Không còn điểm cộng IELTS nhưng luật chơi mới công bằng hơn
Chính sách bỏ điểm cộng IELTS là đề xuất trong dự thảo sửa đổi quy chế tuyển sinh, theo đó các trường không được tự cộng điểm ưu tiên cho chứng chỉ ngoại ngữ mà vẫn cho phép sử dụng những chứng chỉ này để quy đổi điểm, thay thế môn ngoại ngữ hoặc đáp ứng chuẩn đầu vào, nhằm làm tuyển sinh đại học minh bạch và công bằng hơn.
Điểm mấu chốt: Bộ GD&ĐT không “bỏ IELTS”, mà bỏ cơ chế điểm cộng IELTS do từng trường tự quy định. Nghĩa là từ mùa tuyển sinh đại học 2027, các cơ sở đào tạo không được cộng thêm điểm ngoài thang điểm chính cho bất kỳ chứng chỉ, thành tích hay tiêu chí bổ sung nào, trong đó có chứng chỉ ngoại ngữ. Đây là bước tiếp nối lộ trình kiểm soát và chuẩn hóa tuyển sinh, sau khi Bộ đã yêu cầu quy đổi tương đương giữa phương thức xét tuyển từ 2023 và giới hạn điểm cộng tối đa 10% tổng điểm xét tuyển vào 2026. Việc này không chỉ dừng ở chuyện kỹ thuật, mà là thay đổi tư duy: năng lực nào cần cho ngành thì phải được đưa thẳng vào tổ hợp xét tuyển, không đi đường vòng bằng điểm cộng.
Vì sao điểm cộng IELTS bị siết: Những con số biết nói
Nếu muốn hiểu vì sao điểm cộng IELTS bị đề xuất bỏ, cần nhìn thẳng vào các con số và độ lệch mà cơ chế này tạo ra. Dữ liệu tuyển sinh năm 2026 cho thấy hơn 37.300 thí sinh dùng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm, trong đó trên 35.900 em sử dụng IELTS. Riêng mức IELTS 6.0 – vốn không phải quá cao – đã có 8.318 thí sinh đạt, nhưng lại bị các trường quy định thành… 26 mức điểm cộng khác nhau.
Sự “loạn chuẩn” này khiến cùng một năng lực ngoại ngữ nhưng giá trị trong tuyển sinh lại phụ thuộc… trường bạn chọn, chứ không phải năng lực thực sự. Ở nhiều ngành có điểm chuẩn xấp xỉ 28, mức cộng tới 1,5 điểm khiến hàng nghìn thí sinh đạt 26,5–28 điểm vẫn trượt chỉ vì không có điều kiện thi chứng chỉ ngoại ngữ với chi phí cao. Theo Bộ GD&ĐT, trong ba phương thức không có cấu phần ngoại ngữ riêng (thi tốt nghiệp, học bạ, kết hợp), hơn 51,42% thí sinh có điểm cộng có điểm gốc thấp hơn ngưỡng trúng tuyển của ngành. Đây là bất bình đẳng rất cụ thể, không thể coi là “phụ”.
Điểm cộng IELTS bị bỏ, nhưng chứng chỉ ngoại ngữ vẫn là “vé” quy đổi
Quan niệm “bỏ điểm cộng IELTS là bỏ luôn IELTS” là hiểu sai luật chơi. Dự thảo khẳng định chứng chỉ ngoại ngữ, bao gồm IELTS, vẫn được dùng để quy đổi hoặc thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển nếu trường quy định công khai. Nói cách khác, IELTS không còn là “điểm thưởng” ngoại bảng, mà là một phần chính thức trong bài tính điểm đầu vào nếu ngành coi ngoại ngữ là năng lực cốt lõi.
Theo quy chế tuyển sinh hiện hành, chứng chỉ ngoại ngữ hợp lệ có thể dùng để quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp hoặc tính điểm khuyến khích, nhưng một chứng chỉ không được sử dụng cùng lúc cho cả hai mục đích. Đối với chứng chỉ tiếng Anh, bảng quy đổi điểm IELTS sang điểm môn ngoại ngữ phải có tối thiểu 5 mức điểm chênh lệch và phải được rà soát, điều chỉnh tối thiểu hai năm một lần, dựa trên kết quả học tập thực tế của sinh viên trúng tuyển. Quy định này buộc trường phải xem IELTS như thước đo học thuật nghiêm túc, không phải “cửa ưu ái” linh hoạt tùy ý.
Hiểu lầm nguy hiểm: Thi IELTS không đồng nghĩa chắc suất đại học
Nhiều năm qua, tâm lý “có IELTS là xong cửa đại học” khiến không ít gia đình dồn toàn lực cho một chứng chỉ, bỏ qua bức tranh tuyển sinh toàn diện. Nhiều học sinh và phụ huynh lầm tưởng chỉ cần sở hữu IELTS điểm cao là đã nắm chắc tấm vé vào đại học. Nhưng trong thực tế, cùng một mức điểm IELTS, lợi thế trúng tuyển của mỗi thí sinh có thể khác hẳn nhau tùy trường, ngành và phương thức xét tuyển các em chọn.
Khi điểm cộng IELTS bị bỏ, ảo tưởng này càng nguy hiểm nếu học sinh không kịp cập nhật. Ở những ngành không xét ngoại ngữ hoặc chỉ dùng các môn Toán – Lý – Hóa, việc cộng thêm điểm vì có chứng chỉ tiếng Anh từng khiến thứ tự thí sinh bị đảo lộn bởi một tiêu chí không nằm trong yêu cầu đầu vào. Ngay cả với tổ hợp đã có môn tiếng Anh, việc vừa lấy điểm thi, vừa cộng thêm bằng chứng chỉ khiến cùng một năng lực ngoại ngữ được ghi nhận hai lần. Đề xuất mới cắt bỏ bất hợp lý này, đồng thời gửi một thông điệp rõ ràng: IELTS là thước đo năng lực, không phải tấm vé ưu tiên vĩnh viễn.
Từ nay đến tuyển sinh đại học 2027: Học sinh nên điều chỉnh chiến lược ra sao?
Tuyển sinh đại học 2027 sẽ là mốc chuyển tiếp quan trọng, khi mỗi ngành chỉ được dùng tối đa ba phương thức xét tuyển và dự kiến giảm còn một phương thức từ 2028. Thời gian lấy ý kiến dự thảo kéo dài đến 23/9, nghĩa là quy chế có thể còn tinh chỉnh, nhưng hướng đi “giảm phức tạp, bỏ điểm cộng linh hoạt, siết quy đổi điểm IELTS và chứng chỉ ngoại ngữ” đã rất rõ. Nếu không chủ động, học sinh dễ bị chậm nhịp so với luật chơi mới.
Vậy nên làm gì? Thứ nhất, coi IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ là phần của chiến lược dài hạn: dùng để quy đổi điểm, miễn học phần, đáp ứng chuẩn đầu ra, chứ không phải mục tiêu duy nhất. Thứ hai, đọc kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, nhất là cách quy đổi điểm IELTS và yêu cầu ngoại ngữ đầu vào. Thứ ba, xây dựng lộ trình ôn tập tập trung vào tổ hợp chính mà ngành yêu cầu, thay vì đánh đổi điểm thi tốt nghiệp hoặc học bạ để chạy theo một chứng chỉ. Học sinh cần được hướng dẫn sớm, minh bạch, để có đủ thời gian điều chỉnh kế hoạch học tập, thay vì bị “sốc” khi mùa tuyển sinh đã cận kề.
