Long Phú 1 là gì và vì sao gói thầu T24 mang tính bản lề?
Nhà máy Long Phú 1 là một dự án nhiệt điện than gồm 2 tổ máy với tổng công suất 1.200 MW, do Petrovietnam làm chủ đầu tư, được kỳ vọng cung cấp điện quy mô lớn cho hệ thống điện quốc gia và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, nhưng đã bị đình trệ nhiều năm do biến động nhà thầu và vướng mắc pháp lý. Việc Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 vừa ký gói thầu T24 với liên danh 3 doanh nghiệp đã đánh dấu bước ngoặt: dự án không còn nằm trên giấy hay trong tình trạng “bảo tồn tài sản”, mà đi vào giai đoạn xử lý các hạng mục trực tiếp phục vụ chạy thử và vận hành. Ở thời điểm nhu cầu điện tăng, đây là tín hiệu quan trọng hơn cả một hợp đồng kỹ thuật – nó là phép thử mới cho năng lực triển khai gói thầu điện năng quy mô lớn tại Việt Nam.
T24: hệ thống nước làm mát và vai trò trên đường găng tiến độ
Theo hợp đồng, liên danh nhà thầu T24 chịu trách nhiệm cung cấp thiết bị, thi công xây dựng, lắp đặt, giám sát và phối hợp chạy thử hệ thống nước làm mát, gồm cửa nhận nước, trạm bơm, nhà điện trạm bơm, kênh xả và cửa xả. Đây là nhóm hạng mục phục vụ trực tiếp cho hệ thống nước làm mát của Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 và nằm đúng trên đường găng tiến độ, nên tiến độ triển khai gói thầu T24 có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ tổng thể của dự án. Nói cách khác, nếu T24 chậm, toàn bộ lộ trình chạy thử và vận hành nhà máy sẽ “trật bánh”. Trách nhiệm của Ban quản lý dự án và các nhà thầu không chỉ là hoàn thành một gói thầu điện năng, mà là bảo đảm sự đồng bộ của cả chuỗi thử nghiệm – vận hành, nơi mọi sai số kỹ thuật đều có thể đổi bằng chi phí và thời gian.
Cuộc cạnh tranh Trung – Hàn và thế chủ động mới của Việt Nam
Dự án Long Phú 1 từng “đứng hình” khi nhà thầu Power Machines bị áp lệnh trừng phạt và rút khỏi dự án, khiến công trình dừng thi công ở mức khoảng 78% khối lượng. Bài học lệ thuộc một nhà thầu EPC duy nhất đã để lại cái giá tiến độ và rủi ro địa chính trị. Khi tái triển khai, Ban Quản lý dự án đã phân tách phần việc còn lại thành nhiều gói thầu điện năng và đang thúc đẩy lựa chọn nhà thầu cho loạt gói quan trọng, hướng tới mục tiêu đưa Tổ máy số 1 vào vận hành trong năm 2027. Cuộc đua mới giữa liên danh có doanh nghiệp Hàn Quốc và liên danh có doanh nghiệp Trung Quốc ở gói “Thử nghiệm và chạy thử toàn nhà máy” cùng các gói hệ thống vận chuyển than, tuabin – máy phát cho thấy Việt Nam đang chủ động đa dạng hoá đối tác, giảm phụ thuộc vào một nguồn công nghệ duy nhất.
Ý nghĩa chiến lược cho an ninh năng lượng Việt Nam
Sau khi hoàn thành, Nhà máy Long Phú 1 dự kiến cung cấp khoảng 7 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, tái khởi động dự án nhiệt điện này không chỉ giảm áp lực thiếu điện giờ cao điểm, mà còn tạo “đệm an toàn” cho quá trình chuyển dịch sang các nguồn năng lượng Việt Nam sạch hơn. Từ góc nhìn người tiêu dùng, 7 tỷ kWh/năm nghĩa là ít nguy cơ cắt điện hơn, sản xuất ổn định hơn, doanh nghiệp có cơ sở tính toán dài hạn. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát chặt chi phí, tiến độ và công nghệ, Long Phú 1 rất dễ trở thành thêm một dự án chậm trễ. Câu hỏi cốt lõi là Việt Nam có tận dụng giai đoạn chạy thử này để nâng chuẩn quản trị dự án nhiệt điện, thay vì chỉ mừng vì một nhà máy “sáng đèn”.
Kết luận: Long Phú 1 – phép thử cho năng lực triển khai các dự án lớn
Việc ký gói thầu T24 cho thấy Long Phú 1 đang rời khỏi quỹ đạo đình trệ để bước vào giai đoạn chạy thử mang tính quyết định. Tách dự án thành nhiều gói thầu điện năng, mở cạnh tranh giữa các liên danh Trung Quốc và Hàn Quốc, là nỗ lực tái lập thế chủ động của Việt Nam trong một dự án đã kéo dài 16 năm. Tuy nhiên, gói thầu mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là tiến độ thực tế bám sát mục tiêu đưa Nhà máy Long Phú 1 vào vận hành trong năm 2027, đồng thời bảo đảm chất lượng và an toàn hệ thống. Nếu làm được, Long Phú 1 không chỉ đóng góp 7 tỷ kWh mỗi năm cho hệ thống điện mà còn trở thành ví dụ tích cực về cách Việt Nam xử lý và “hồi sinh” các dự án nhiệt điện quy mô lớn, qua đó củng cố an ninh năng lượng trong giai đoạn chuyển đổi.
