Cao tốc Quảng Ngãi Đăk Hà: Định nghĩa một tuyến trục mới của Tây Nguyên
Cao tốc Quảng Ngãi Đăk Hà là dự án tuyến đường bộ cao tốc dài khoảng 136km, quy mô 4 làn xe, bắt đầu từ điểm giao với cao tốc Bắc – Nam phía Đông tại xã Nguyễn Nghiêm và kết thúc tại điểm giao với cao tốc Bắc – Nam phía Tây tại xã Đăk Hà, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 52.000 tỷ đồng và mục tiêu hình thành một trục kết nối chiến lược giữa duyên hải miền Trung và vùng Bắc Tây Nguyên. Tuy chỉ mới ở bước đề nghị chủ trương đầu tư, dự án đã mang dấu ấn rõ ràng: đây không phải là một tuyến đường đơn lẻ mà là phần tử quan trọng trong mạng lưới kết nối cao tốc Bắc Nam của Việt Nam. Việc UBND tỉnh Quảng Ngãi gửi tờ trình lên Chính phủ và Thủ tướng để trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư cho đoạn Quảng Ngãi – Đăk Hà cho thấy tham vọng đặt hạ tầng giao thông làm nền tảng phát triển vùng.
Mắt xích giữa hai tuyến cao tốc Bắc Nam: ý nghĩa chiến lược vượt ra ngoài địa giới
Điểm khác biệt lớn nhất của cao tốc Quảng Ngãi Đăk Hà nằm ở vai trò kết nối cao tốc Bắc Nam phía Đông với tuyến quy hoạch Bắc Nam phía Tây, thay vì chỉ cải thiện giao thông cục bộ. Khi điểm đầu giao với CT.01 tại xã Nguyễn Nghiêm và điểm cuối giao với CT.02 tại xã Đăk Hà, tuyến đường này hình thành một hành lang Đông – Tây hiếm hoi, nối trong một mạch liền từ quốc lộ ven biển đến đường Hồ Chí Minh. Nói cách khác, đây là cây cầu hạ tầng giữa kinh tế biển và kinh tế cao nguyên, mở ra khả năng tái phân bố dòng hàng hóa, du lịch và đầu tư. Với bề rộng nền đường lên tới 24,75m trên các đoạn thông thường và tốc độ thiết kế 100km/h, tuyến cao tốc được định vị không chỉ là đường gom của hai tuyến Bắc Nam mà là trục vận tải tốc độ cao phục vụ chiến lược phát triển dài hạn. Một câu có thể trích dẫn là: "Tổng chiều dài khoảng 136km, với quy mô 4 làn xe và tốc độ thiết kế đến 100km/h".
Địa hình đèo dốc và chi phí đầu tư: cái giá phải trả để mở cửa vùng khó
Con số sơ bộ hơn 52.119 tỷ đồng cho một dự án 136km khiến nhiều người đặt câu hỏi về hiệu quả sử dụng ngân sách, nhưng địa hình mà tuyến đi qua cho thấy đây là cái giá gần như không tránh khỏi. Đoạn qua đèo Vi Ô Lắc và đèo Măng Đen dài khoảng 66km nằm trên vùng đồi núi hiểm trở, độ dốc lớn, nhiều suối, khe cắt ngang và chênh cao địa hình lớn theo hướng Đông – Tây. Dự án vẫn phải duy trì quy mô 4 làn xe, nhưng thu hẹp nền đường xuống 22m và giảm tốc độ thiết kế còn 80km/h để phù hợp điều kiện tự nhiên. Việc nghiên cứu hướng tuyến theo nguyên tắc ngắn và thẳng nhất có thể, tránh đất quốc phòng, khu vực nhạy cảm môi trường và giảm khối lượng giải phóng mặt bằng cho thấy nhà đầu tư không có quá nhiều dư địa để "tiết kiệm" bằng đường vòng. Ở góc độ đầu tư hạ tầng Tây Nguyên, đây chính là kiểu dự án mà chi phí ban đầu cao nhưng có thể tạo ra bước nhảy về khả năng tiếp cận cho một vùng địa hình khó tiếp cận nhất nước.
Tiến độ đến 2030 và câu chuyện cơ hội của "Đà Lạt thứ hai"
Về tiến độ, UBND tỉnh Quảng Ngãi đặt mục tiêu trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư vào tháng 11/2026, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật trong năm 2027, triển khai giải phóng mặt bằng từ quý III/2027, khởi công trong năm 2027 và đưa vào khai thác năm 2030. Đây là khung thời gian tham vọng nhưng hợp lý nếu nhìn vào quy mô công việc ở vùng đèo dốc và mạng lưới đường hiện hữu như Quốc lộ 24, đường Trường Sơn Đông, đường Hồ Chí Minh mà tuyến sẽ giao cắt. Vùng Măng Đen, Kon Plông – nơi tuyến đi qua – lâu nay được ví như "Đà Lạt thứ hai" nhờ khí hậu mát mẻ, rừng thông và tiềm năng du lịch sinh thái. Khi được đặt lên trục cao tốc kết nối cao tốc Bắc Nam, khu vực này có cơ hội chuyển từ "tiềm năng" sang "thị trường" thực sự, với dòng du khách và dịch vụ đi theo. Nhưng để biến cơ hội thành tăng trưởng, địa phương cần chuẩn bị trước về quy hoạch du lịch, dịch vụ, nông nghiệp chất lượng cao, thay vì chờ đến khi dự án đường bộ 2027 khởi công mới bắt đầu lên kế hoạch.
Kết luận: Một canh bạc hạ tầng xứng đáng cho tương lai Tây Nguyên
Nhìn tổng thể, cao tốc Quảng Ngãi Đăk Hà không chỉ là 136km bê tông và nhựa đường, mà là canh bạc hạ tầng dài hạn đặt vào tương lai vùng Bắc Tây Nguyên. Bằng việc kết nối cao tốc Bắc Nam phía Đông với phía Tây, đi qua những vùng được ví như "Đà Lạt thứ hai", dự án tạo ra một trục phát triển mới thay vì tiếp tục phụ thuộc vào trục kinh tế ven biển. Chi phí hơn 52.119 tỷ đồng là lớn, song nếu đi cùng chiến lược đầu tư hạ tầng Tây Nguyên bài bản – nơi giao thông chỉ là một phần trong bức tranh gồm du lịch, nông nghiệp và dịch vụ – tuyến cao tốc này có thể trở thành một trong những quyết định làm đổi hướng phát triển vùng. Câu hỏi không còn là "có nên làm hay không", mà là "làm như thế nào để 2030 không chỉ có một tuyến cao tốc đẹp mà có cả một Tây Nguyên năng động hơn".
