Từ dự án 60.000 tỷ đến tham vọng cầu vượt biển dài nhất
Cầu vượt biển Hòn Khoai, cùng tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi quy mô gần 60.000 tỷ đồng, là tổ hợp dự án giao thông Đông Nam Á nhằm hình thành trục kết nối chiến lược mới ở cực Nam, vừa rút ngắn thời gian di chuyển vừa mở rộng không gian phát triển kinh tế biển và logistics cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Thông điệp rõ ràng sau một năm khởi công: đây không chỉ là công trình “để đi cho nhanh”, mà là lựa chọn chính sách chủ động kéo cực Nam lên bản đồ giao thương quốc tế. Tuyến cao tốc được khởi công ngày 19/8/2025, dự kiến hoàn thành cuối năm 2028, với tổng chiều dài hơn 81km, gồm hai đoạn Cà Mau - Cái Nước và Cái Nước - Đất Mũi. Song song là cầu vượt biển hơn 18km ra Hòn Khoai, thiết kế 4 làn xe, tốc độ 80km/h, khởi công cùng ngày 19/8/2025 và cũng đặt mục tiêu cán đích cuối 2028. Việc khởi động đồng loạt cho thấy tầm nhìn coi hạ tầng như một hệ thống thống nhất, chứ không phải những mảnh ghép rời rạc.
Tiến độ sau 1 năm: công trình đã dần thành hình giữa điều kiện khắc nghiệt
Điểm đáng nói nhất sau một năm là tiến độ xây dựng cầu vượt và cao tốc không bị “chết đuối” trong thách thức thời tiết, địa chất và vật liệu. Ở trên đất liền, cao tốc Cà Mau - Đất Mũi đang bước vào giai đoạn tăng tốc, đoạn Cà Mau - Cái Nước dài khoảng 36km có tới 32 cây cầu và đã đạt hơn 12% giá trị hợp đồng sau một năm thi công. Đây là con số cho thấy tổ chức thi công đã bắt đầu vượt qua giai đoạn xử lý nền đất yếu vốn luôn chậm và tốn nguồn lực. Trên biển, nhiều hạng mục cầu Hòn Khoai từng bước thành hình, các mũi thi công đồng loạt, nhiều vị trí đã hoàn tất khoan cọc trong điều kiện sóng gió và vận chuyển vật tư khó khăn. Câu chuyện tiến độ ở đây là bài kiểm tra năng lực quản lý dự án: khi mùa mưa và biển động buộc phải hạn chế vận chuyển, nhà thầu phản ứng bằng cách tăng ca ngày đêm trong những khung thời gian thời tiết cho phép, thay vì chấp nhận chậm trễ kéo dài.
Kỹ thuật cầu vượt biển: bước nhảy đòi hỏi năng lực mới
Cầu vượt biển Hòn Khoai không chỉ dài nhất, mà còn là phép thử về trình độ kỹ thuật cầu đường của chúng ta. Dự án được xây dựng theo tiêu chuẩn cầu vượt biển hiện đại, chiều dài hơn 18km, sử dụng móng cọc khoan nhồi là chủ đạo; tại vùng nước sâu, giải pháp cọc ống thép được áp dụng. Hệ thống dầm là sự kết hợp giữa bê tông cốt thép và thép liên hợp, trong khi nhịp thông thuyền thiết kế dạng vòm thép khẩu độ 150m, phù hợp yêu cầu khai thác tuyến hàng hải. Theo kế hoạch, khi hoàn thành, cầu vượt biển Hòn Khoai sẽ trở thành cầu vượt biển dài nhất Việt Nam, vượt qua cầu Tân Vũ – Lạch Huyện và Thị Nại, đồng thời nằm trong nhóm những cầu vượt biển dài nhất Đông Nam Á. Ở góc độ kỹ thuật, đây là bước nhảy buộc ngành xây dựng trong nước phải làm chủ thi công giữa biển, tổ chức chuỗi cung ứng cát, đá, thiết bị bằng đường thủy, và kiểm soát an toàn trước biến động thời tiết – những năng lực trước đây mới chỉ xuất hiện rải rác ở vài dự án lớn.
Tác động giao thông và kinh tế: cực Nam chuẩn bị thay đổi vị thế
Nếu hoàn thành đúng tiến độ năm 2028, tổ hợp cao tốc – cầu vượt biển – cảng Hòn Khoai sẽ tái vẽ bản đồ giao thông cực Nam. Tuyến cao tốc Cần Thơ – Cà Mau nối tiếp Cà Mau – Đất Mũi rồi vươn ra Hòn Khoai sẽ tạo một hành lang liên hoàn từ trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long đến điểm cuối cùng của đất nước. Khi đưa vào khai thác, hệ thống này được kỳ vọng kết nối trực tiếp trục giao thông Bắc – Nam đến khu vực Hòn Khoai và cực Nam, đồng thời hình thành một cửa ngõ logistics mới cho vùng. Không gian kết nối mới không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn thúc đẩy giao thương, du lịch, logistics và khai thác tiềm năng kinh tế biển. Cầu vượt biển Hòn Khoai vì thế mang ý nghĩa lớn hơn một công trình kỷ lục: nó mở rộng không gian phát triển của Cà Mau ra biển, tạo cơ hội để địa phương chuyển dịch từ vị thế “vùng xa” sang một đầu mối giao thương quan trọng phía Nam, nơi dòng hàng hóa quốc tế có thể đi thẳng ra – vào thay vì phải vòng qua các cảng xa hàng trăm km.
Kết luận: bài kiểm tra nghiêm khắc cho năng lực thực thi hạ tầng
Nhìn lại sau một năm, cầu vượt biển dài nhất và tuyến cao tốc gần 60.000 tỷ đồng không còn là những bản vẽ trên giấy. Nền đường đang được đắp lên, móng cọc giữa biển đã khoan xuống, hệ thống cầu trên tuyến Cà Mau – Cái Nước bắt đầu hiện hữu. Nhưng từ nay đến mốc cuối năm 2028 vẫn là quãng đường dài, với ba áp lực: giữ tiến độ trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, bảo đảm chất lượng kỹ thuật cho một dự án giao thông Đông Nam Á có quy mô lớn, và tránh để chi phí thời gian đội lên biến lợi thế kết nối thành cơ hội bị bỏ lỡ. Câu hỏi quan trọng không còn là “có cần xây hay không”, mà là “chúng ta có thực sự hoàn thành đúng hẹn để cực Nam kịp bước vào chu kỳ phát triển mới hay không”. Câu trả lời sẽ thể hiện rõ năng lực thực thi hạ tầng – một thước đo ngày càng quan trọng của sức cạnh tranh quốc gia.
