Ý thức pháp luật bắt đầu từ những việc nhỏ
Giáo dục pháp luật trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu quyền, nghĩa vụ và biết vận dụng quy định vào những lựa chọn thường ngày ở trường, ở nhà và ngoài xã hội. Ý thức tôn trọng pháp luật không hình thành chỉ qua một bài giảng; nó được rèn bằng hành động cụ thể: đội mũ bảo hiểm, đi đúng phần đường, dùng lời lẽ văn minh trên mạng và biết nói không với thuốc lá điện tử hay bạo lực. Ngày 7/11, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 2026 và cuộc thi tìm hiểu pháp luật dành cho học sinh năm học 2026–2027 tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chu Văn An, phường Tây Hồ. Sự kiện diễn ra trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, nhưng ý nghĩa của nó chỉ bền vững khi tinh thần thượng tôn pháp luật được người lớn làm gương mỗi ngày.
Đưa quyền trẻ em và an toàn vào trải nghiệm
Các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật có sức thuyết phục hơn khi học sinh được hỏi, thử xử lý tình huống và chia sẻ điều mình hiểu, thay vì chỉ nghe phổ biến một chiều. Tại Hải Phòng, mô hình trường học sáng tạo đưa kiến thức đến gần học sinh qua câu hỏi giao lưu, tình huống đời sống và nền tảng số. Các em tìm hiểu quyền được sống, học tập, chăm sóc sức khỏe và vui chơi, đồng thời học về bổn phận với gia đình, thầy cô và nội quy nhà trường. Trẻ còn được hướng dẫn nhận diện nguy cơ, ứng phó tình huống nguy hiểm và phòng tránh ma túy, thuốc lá điện tử. Khi học sinh trở thành những tuyên truyền viên nhỏ tuổi, kiến thức về an toàn, quyền trẻ em và cách ứng xử đúng mực có thể lan từ lớp học đến gia đình, bạn bè. Đó là cách biến quyền và trách nhiệm thành điều các em có thể nhận ra, ghi nhớ và thực hành.
Phòng chống bắt nạt và an toàn mạng cho học sinh
Chương trình tại Trường THCS Trần Duy Hưng cho thấy giáo dục pháp luật cần chạm tới những rủi ro học sinh đang gặp, không dừng ở điều khoản khô cứng. Hoạt động được tổ chức sinh động, thu hút giáo viên và học sinh; điểm nhấn là phần trình bày về phòng chống bạo lực học đường và nâng cao kiến thức an toàn trên mạng, do cán bộ, giảng viên Học viện Cảnh sát nhân dân thực hiện. Các tình huống trực quan giúp học sinh bàn cách từ chối, báo cáo hành vi bạo lực và tránh thông tin độc hại, lừa đảo trên mạng xã hội. Một học sinh chia sẻ rằng trước đây em nghĩ pháp luật xa vời, nhưng hướng dẫn của thầy cô và cán bộ công an giúp em hiểu rõ hơn tác hại của bạo lực và cách tránh nội dung nguy hiểm. Đây là hướng đi đáng giữ: an toàn mạng cho học sinh phải gắn với kỹ năng xử lý, không chỉ lời nhắc “hãy cẩn thận”.
Từ buổi tuyên truyền đến thói quen lâu dài
Các mô hình chỉ tạo được thay đổi khi nhà trường duy trì chúng thành nếp học tập, phối hợp với gia đình và cập nhật cách truyền đạt. Trong 10 tháng năm 2026, Đoàn phường An Biên triển khai 42 hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và phòng ngừa vi phạm, thu hút khoảng 7.650 lượt đoàn viên, thanh thiếu nhi và người dân. Quy mô ấy cho thấy nhu cầu tiếp cận kiến thức pháp luật bằng phương thức gần gũi là có thật, nhưng số buổi tham gia chưa đủ để đo mức độ vận dụng. Thời gian tới, định hướng là tăng hoạt động trải nghiệm, phiên tòa giả định, trường học sáng tạo và nội dung số như video ngắn, infographic, podcast. Điều quan trọng không phải đưa thật nhiều thông tin đến học sinh, mà giúp các em biết cách bảo vệ mình, tôn trọng người khác và tìm đúng người hỗ trợ khi gặp rủi ro.
Tôn trọng pháp luật vì thế không phải một khẩu hiệu dành riêng cho ngày 9/11. Đó là năng lực được bồi đắp qua hành vi nhỏ, hiểu biết về quyền trẻ em, kỹ năng phòng chống bắt nạt và thói quen an toàn trên mạng. Khi người lớn làm gương, còn bài học được gắn với tình huống thật, học sinh có cơ hội biến điều đã học thành lựa chọn đúng trong đời sống.
