Khoản tín dụng VDB: điểm khởi đầu cho một mô hình tài chính mới
Cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương là tuyến hạ tầng giao thông trọng điểm nằm trong trục kết nối vùng giữa Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, được triển khai theo mô hình PPP với sự tham gia của Nhà nước, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) và các nhà đầu tư tư nhân, hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian di chuyển, thúc đẩy liên kết vùng Tây Nguyên và giải bài toán huy động vốn dài hạn cho hạ tầng giao thông trọng điểm. Ngày 11/8 tại Lâm Đồng, VDB Chi nhánh Lâm Đồng và Công ty CP BOT cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương đã ký hợp đồng tín dụng đầu tư của Nhà nước cho dự án giai đoạn 1. Theo thỏa thuận, dự án được vay tối đa 4.978 tỷ đồng từ nguồn vốn tín dụng VDB, trở thành cấu phần then chốt trong bài toán vốn của cao tốc Tây Nguyên này.
T&T Group giữ vai trò chi phối: cấu trúc vốn quyết định tốc độ dự án
Điểm đáng chú ý của cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương không chỉ là dòng vốn tín dụng VDB, mà còn là cấu trúc sở hữu doanh nghiệp dự án. Công ty CP BOT cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương được lập riêng cho tuyến này, với T&T Group nắm 60% vốn, Phương Trang (FUTA Group) 25% và Phương Thành 15%. Tỷ lệ chi phối giúp T&T Group trở thành "nhạc trưởng" trong thiết kế tài chính, quản trị chi phí và kiểm soát tiến độ – những yếu tố thường khiến dự án PPP bị chậm. Tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 khoảng 17.718 tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước đóng 7.761 tỷ đồng, tương đương 43,8%, phần còn lại 9.957 tỷ đồng do nhà đầu tư huy động. Việc T&T Group đảm nhận phần vốn lớn tại doanh nghiệp dự án cho thấy khu vực tư nhân đang chấp nhận rủi ro dài hạn để đổi lấy cơ hội phát triển hạ tầng giao thông trọng điểm.
Vốn tín dụng VDB và dòng tiền ngân hàng thương mại: đòn bẩy cho liên kết vùng Tây Nguyên
Khoản vay tối đa 4.978 tỷ đồng từ VDB chiếm khoảng 50% phần vốn mà nhà đầu tư phải thu xếp, được thiết kế với thời hạn tới 19 năm 6 tháng và có ân hạn nợ gốc, phù hợp chu kỳ đầu tư dài của hạ tầng giao thông. Đây không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà là tín hiệu chính sách: vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước đang được dùng có chủ đích cho những tuyến cao tốc có tác động liên kết vùng Tây Nguyên rõ rệt. Theo nguồn tin, trong thời gian tới Agribank – một ngân hàng thuộc nhóm Big4 – sẽ tham gia tài trợ vốn cho dự án. Khi vốn tín dụng VDB kết hợp với nguồn vốn ngân hàng thương mại, cấu trúc tài chính sẽ đủ dày để dự án tăng tốc triển khai, giảm nguy cơ "đứt gãy" vốn – điểm yếu từng khiến nhiều dự án PPP đình trệ trong quá khứ.
Liên kết vùng Tây Nguyên: lợi ích thực tế vượt xa một tuyến đường
Nếu nhìn cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương chỉ như một công trình giao thông, sẽ khó thấy hết ý nghĩa của nó với liên kết vùng Tây Nguyên. Khi hoàn thành, tuyến này cùng các đoạn còn lại của Dầu Giây – Liên Khương sẽ rút ngắn kết nối giữa TP.HCM, các tỉnh Đông Nam Bộ với Lâm Đồng và Tây Nguyên, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu nông sản, hàng hóa. Nói cách khác, đây là đường cao tốc của chuỗi giá trị nông nghiệp, du lịch và logistics chứ không chỉ phục vụ vận tải hành khách. Việc một công trình hạ tầng giao thông trọng điểm được hệ thống ngân hàng đồng hành, như chia sẻ của lãnh đạo T&T Group, cho thấy khu vực tài chính đã bắt đầu nhìn hạ tầng liên kết vùng như tài sản dài hạn có khả năng tạo dòng tiền bền vững, thay vì coi đó là gánh nặng ngân sách.
PPP và tài chính công: định hình đường hướng mới cho hạ tầng trọng điểm
Câu chuyện cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương cho thấy mô hình PPP nếu được thiết kế đúng có thể giải bài toán vốn cho hạ tầng giao thông trọng điểm. Nhà nước góp khoảng 43,8% tổng mức đầu tư thông qua ngân sách, phần còn lại do nhà đầu tư huy động với trụ cột là vốn tín dụng VDB và tín dụng ngân hàng thương mại. Cách chia sẻ rủi ro này hợp lý hơn việc Nhà nước ôm trọn chi phí đầu tư, nhưng cũng đòi hỏi năng lực tổ chức triển khai, quản trị chi phí và phối hợp nhiều bên trong suốt vòng đời dự án – thứ mà T&T Group khẳng định đã tích lũy qua ba thập niên hoạt động trong các lĩnh vực cần vốn lớn và chu kỳ đầu tư dài. Nếu dự án về đích đúng tiến độ và phát huy hiệu quả, đây sẽ là tiền lệ quan trọng cho các tuyến cao tốc và công trình liên kết vùng khác ở Tây Nguyên và nhiều vùng kinh tế đang thiếu hạ tầng.
