Long Phú 1 là gì và vì sao giai đoạn tăng tốc hiện nay mang tính bước ngoặt
Nhà máy Long Phú 1 là dự án nhà máy nhiệt điện công suất 1.200 MW với hai tổ máy, được giao cho Petrovietnam làm chủ đầu tư, từng đình trệ nhiều năm nhưng hiện bước vào giai đoạn tăng tốc thông qua các gói thầu then chốt nhằm hoàn thiện hạ tầng và hướng tới chạy thử, vận hành thương mại trong vài năm tới.
Điểm mấu chốt của giai đoạn hiện tại là sự xuất hiện đồng thời của ba yếu tố: tái cấu trúc các gói thầu điện năng, thu hút nhà thầu quốc tế và tập trung xử lý các hạng mục nằm trên “đường găng” tiến độ. Sau khi dự án phải dừng thi công ở khoảng 78% khối lượng vì nhà thầu EPC Power Machines rút lui do lệnh trừng phạt, việc Long Phú 1 được tái khởi động theo mô hình phân tán gói thầu là lựa chọn mang tính “giải cứu” hơn là một bước đi bình thường. Đây không chỉ là câu chuyện hoàn thiện một dự án năng lượng chậm tiến độ, mà còn là phép thử cho cách Việt Nam tổ chức lại các dự án hạ tầng lớn sau cú sốc địa chính trị.
Gói thầu T24: hệ thống nước làm mát và ý nghĩa của một “đường găng”
Việc Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 ký gói thầu T24 với liên danh Công ty TNHH MTV Trí Nhân, Công ty TNHH Swater Kankyo và Công ty TNHH Trục vớt Song Thương đánh dấu một bước tiến quan trọng sau 16 năm xây dựng đình trệ. Gói thầu này không phải là hạng mục phụ, mà là “nút thắt” trực tiếp nối với giai đoạn chạy thử và vận hành. Nhà thầu sẽ cung cấp thiết bị, thi công xây dựng, lắp đặt, giám sát và phối hợp chạy thử hệ thống nước làm mát, bao gồm cửa nhận nước, trạm bơm, nhà điện trạm bơm, kênh xả và cửa xả.
Theo quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, gói T24 nằm trên đường găng tiến độ và “có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ tổng thể của dự án”. Nói cách khác, nếu nước làm mát không kịp hoàn thành, mọi kế hoạch chạy thử đều chỉ nằm trên giấy. Quan điểm ở đây khá rõ ràng: Petrovietnam đang dồn nguồn lực cho các hạng mục có tác động tức thì đến mốc chạy thử, thay vì tiếp tục dàn đều. Sau nhiều năm để thời gian bào mòn chất lượng vật tư và niềm tin thị trường, Long Phú 1 không còn dư địa cho thêm bất kỳ một lần trượt tiến độ nào nữa.
Gói thầu T19 và sự trở lại của một tập đoàn châu Âu hơn trăm năm tuổi
Song song với T24, Ban Quản lý dự án Điện lực Dầu khí Long Phú 1 đã ký hợp đồng gói thầu T19 với liên danh CTCP Tập đoàn Thái Bình Dương (Pacific) và Bedeschi S.P.A, một trong những doanh nghiệp lâu đời nhất châu Âu, thành lập từ năm 1908. Gói T19 bao gồm cung cấp vật tư thiết bị, thi công, lắp đặt, giám sát và phối hợp chạy thử hệ thống vận chuyển than – hạng mục đóng vai trò sống còn trong chuỗi công nghệ của nhà máy.
Việc một tập đoàn châu Âu chuyên về vận chuyển vật liệu rời và logistics container tham gia tái khởi động Long Phú 1 cho thấy chủ đầu tư không chỉ tìm kiếm giải pháp nhanh, mà còn chú trọng yếu tố kinh nghiệm dài hạn. “Việc ký hợp đồng T19 là một dấu mốc đáng chú ý trong quá trình triển khai dự án” – Trưởng Ban QLDA Long Phú 1 nhấn mạnh. Đây là cách đặt cược vào một chuỗi cung cấp nhiên liệu ổn định, giảm nguy cơ “điểm nghẽn” khi nhà máy bước vào chạy thử tổng thể. Về bản chất, T19 và T24 đang tạo thành trục xương sống cho toàn bộ kế hoạch đưa nhà máy vào vận hành đúng mốc.
Cuộc cạnh tranh thầu giữa doanh nghiệp Trung Quốc và Hàn Quốc: áp lực minh bạch và hiệu quả
Long Phú 1 không còn là câu chuyện nội bộ, khi các doanh nghiệp Trung Quốc và Hàn Quốc cùng bước vào cuộc đua tại những gói thầu điện năng mới. Gói “Thử nghiệm và chạy thử toàn nhà máy” có giá dự toán 401,798 tỷ đồng hiện có hai liên danh nộp hồ sơ dự thầu: liên danh PV Power – Korea Electric Power Industrial Development Co., Ltd. – ORBIS Co., Ltd. (Hàn Quốc) và liên danh Petrocons – Qingdao Huachen Weiye Electric Power Technology Engineering Co., Ltd (Trung Quốc).
Ở gói hệ thống vận chuyển than với giá dự toán 1.697,048 tỷ đồng, ba liên danh trong nước – quốc tế cùng cạnh tranh, trong đó có liên danh Pacific – Bedeschi đã được lựa chọn ký T19. Còn gói mua sắm, chế tạo và giám sát hệ thống tuabin – máy phát 2x600 MW với giá dự toán 2.567,812 tỷ đồng vẫn chưa phát hành hồ sơ mời thầu. Việc mở cửa cạnh tranh thầu xây dựng cho nhiều nhà thầu quốc tế tạo nên áp lực tích cực: buộc quá trình lựa chọn phải minh bạch hơn, tiêu chí kỹ thuật – tiến độ – chi phí phải được cân bằng rõ ràng. Nếu Long Phú 1 thất bại ở vòng đấu thầu này, đó sẽ là tín hiệu xấu không chỉ cho một dự án, mà cho cả khả năng thu hút đối tác quốc tế trong các dự án năng lượng chậm tiến độ khác.
Từ dự án chậm tiến độ đến bài test an ninh năng lượng
Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 tại Sóc Trăng được giao cho Petrovietnam làm chủ đầu tư từ năm 2010, với kế hoạch ban đầu đưa Tổ máy 1 vận hành thương mại từ 2018. Khi nhà thầu EPC rút lui sau lệnh trừng phạt, dự án dừng lại ở mức 78% khối lượng, trở thành ví dụ tiêu biểu cho một dự án năng lượng chậm tiến độ do biến động địa chính trị và rủi ro lựa chọn đối tác.
Từ 2025, dự án được tái triển khai bằng cách phân tách các phần còn lại thành nhiều gói thầu, hướng đến mục tiêu đưa Tổ máy 1 vào vận hành trong năm 2027. Sau khi hoàn thành, Long Phú 1 dự kiến cung cấp khoảng 7 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là con số nhắc chúng ta rằng Long Phú 1 không chỉ là một công trình “để cho xong”, mà là bài kiểm tra về khả năng sửa sai, học từ cú sốc quá khứ và xây dựng cơ chế đấu thầu – quản trị phù hợp với một thị trường năng lượng ngày càng phức tạp.
