Từ phân kỳ sang hoàn thiện: bước ngoặt chiến lược của cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc
Cao tốc Tân Phú Bảo Lộc là một dự án đường cao tốc dài gần 66km, nối Đồng Nai với Lâm Đồng, được thiết kế vận tốc 80km/giờ, đóng vai trò mắt xích quan trọng trong tuyến Dầu Giây - Liên Khương và tăng cường kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, góp phần rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển và nâng cao năng lực vận tải vùng.
Điểm đáng chú ý nhất lúc này không phải ở chiều dài tuyến hay số làn xe, mà ở cú chuyển hướng chính sách: thay vì xây dựng phân kỳ rồi mở rộng, Lâm Đồng đang nghiêng về phương án đầu tư hoàn thiện cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc ngay từ đầu. Chiều 14/9, lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng đã họp Hội đồng thẩm định để xem xét điều chỉnh Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án. Điều này cho thấy địa phương không muốn lặp lại vòng luẩn quẩn “làm tạm rồi phá ra làm lại” vốn đã bộc lộ nhiều hạn chế trên các tuyến cao tốc phân kỳ khác.
Vì sao “làm một lần cho xong” lại hợp lý hơn phân kỳ?
Theo hồ sơ nghiên cứu, cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc dài khoảng 65,88km, trong đó 11,91km qua Đồng Nai và 53,97km qua Lâm Đồng, sử dụng khoảng 500,64ha đất. Ban đầu, dự án được thiết kế theo hướng phân kỳ: giai đoạn đầu 4 làn xe, nền đường 17m; khi hoàn chỉnh sẽ mở lên 22m, bổ sung hai làn dừng khẩn cấp liên tục. Nghe có vẻ linh hoạt, nhưng thực tế là một bài toán tốn kém và phiền toái.
Nếu cứ phân kỳ, mỗi lần mở rộng là một lần đào xới hệ thống thoát nước, hầm dân sinh, công trình gia cố, biển báo, vạch sơn… đang hoạt động. Điều này không chỉ làm gián đoạn khai thác, tăng nguy cơ mất an toàn giao thông mà còn gây lãng phí vì phải điều chỉnh hoặc phá dỡ hạng mục cũ. Đáng nói hơn, theo tính toán sơ bộ, “phương án đầu tư hoàn chỉnh ngay từ đầu có thể tiết kiệm khoảng 422 tỷ đồng so với việc mở rộng sau khi hoàn thành giai đoạn 1”. Làm một lần, đúng chuẩn, rõ ràng là lựa chọn kinh tế hơn cho ngân sách và cho cả người dùng đường.
Kết nối Đông Nam Bộ – Tây Nguyên: lợi ích không chỉ nằm ở vài giờ di chuyển
Cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc là một trong những dự án đường cao tốc trọng điểm, từng bước hoàn thiện tuyến Dầu Giây - Liên Khương, tăng cường kết nối Lâm Đồng với vùng Đông Nam Bộ và mạng lưới giao thông quốc gia. Khi vận hành, tuyến được kỳ vọng giảm tải đáng kể cho Quốc lộ 20, vốn đã quá tải trong nhiều năm.
Điều mà người dân và doanh nghiệp quan tâm nhất là tác động rất cụ thể: tuyến cao tốc này được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển từ TP.HCM đến Đà Lạt từ hơn 6 giờ xuống khoảng 3 giờ. Nghĩa là du khách có thể đi Đà Lạt như đi một chuyến ngoại ô dài, còn doanh nghiệp logistics có thêm một trục vận tải nhanh, ổn định giữa Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Theo các tài liệu thẩm định, tuyến cao tốc sẽ nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa, thúc đẩy liên kết kinh tế - xã hội, phát triển du lịch và mở rộng không gian đô thị của Lâm Đồng và khu vực Tây Nguyên. Đây không chỉ là câu chuyện ngắn đường, mà là mở rộng biên độ phát triển cho cả vùng.
Thách thức tài chính và yêu cầu kỷ luật tiến độ
Dự án cao tốc Tân Phú Bảo Lộc được triển khai theo hợp đồng BOT, thời gian thực hiện từ 2022 đến 2027, dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác trong quý IV/2027. Đổi mô hình đầu tư từ phân kỳ sang hoàn thiện đồng nghĩa áp lực vốn tăng ngay từ giai đoạn đầu, dù tổng thể lại tiết kiệm chi phí. Đây là bài kiểm tra nghiêm túc đối với nhà đầu tư và các cơ quan quản lý.
Tại cuộc họp, lãnh đạo tỉnh yêu cầu hồ sơ điều chỉnh phải làm rõ phương án tài chính, nguồn vốn thực hiện, nhu cầu sử dụng đất và trách nhiệm của nhà đầu tư trong suốt quá trình triển khai. Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả, tránh lãng phí, hạn chế tối đa việc phải điều chỉnh hoặc phá dỡ hạng mục đã làm; đồng thời không được làm phát sinh thêm nhu cầu giải phóng mặt bằng nếu không thực sự cần thiết. Nói cách khác, tỉnh đồng ý “làm lớn ngay”, nhưng đổi lại, nhà đầu tư phải cam kết kỷ luật tiến độ và chất lượng, không biến quyết định táo bạo này thành một cuộc phiêu lưu tài chính.
Đầu tư giao thông Lâm Đồng: chọn chất lượng dài hạn thay vì vá víu ngắn hạn
Việc điều chỉnh chủ trương đầu tư cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc diễn ra trong bối cảnh Chính phủ yêu cầu khẩn trương rà soát, nâng cấp, hoàn thiện các tuyến cao tốc đã đầu tư theo quy mô phân kỳ, và Kết luận số 97-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương đặt ra yêu cầu kịp thời mở rộng các tuyến này theo đúng quy hoạch. Lâm Đồng đang đi trước một bước: thay vì làm phân kỳ rồi vài năm sau lại lo nâng cấp, tỉnh chọn hoàn thiện ngay từ đầu để tránh rơi vào vòng lặp tốn kém.
Đây là thông điệp rõ ràng về ưu tiên trong đầu tư giao thông Lâm Đồng: ưu tiên chất lượng dài hạn, tính đồng bộ và hiệu quả khai thác, chứ không tiếp tục “vá víu” theo kiểu tạm bợ. Nếu cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc được hoàn thành đúng tiến độ, đúng quy mô quy hoạch, tuyến “cao tốc xuyên rừng đẹp nhất” sẽ không chỉ là đường ngắm cảnh, mà trở thành trục kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nguyên mang tính chiến lược, đưa lợi ích di chuyển 3 giờ TP.HCM – Đà Lạt trở thành lợi thế cạnh tranh cho cả vùng.
