Cao tốc 136 km: không chỉ là một con đường mới
Cao tốc Quảng Ngãi Kon Tum là tuyến đường bộ cao tốc dài khoảng 136 km được quy hoạch kết nối Quảng Ngãi với Đăk Hà, hình thành trục giao thông 4 làn xe tốc độ 80–100 km/h, đóng vai trò tuyến huyết mạch Đông – Tây giúp giảm phụ thuộc vào Quốc lộ 24, rút ngắn thời gian di chuyển giữa duyên hải miền Trung và Tây Nguyên, đồng thời mở rộng không gian phát triển kinh tế – xã hội cho khu vực này. Điểm đáng nói ở dự án này là cách Quảng Ngãi tiếp cận như một công cụ tái cấu trúc hạ tầng giao thông Tây Nguyên, chứ không chỉ là công trình giao thông đơn lẻ. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm đã giao Sở Xây dựng khẩn trương lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi theo hình thức đầu tư công, tiếp nhận và kế thừa toàn bộ hồ sơ trước đây để rút ngắn tiến độ chuẩn bị dự án. Đây là tín hiệu cho thấy địa phương quyết tâm biến cao tốc thành đòn bẩy hội nhập vùng, thay vì tiếp tục để Tây Nguyên đứng ngoài các tuyến logistics khu vực. "Quảng Ngãi đang khẩn trương lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum dài 136 km, dự kiến đầu tư khoảng 35.395 tỷ đồng theo hình thức đầu tư công".
Đầu tư công hơn 35.395 tỷ: đặt cược cho năng lực cạnh tranh logistics
Việc lựa chọn mô hình dự án đầu tư công Việt Nam với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 35.395 tỷ đồng cho tuyến cao tốc Quảng Ngãi Kon Tum cho thấy Nhà nước đang đặt cược rất rõ ràng vào năng lực cạnh tranh dài hạn của vùng Tây Nguyên. Khác với tư duy vá víu hạ tầng cục bộ, tuyến 4 làn xe, nền đường 22–24,7 m được định hình như một cấu phần quan trọng trong mạng lưới logistics khu vực, kết nối cảng biển nước sâu và các khu kinh tế ven biển với vùng nguyên liệu, du lịch, nông sản trên cao nguyên. Chi tiết hơn, đoạn Quảng Ngãi – Măng Đen dài khoảng 80,5 km có tổng mức đầu tư hơn 20.500 tỷ đồng, đoạn Măng Đen – Kon Tum dài 55,5 km khoảng 14.850 tỷ đồng. Sở Tài chính đã được giao tham mưu bố trí kinh phí khoảng 1,1 tỷ đồng cho công tác chuẩn bị, cho thấy ngay từ giai đoạn tiền khả thi, ngân sách đã được phân bổ có mục tiêu. Cách phân kỳ vốn này không chỉ là tính toán kỹ thuật, mà là bước đầu xây dựng một trục logistics có khả năng cạnh tranh với các tuyến đường nối Lào, Campuchia, Thái Lan và các cảng biển trong khu vực.
Một mắt xích của cao tốc hơn 52.000 tỷ qua ‘Đà Lạt thứ hai’ Tây Nguyên
Không thể hiểu đúng vai trò của cao tốc Quảng Ngãi Kon Tum nếu tách rời khỏi kế hoạch khởi công tuyến cao tốc hơn 52.000 tỷ đồng đi qua Măng Đen – khu du lịch được ví như ‘Đà Lạt thứ hai’ của Tây Nguyên. Theo hồ sơ trình, đây là dự án quan trọng quốc gia, điểm đầu kết nối với cao tốc Bắc – Nam phía Đông tại xã Nguyễn Nghiêm, điểm cuối giao với cao tốc Bắc – Nam phía Tây tại xã Đăk Hà. Như vậy, tuyến 136 km này chính là cầu nối giữa hai trục quốc gia, biến Tây Nguyên từ khu vực “cuối đường quốc lộ” thành nút giao trung chuyển hàng hóa, du lịch và dịch vụ. Dự án được đề xuất với quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe, vận tốc 80–100 km/h, tổng mức đầu tư hơn 52.000 tỷ đồng, dự kiến trình Quốc hội phê duyệt chủ trương vào tháng 11/2026, khởi công năm 2027 và đưa vào khai thác năm 2030. Việc các lãnh đạo tỉnh ủy, HĐND, UBND cùng chủ trì hội nghị bàn riêng về chủ trương đầu tư cho thấy cao tốc này đang được xem là trục chiến lược mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối Đông – Tây và tạo nền cho các ngành công nghiệp, dịch vụ, đô thị mới.
Hạ tầng giao thông Tây Nguyên bước vào bản đồ chuỗi cung ứng khu vực
Khi hoàn thành, cao tốc Quảng Ngãi Kon Tum sẽ làm nhiều hơn việc rút ngắn thời gian di chuyển cho người dân; nó tái định vị toàn bộ hạ tầng giao thông Tây Nguyên trong bản đồ kết nối logistics khu vực. Theo quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050, tuyến này được kỳ vọng trở thành trục quan trọng kết nối duyên hải miền Trung với Tây Nguyên, giảm áp lực và sự phụ thuộc vào Quốc lộ 24, đồng thời mở rộng không gian phát triển kinh tế – xã hội của các địa phương liên quan. Từ góc độ chuỗi cung ứng, việc kết nối đường cao tốc với Lào, Campuchia, Thái Lan, các cảng biển nước sâu và khu kinh tế ven biển sẽ giúp nông sản, gỗ, khoáng sản và sản phẩm du lịch Tây Nguyên tham gia sâu hơn vào mạng lưới thương mại nội địa và tiểu vùng Mekong. Tuyến cao tốc được đánh giá sẽ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển từ đồng bằng lên Măng Đen, giảm chi phí vận tải và nâng cao năng lực kết nối giữa các trung tâm kinh tế. Nếu địa phương biết khai thác, đây là bước chuyển từ vị thế "vùng nguyên liệu xa" sang "vùng trung chuyển và chế biến" trong chuỗi giá trị.
Thách thức thực thi và cơ hội tái cấu trúc phát triển vùng
Dù mang lại triển vọng lớn, cao tốc Quảng Ngãi Kon Tum không phải dự án dễ thực thi. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành báo cáo tiền khả thi trước ngày 5/9/2026, sau đó trình Chính phủ thành lập Hội đồng kiểm định quốc gia làm cơ sở báo cáo Quốc hội. Nghĩa là từ nay đến khi khởi công dự kiến vào quý III/2027, áp lực thủ tục, giải phóng mặt bằng, tái định cư và bố trí nút giao phù hợp với mạng lưới đường hiện hữu sẽ là phép thử năng lực quản trị địa phương. Tuy nhiên, chính những thách thức đó lại là cơ hội để Quảng Ngãi và Kon Tum tái cấu trúc chiến lược phát triển vùng quanh trục cao tốc. Nếu quy hoạch đô thị, công nghiệp, du lịch và logistics dọc tuyến được chuẩn bị đồng bộ, cao tốc sẽ không bị biến thành “đường cao tốc đi qua vùng nghèo”, mà thành xương sống cho các cực tăng trưởng mới. Kết luận lại, việc kiên định đưa tuyến cao tốc này vào khai thác năm 2030 không chỉ là mục tiêu tiến độ, mà là tuyên bố chính sách: Tây Nguyên phải bước vào kỷ nguyên kết nối, thay vì tiếp tục là vùng trũng hạ tầng trong bức tranh kinh tế khu vực.
