Từ công trình đình trệ tới biểu tượng tái khởi động
Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 là một dự án năng lượng Việt Nam quy mô lớn tại Sóc Trăng, gồm hai tổ máy với tổng công suất 1.200MW, được giao cho Petrovietnam làm chủ đầu tư, có nhiệm vụ bổ sung sản lượng điện đáng kể cho hệ thống quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Sau 8 tháng tái khởi động, dự án đạt tiến độ tổng thể 56,33%, đánh dấu sự quay lại của một công trình từng là ví dụ điển hình cho sự đình trệ kéo dài. Điểm đáng nói là Long Phú 1 không chỉ đang xây tiếp, mà đang cố gắng viết lại câu chuyện của chính mình. Từng bị dừng thi công khi mới hoàn thành khoảng 78% khối lượng do nhà thầu Power Machines rút khỏi dự án sau lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ, công trường này từng là biểu tượng của rủi ro địa chính trị đối với hạ tầng điện năng. Việc tái khởi động với quyết tâm rõ ràng cho thấy Việt Nam không chấp nhận đánh mất một dự án đã đầu tư công sức suốt hơn một thập kỷ.
Tiến độ 56,33%: động lực mới cho hạ tầng điện năng
Điểm sáng lớn nhất của giai đoạn tái khởi động là chuyển dịch rõ ràng từ chuẩn bị sang thi công, lắp đặt đồng loạt nhiều hạng mục. Tại gói thầu T05, PTSC triển khai lắp đặt lò hơi cho cả hai tổ máy, tập trung vào kết cấu thép và hệ thống áp lực – chính là trái tim của nhà máy nhiệt điện. Đồng thời, gói thầu T08 khu nhà máy chính đang xử lý song song RAPH, lò hơi phụ, cẩu trục, máy nghiền và Coal Bunker, cho thấy tiến độ xây dựng không còn “đi từng bước nhỏ” mà đang chạy trên nhiều đường ray cùng lúc. Cột mốc 2 triệu giờ làm việc an toàn (No LTI) sau 460 ngày từ khi tái khởi động là một câu nói đáng trích: “Dự án Long Phú 1 đạt 2 triệu giờ làm việc an toàn, không có tai nạn mất thời gian lao động”. Đây không chỉ là thành tích về an toàn mà còn là chỉ dấu cho thấy công trường hoạt động liên tục, nhịp độ thi công đã được duy trì đủ lâu để tạo đà cho các bước kỹ thuật phức tạp phía trước.
Chiến lược điều hành: kiểm soát đường găng thay vì chạy theo sự cố
Điểm khác biệt rõ nhất giữa giai đoạn đình trệ và hiện tại nằm ở cách điều hành tiến độ. Ban Quản lý dự án Điện lực Dầu khí Long Phú 1 kiểm soát các gói thầu theo tuần, tháng, ưu tiên nguồn lực cho những hạng mục có nguy cơ ảnh hưởng đến đường găng tiến độ. Thay vì để các vướng mắc hợp đồng, pháp lý kéo dài, chủ đầu tư phối hợp với nhà thầu và tư vấn để xử lý, nghiệm thu, thanh toán nhanh khối lượng đã hoàn thành. Việc nhiều gói thầu đã ký và bước vào thực hiện, trong khi các gói còn lại được tập trung tháo gỡ, cho thấy dự án không để một mắt xích yếu kéo lùi toàn bộ chuỗi. Chiến lược này gửi đi một thông điệp: các dự án năng lượng Việt Nam không thể tiếp tục bị chi phối bởi các “điểm nghẽn vô hình” trong quản trị. Khi thiết kế, thiết bị và mặt bằng thi công được kết nối đồng bộ, mỗi mét tiến độ xây dựng đều được biến thành tiền đề cho bước triển khai tiếp theo.
Tác động tới người dân và hệ thống điện
Nếu Long Phú 1 cán đích vận hành thương mại vào năm 2027 như mục tiêu đặt ra, hệ thống điện quốc gia sẽ có thêm khoảng 7 tỷ kWh điện mỗi năm. Đối với người dân và doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long – nơi thường đối mặt thiếu hụt điện vào cao điểm – thêm nguồn cung này đồng nghĩa với khả năng sản xuất ổn định hơn, ít rủi ro gián đoạn và cơ hội thu hút đầu tư công nghiệp. Nhìn rộng ra, Long Phú 1 là một mảnh ghép quan trọng trong bức tranh hạ tầng điện năng đang chịu áp lực từ nhu cầu tăng nhanh. Khi một nhà máy lớn được hoàn thiện, hệ thống có thêm biên độ để tích hợp năng lượng tái tạo mà không lo “đứt gãy” cân bằng nguồn – tải. Người dùng cuối có thể không cảm nhận trực tiếp từng cột mốc thi công, nhưng mỗi giờ làm việc an toàn trên công trường là một bước nhỏ hướng tới khả năng bật điều hòa, chạy máy và kết nối internet ổn định hơn trong tương lai gần.
Kết luận: Long Phú 1 – phép thử về kiên nhẫn và năng lực xử lý khủng hoảng
Hành trình hơn 16 năm của Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 là một phép thử khắc nghiệt cho cả chủ đầu tư lẫn hệ thống quản lý dự án năng lượng. Từ cú sốc nhà thầu quốc tế rút lui vì lệnh trừng phạt, tới nguy cơ xuống cấp thiết bị và thất thoát tài sản, dự án từng đứng bên bờ trở thành “di tích bỏ hoang”. Việc tái khởi động, kéo tiến độ tổng thể lên 56,33% và duy trì 2 triệu giờ làm việc an toàn cho thấy một năng lực mới: dám quay trở lại với công trình khó, chứ không bỏ dở và làm cái khác dễ hơn. Thông điệp cuối cùng của Long Phú 1 là rõ ràng: nếu Việt Nam muốn hệ thống hạ tầng điện năng đủ mạnh cho tương lai, các dự án trọng điểm không chỉ cần vốn và công nghệ, mà còn cần khả năng xử lý khủng hoảng hợp đồng, địa chính trị và kỹ thuật. Long Phú 1 đang đi những bước khó đó; nếu về đích vào năm 2027, nó sẽ là minh chứng cho một tư duy kiên định hơn trong phát triển dự án năng lượng Việt Nam.
