Tinh gọn hơn một nửa, nhưng chưa thể xem là xong
Sắp xếp trường học là việc tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục nhằm giảm đầu mối quản lý và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, đồng thời phải giữ ổn định việc dạy, học và quyền tiếp cận giáo dục của học sinh. Tại họp báo quý III-2026, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng Lê Thị Bích Thuận cho biết thành phố đã giảm 524 cơ sở giáo dục công lập, từ 976 còn 452, tương đương 53,69% so với ngày 1-7-2025. Đây là thay đổi lớn về bộ máy, không phải bằng chứng rằng mọi vấn đề vận hành đã được giải quyết. 90 trong tổng số 94 xã, phường và đặc khu triển khai sắp xếp; ba xã Tam Hải, Tân Hiệp, Phước Chánh không thực hiện vì mạng lưới trường học đã đáp ứng tiêu chuẩn. Thành phố cũng xác định việc tổ chức lại chưa hoàn tất và tiếp tục theo dõi tình hình tại các trường.
Ổn định việc học là phép thử quan trọng nhất
Với học sinh và gia đình, điều đáng quan tâm không chỉ là số trường giảm mà là việc học có bị xáo trộn hay không. Sau sắp xếp, học sinh vẫn học tại địa điểm cũ với đội ngũ giáo viên trước đây; một số giáo viên được bố trí dạy giữa các phân hiệu, điểm trường để khắc phục thiếu giáo viên. Cách làm này giúp bảo toàn tính liên tục trước mắt, nhưng không xóa đi những khác biệt lớn về quy mô và địa bàn. Đà Nẵng có 11 cơ sở trên 100 lớp, trong đó có một trung tâm giáo dục thường xuyên với 123 lớp. Ở vùng miền núi, có điểm trường cách cơ sở chính 30 km, còn hai cơ sở của một trung tâm giáo dục thường xuyên cách nhau 70 km. Vì vậy, quyền học tập và an toàn của học sinh phải là tiêu chí để đánh giá hiệu quả sắp xếp, chứ không phải chỉ tiêu giảm đầu mối.
Giảm đầu mối đồng nghĩa tăng áp lực quản trị
Lợi ích của việc giảm đầu mối là có thể giảm số cấp quản lý, tăng biên chế giáo viên đứng lớp và tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư, sử dụng cơ sở vật chất hiệu quả hơn. Nhưng quy mô trường lớn hơn cũng khiến trách nhiệm dồn nhiều hơn lên cán bộ quản lý: họ phải điều hành nhiều học sinh, nhân sự, cấp học và điểm trường hơn. Đây là nghịch lý cần được nhìn thẳng: bộ máy gọn trên sơ đồ chưa chắc đã dễ vận hành trong thực tế. Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tiếp tục kiểm tra, đặc biệt tại các cơ sở quy mô lớn, có nhiều phân hiệu hoặc địa bàn rộng. Nếu mô hình vượt quá khả năng quản trị và gây ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, an toàn hay quyền học tập, thành phố sẽ phối hợp đề xuất điều chỉnh. Sự linh hoạt này quan trọng hơn việc cố giữ một phương án chỉ vì đã giảm được số lượng đầu mối.
Giải pháp trước mắt và phần việc còn dang dở
Trước mắt, Sở chỉ đạo các phòng chuyên môn hướng dẫn cụ thể hoạt động của trường sau sắp xếp, theo dõi và xử lý vướng mắc; đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý và dạy học. Thành phố cũng rà soát cơ sở vật chất để tham mưu sửa chữa, nâng cấp hoặc xây mới. Về lâu dài, định hướng là khắc phục các điểm trường nhỏ lẻ chưa bảo đảm hạ tầng công nghệ thông tin, phòng thực hành, phòng nghe nhìn và sân chơi, bãi tập. Một mắt xích khác vẫn đang chờ hoàn thiện là quy định và hướng dẫn quản trị phù hợp với các cơ sở sau sắp xếp; Sở sẽ phối hợp với địa phương triển khai khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thiết chế tương ứng. Bởi vậy, giáo dục Đà Nẵng cần được đánh giá bằng chất lượng vận hành trong thời gian tới: trường có quản lý nổi quy mô mới không, và học sinh có tiếp tục được học an toàn, thuận tiện hay không.
Kết luận, giảm 524 cơ sở là bước tinh gọn đáng kể, nhưng hiệu quả chỉ được xác nhận khi bộ máy mới vận hành tốt và không làm suy giảm chất lượng dạy học. Thành phố cần giữ việc kiểm tra thường xuyên, điều chỉnh khi mô hình gây quá tải, đồng thời đầu tư đúng vào con người, hạ tầng và hướng dẫn quản trị. Đó mới là cách biến sắp xếp trên giấy thành lợi ích thiết thực cho học sinh.
