Lễ hội ẩm thực chay: từ bữa ăn chay đến tầm nhìn ẩm thực xanh
Lễ hội ẩm thực chay TPHCM là chuỗi sự kiện 7 ngày tại Công viên Bình Phú, nơi món chay, nông sản, đầu bếp, doanh nghiệp, du lịch và cộng đồng cùng gặp nhau để thử nghiệm một mô hình ẩm thực xanh, từ khâu sản xuất đến bàn ăn và cả cách mỗi người tiêu dùng lựa chọn hằng ngày.
Điểm quan trọng nhất cần nói thẳng: đây không còn là hội chợ ăn chay theo kiểu đến ăn rồi về. Với chủ đề “Chọn ẩm thực xanh – Vì tương lai xanh”, lễ hội lần thứ ba đặt mục tiêu kết nối nông nghiệp xanh, sản xuất xanh, ẩm thực xanh, tiêu dùng xanh, du lịch xanh và cộng đồng xanh. Nói cách khác, ẩm thực xanh TPHCM đang được định nghĩa lại như một hệ sinh thái, chứ không gói gọn trong vài gian hàng món chay đẹp mắt.
Chuỗi hoạt động bắt đầu từ sáng 24/8, kéo dài 7 ngày, biến Công viên Bình Phú thành điểm hẹn của người dân, du khách, doanh nghiệp, đầu bếp và những người yêu ẩm thực. Đáng chú ý, Ban Tổ chức khẳng định lễ hội không đặt “ăn chay” và “ăn mặn” ở hai chiến tuyến, mà khuyến khích mỗi người “xanh hơn một chút trong mỗi lựa chọn hằng ngày”. Đó là một thái độ lành mạnh, thực tế và nhiều khả năng tạo thay đổi lâu dài.
Green MasterChef Vietnam – trái tim chuyên môn của lễ hội
Nếu phải chọn một điểm nhấn để hiểu tinh thần lễ hội ẩm thực chay này, thì đó chính là cuộc thi Green MasterChef Vietnam 2026. Sáng 24/8, cuộc thi khởi động với phở chay và bún chay – hai món tưởng quen nhưng lại được yêu cầu làm mới hoàn toàn trên nền nguyên liệu thực vật, ưu tiên nông sản địa phương và gia vị Việt. Đây là cách tiếp cận thông minh: không chạy theo món lạ, mà nâng cấp chính những biểu tượng ẩm thực của người Việt.
Ban giám khảo là những tên tuổi lớn như ông Sakal Phoeung, Chef Alain Nguyễn, nghệ nhân Lý Sanh, nghệ nhân Hồ Đắc Thiếu Anh và bà Võ Ngọc Điệp. Họ chấm theo bộ tiêu chí 100 điểm, trong đó hương vị và kết cấu chiếm 50 điểm – con số cho thấy một tuyên bố rõ ràng: món ăn xanh mà nhạt nhẽo thì không thể sống lâu trong đời sống thường nhật.
Phần 50 điểm còn lại mở rộng sang vệ sinh an toàn, tri thức ẩm thực, kỹ năng nghề, trình bày, nguồn gốc nguyên liệu, tính mùa vụ, dinh dưỡng và dụng cụ thân thiện môi trường. Đây không chỉ là cuộc thi nấu ăn, mà là “bài kiểm tra” toàn diện cho thế hệ đầu bếp muốn đi cùng xu hướng ẩm thực bền vững. Nói cách khác, danh hiệu “Đại sứ Phở Chay” hay “Đại sứ Bún Chay” ở đây không dành cho những tô phở tô bún trang trí cầu kỳ, mà dành cho người thật sự sống với tinh thần đầu bếp xanh.
Lịch 7 ngày: từ workshop vegan đến diễn đàn tương lai xanh
Lễ hội ẩm thực chay lần thứ ba (Green Food Festival) khai mạc chính thức ngày 25/8 và diễn ra đến 30/8 tại Công viên Bình Phú, do Hiệp hội Ẩm thực TPHCM phối hợp cùng UBND phường Bình Phú tổ chức. Thời lượng 7 ngày không phải để lặp lại những gian hàng quen thuộc, mà để xây một “chương trình học” cho cả cộng đồng về ẩm thực xanh TPHCM.
Trong suốt tuần lễ, bên cạnh các gian hàng món chay dân dã, hội thi đầu bếp chuyên nghiệp và nhiều hoạt động trình diễn, hai điểm hẹn đáng chú ý là workshop “Làn sóng vegan toàn cầu, từ lối sống đến chuẩn mực sản phẩm” ngày 27/8 và diễn đàn “Đối thoại để kiến tạo tương lai xanh” ngày 28/8. Nếu chỉ đến để ăn, bạn sẽ bỏ lỡ phần quan trọng nhất: những cuộc trò chuyện về cách nông nghiệp, sản xuất, tiêu dùng và du lịch có thể cùng đi trên một con đường xanh.
Theo Ban Tổ chức, mục tiêu của mùa lễ hội thứ ba không nằm ở chuyện “lớn hơn”, mà ở chỗ “tạo tác động xanh hơn” – tác động vào nhận thức người tiêu dùng, cách doanh nghiệp sản xuất và cách ngành F&B vận hành. Thành thật mà nói, đây là bước chuyển hiếm thấy ở các lễ hội ẩm thực: từ chỗ chỉ là sân chơi trình diễn món ăn, nay trở thành diễn đàn xoay quanh xu hướng ẩm thực bền vững và trách nhiệm của từng mắt xích trong chuỗi giá trị.
Ẩm thực xanh: không chỉ là ăn chay và không phải khẩu hiệu ngắn hạn
Ban Tổ chức nêu rất rõ: lễ hội không chỉ nhằm giới thiệu món chay ngon, mà đặt mục tiêu từng bước hình thành một hệ sinh thái ẩm thực xanh. Ở đây, “ẩm thực xanh” được hiểu rộng hơn nhiều so với khái niệm món chay hay thực phẩm thuần thực vật: đó là toàn bộ hành trình của thực phẩm, từ khi nông dân gieo hạt, doanh nghiệp sản xuất, đầu bếp chế biến, người tiêu dùng chọn mua đến việc xử lý phần thức ăn còn lại.
Thông điệp chuyển dịch qua ba mùa lễ hội cũng rất đáng suy nghĩ: từ “Khởi tạo” (2023) đến “Lan tỏa” (2025) và giờ là “Kiến tạo”. Green Food Festival năm nay được định hướng mở rộng từ một lễ hội ẩm thực chay thành một hệ sinh thái kết nối nguyên liệu, sản xuất, đầu bếp, doanh nghiệp, người tiêu dùng, du lịch và cộng đồng. Đó là một tham vọng đúng thời điểm, khi xu hướng tiêu dùng mới của thế giới đang đòi hỏi những lựa chọn bền vững hơn.
Theo Ban Tổ chức, lễ hội không đối lập “ăn chay” và “ăn mặn”, cũng không cổ xúy một chế độ ăn duy nhất; thông điệp giản dị là: “Hãy xanh hơn một chút trong mỗi lựa chọn hằng ngày”. Ở góc độ người viết, đây chính là điểm làm nên sức thuyết phục: thay vì yêu cầu thay đổi triệt để, lễ hội ẩm thực chay gợi mở những bước đi nhỏ nhưng liên tục – một tô phở chay trong tuần, một quán ăn giảm lãng phí, một doanh nghiệp quan tâm hơn đến nông sản trong nước.
