Long Phú 1 là gì và vì sao mốc 56,33% có ý nghĩa đặc biệt?
Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 là một trong những dự án năng lượng Việt Nam quy mô lớn, gồm hai tổ máy với tổng công suất 1.200 MW, được xây dựng tại Sóc Trăng và hướng tới cung cấp điện cho hệ thống điện quốc gia, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Sau 8 tháng tái khởi động, nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 đạt tiến độ tổng thể 56,33%, nhiều hạng mục quan trọng đang được triển khai đồng loạt trên công trường. Đây không chỉ là con số kỹ thuật mà là dấu mốc cho thấy một dự án từng gần như “đóng băng” đã bắt đầu tìm lại nhịp độ. Trong bối cảnh tiến độ xây dựng điện cả nước liên tục chịu áp lực, bất kỳ dự án lớn nào thoát khỏi đình trệ đều gửi đi một thông điệp: các nút thắt pháp lý, hợp đồng và tổ chức hoàn toàn có thể được tháo gỡ nếu có quyết tâm đủ lớn.
Những mắt xích kỹ thuật đang được kích hoạt đồng loạt
Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là công việc đã chuyển từ chuẩn bị sang thi công và lắp đặt trên diện rộng. Gói thầu T05 tập trung vào lắp đặt lò hơi, với nhà thầu PTSC triển khai song song tại cả hai tổ máy, xử lý đồng thời kết cấu thép và các hệ thống áp lực theo kế hoạch. Gói T08 – nhà máy chính – đang tiến hành các hạng mục như RAPH, lò hơi phụ, cẩu trục, máy nghiền và kho than (Coal Bunker); các phần việc xây móng, kiểm tra, bàn giao vật tư, thiết bị và chuẩn bị điều kiện lắp đặt được thực hiện song song. Ở gói T07, turbine, máy phát và hệ thống phụ trợ do GE cung cấp đã hoàn tất sản xuất và đang được bảo quản tại kho nhà sản xuất. "Sau 8 tháng tái khởi động, Nhà máy Nhiệt điện Long Phú 1 đạt tiến độ tổng thể 56,33%, nhiều hạng mục quan trọng đang đồng loạt được triển khai".
Từ đình trệ vì trừng phạt đến tái khởi động: bài học cho các dự án năng lượng
Ít có dự án năng lượng Việt Nam nào trải qua cú sốc như Long Phú 1. Sau khi Chính phủ giao cho Petrovietnam làm chủ đầu tư, dự án ký hợp đồng EPC với liên danh Power Machines và PTSC, nhưng mọi thứ đảo chiều khi Power Machines bị Hoa Kỳ áp đặt lệnh trừng phạt vào tháng 1/2018. Đến đầu 2019, nhà thầu này rút khỏi dự án với lý do bất khả kháng, khiến công trình dừng thi công khi mới hoàn thành khoảng 78% khối lượng. Hệ quả là thiết bị, vật tư nằm “đắp chiếu”, đối mặt nguy cơ xuống cấp, hư hỏng và thất thoát tài sản. Diễn biến gần đây cho thấy, dưới sự chỉ đạo của các cơ quan quản lý và nỗ lực của chủ đầu tư, những vướng mắc pháp lý và hợp đồng đã từng bước được tháo gỡ. Câu chuyện Long Phú 1 vì vậy là lời nhắc rằng rủi ro địa chính trị có thể đánh gục tiến độ xây dựng điện nếu hợp đồng phụ thuộc quá nhiều vào một đối tác nước ngoài.
Đường về đích đến 2027: động lực và rủi ro còn tồn tại
Dù diện mạo công trường ngày càng rõ nét, bên quản lý dự án thừa nhận khối lượng công việc phía trước vẫn rất lớn. Các gói thầu được theo dõi tiến độ theo tuần, tháng; những hạng mục nằm trên đường găng được ưu tiên nguồn lực, đồng thời tăng tốc nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành để không “đứt gãy” dòng tiền. Mục tiêu được đặt ra là hoàn thành và đưa nhà máy vào vận hành thương mại trong năm 2027. "Ban QLDA xác định tiếp tục tập trung tối đa nguồn lực để tháo gỡ các nút thắt, đẩy nhanh các gói thầu trọng điểm, đặc biệt là những gói nằm trên đường găng". Tuy vậy, rủi ro chậm trễ vẫn hiện hữu: từ khả năng phát sinh yêu cầu kỹ thuật mới, điều kiện thời tiết, đến áp lực bảo đảm tiến độ đi cùng chất lượng và an toàn. Nếu bất kỳ mắt xích nào trên chuỗi thiết kế – thiết bị – mặt bằng bị gián đoạn, tiến độ sẽ lại bị kéo dài.
Ý nghĩa với an ninh năng lượng và chiến lược điện quốc gia
Khi hoàn thành, nhà máy nhiệt điện Long Phú 1 dự kiến cung cấp khoảng 7 tỷ kWh mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Trong bối cảnh nhiều dự án năng lượng tái tạo vẫn chật vật với cơ chế giá và lưới truyền tải, việc một dự án nhiệt điện quy mô lớn tiến gần về đích giúp giảm áp lực thiếu nguồn, nhất là vào các giai đoạn cao điểm. Long Phú 1 cho thấy chiến lược an ninh năng lượng không thể chỉ dựa vào một loại hình; cần một danh mục nguồn điện đa dạng, với các nhà máy nhiệt điện then chốt làm “trụ cột” ổn định hệ thống. Quan trọng hơn, câu chuyện tái khởi động này gửi đi thông điệp: hệ thống quản lý dự án công trình điện hoàn toàn có thể thay đổi, nếu dám nhìn thẳng vào sai sót, sửa thiết kế hợp đồng và tập trung nguồn lực vào các nút thắt. An ninh năng lượng không chỉ là thêm megawatt, mà còn là năng lực hoàn thiện những gì đã quyết định làm.
