý là: thế hệ lãnh đạo gốc Việt Mỹ mới đang âm thầm định nghĩa lại vị thế người Việt trong các chuỗi giá trị toàn cầu, từ nhà xưởng đóng tàu sân bay đến đường băng các sân bay nội địa.
