Thiếu hụt vũ khí Mỹ: từ cuộc chiến Iran đến cuộc đua sản xuất đạn dược
Thiếu hụt vũ khí Mỹ là tình trạng kho dự trữ đạn dược và tên lửa chiến lược bị tiêu hao nhanh hơn tốc độ tái sản xuất của nền công nghiệp quốc phòng, khiến Washington phải điều chỉnh ưu tiên quân sự, gây sức ép lên các nhà thầu và đặt ra nghi vấn về độ tin cậy của các cam kết an ninh với đồng minh. Tình trạng thiếu đạn dược nghiêm trọng do chiến tranh Iran đã làm suy yếu các cam kết an ninh của Mỹ đối với các đồng minh tại châu Á. Hơn 1.500 tên lửa đánh chặn Patriot đã được sử dụng trong cuộc xung đột này, khiến kho vũ khí của Mỹ chỉ còn dưới 1.700 tên lửa loại này. Đây không chỉ là một vấn đề kỹ thuật hậu cần; đó là một cuộc khủng hoảng kho dự trữ vũ khí có thể bộc lộ hạn chế thực sự của sức mạnh quân sự Mỹ trong chiến tranh hiện đại.
Lầu Năm Góc siết các tập đoàn quốc phòng: khi lịch trình bàn giao không còn xa xỉ
Đối mặt với khủng hoảng kho dự trữ vũ khí, Lầu Năm Góc đã chọn cách đẩy áp lực tối đa lên các tập đoàn quốc phòng. Thứ trưởng Bộ Chiến tranh Steve Feinberg đã ra thời hạn 21 ngày để các hãng như Boeing, Lockheed Martin và RTX trình kế hoạch thúc đẩy lịch trình bàn giao nhanh hơn và tăng cường sản xuất các năng lực thiết yếu. Ông tuyên bố các chu kỳ phát triển kéo dài nhiều năm là “không thể chấp nhận”, yêu cầu đẩy nhanh tiến độ chương trình và mở rộng năng lực sản xuất ngay lập tức. Theo một viện nghiên cứu, kho dự trữ tên lửa Patriot toàn cầu đã giảm từ khoảng 2.200 quả trước chiến tranh xuống còn chưa đầy 827 quả, còn THAAD từ 452 xuống dưới 278 quả. Đây là con số phơi bày việc thiếu hụt vũ khí Mỹ không còn là cảnh báo lý thuyết mà đã trở thành bài toán thời gian. Dù Lầu Năm Góc xúc tiến các thỏa thuận khung để mở rộng sản xuất, những thỏa thuận này lại không mang tính ràng buộc pháp lý và phụ thuộc ngân sách quốc hội – nghĩa là nút thắt chính trị có thể bóp nghẹt mọi nỗ lực tăng sản xuất đạn dược quốc phòng.
Tên lửa Patriot thiếu và hệ lụy với lá chắn châu Á
Nếu muốn hiểu vì sao tên lửa Patriot thiếu lại gây chấn động địa chính trị, hãy nhìn sang châu Á. Cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2 đã làm cạn kho các tên lửa dẫn đường chính xác và tên lửa đánh chặn đắt tiền, khiến việc bàn giao vũ khí cho khách hàng nước ngoài bị trì hoãn. Báo cáo cho biết “hàng trăm” tên lửa đánh chặn đã được rút khỏi Hàn Quốc và các điểm khác ở châu Á để bảo vệ căn cứ Mỹ tại Trung Đông. Khi hơn 1.500 tên lửa Patriot được sử dụng trong cuộc xung đột Iran, các đồng minh như Hàn Quốc và Nhật Bản có lý do để đặt câu hỏi: trong một kịch bản căng thẳng với Trung Quốc hay Triều Tiên, Mỹ còn đủ đạn dược để bảo vệ họ hay không? Việc điều chuyển tàu, máy bay và các đơn vị phòng không khỏi châu Á sang Trung Đông đã gây ra chuỗi hệ quả với bảo dưỡng và tinh thần binh sĩ. Nói cách khác, thiếu hụt vũ khí Mỹ đang ăn mòn dần độ tin cậy của ô an ninh mà Washington xây dựng ở châu Á suốt nhiều thập kỷ.
Lá chắn tên lửa thành bài toán chuỗi cung ứng: chiến tranh rẻ, phòng thủ đắt
Khủng hoảng lần này cho thấy lá chắn tên lửa của Mỹ không vỡ vì công nghệ, mà vì chuỗi cung ứng. Một phân tích độc lập chỉ ra Mỹ và các đồng minh đang sử dụng tên lửa và đạn đánh chặn nhanh hơn khả năng thay thế của nền công nghiệp. Máy bay không người lái giá rẻ, đạn lảng vảng và tên lửa đạn đạo buộc quân đội phải sử dụng các interceptor đắt tiền với tốc độ mà mô hình sản xuất thời bình chưa từng được thiết kế để đáp ứng. Vấn đề càng rõ khi Patriot và THAAD được dùng dày đặc trong các xung đột gần đây. Vấn đề không còn là số tên lửa hiện có, mà là tốc độ có thể sản xuất mới. Các nhà sản xuất, sau nhiều năm vận hành theo mô hình đặt hàng ổn định thời bình, chỉ còn dư địa công suất rất hạn chế. Mở rộng sản lượng giờ đòi hỏi nhà máy mới, thêm nhà cung ứng và chu kỳ đầu tư dài không thể hoàn thành sau một đêm. Nói thẳng, chiến tranh hiện đại đang bóc trần một điểm yếu: công nghệ phòng thủ siêu hiện đại vẫn có thể bị làm cho vô nghĩa nếu kho đạn bị hút cạn bởi một đối thủ dùng chiến thuật “đạn rẻ, đánh lâu”.
Công nghiệp quốc phòng trước bài toán mở rộng công suất và tương lai cam kết an ninh
Để thoát khỏi khủng hoảng kho dự trữ vũ khí, công nghiệp quốc phòng Mỹ buộc phải mở rộng công suất ở quy mô chưa từng có. Bản ghi nhớ của Feinberg không chỉ là mệnh lệnh kỹ thuật; nó sẽ là cơ sở cho dự toán ngân sách năm tài chính 2028 trình quốc hội phê duyệt, phù hợp với nỗ lực tái thiết nền tảng công nghiệp quốc phòng. Nhưng khi quốc hội còn tranh cãi về dự luật chi tiêu quốc phòng, mọi kế hoạch tăng sản xuất đều đứng trên nền chính trị lung lay. Trong khi đó, phân tích về chuỗi cung ứng cảnh báo rằng mở rộng sản lượng đòi hỏi nhà máy mới, nhà cung cấp mới và chu kỳ đầu tư dài hạn. Điều này có nghĩa là dù Lầu Năm Góc gây sức ép quyết liệt, việc khôi phục kho đạn không thể diễn ra tức thì. Về chiến lược, Mỹ đang bước vào giai đoạn mà sức mạnh không chỉ được đo bằng số vũ khí tối tân, mà bằng khả năng duy trì sản xuất liên tục. Nếu Washington không giải bài toán sản xuất đạn dược quốc phòng, mọi tuyên bố về cam kết an ninh với châu Á – từ lá chắn Patriot đến THAAD – sẽ luôn bị đặt dấu hỏi.
