Sốt nhẹ không đồng nghĩa cúm A nhẹ: Hiểu đúng ngay từ đầu
Cúm A là bệnh nhiễm virus đường hô hấp có khả năng gây viêm phổi, suy hô hấp và làm nặng thêm các bệnh nền, trong đó mức độ sốt không phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương phổi hay nguy cơ biến chứng. Nhiều bệnh nhân chỉ sốt khoảng 38°C nhưng vẫn rơi vào suy hô hấp nặng, phải thở máy hoặc hồi sức tích cực, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh mạn tính. Điều nguy hiểm là cảm giác chủ quan vì “chỉ sốt nhẹ” khiến họ đến viện muộn, bỏ lỡ thời điểm vàng để kiểm soát cúm A biến chứng nặng. Thực tế tại các khoa hồi sức cho thấy, cúm A ở người cao tuổi có thể diễn biến nhanh từ ho, mệt nhẹ sang khó thở, tụt oxy máu trong vài ngày, dù không hề có cơn sốt cao điển hình.
Hai ca bệnh cảnh báo: Sốt đã hết nhưng phổi vẫn tổn thương nặng
Tại Trung tâm Hồi sức tích cực của một bệnh viện tuyến cuối, bệnh nhân H.X.T, 72 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm và từng bị tai biến mạch máu não, được tiếp nhận ngày 6/10 trong tình trạng sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần và suy hô hấp. Xét nghiệm nhanh xác định dương tính với cúm A, bác sĩ ghi nhận viêm phổi nặng, chức năng trao đổi khí tại phổi suy giảm đáng kể, buộc phải hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40–50% để duy trì oxy máu.
Sau ba ngày điều trị, bệnh nhân đã hết sốt, huyết động tương đối ổn định, nhưng tổn thương phổi vẫn nặng, không thể tự duy trì hô hấp nên tiếp tục phải thở máy không xâm nhập với oxy hỗ trợ khoảng 40%. Đây là minh chứng rõ ràng rằng hết sốt không đồng nghĩa phổi đã hồi phục. Di chứng tai biến, đặc biệt đợt nhồi máu não gần đây, làm khả năng ho khạc đờm suy giảm, khiến đờm ứ đọng, cản trở thông khí và kéo dài quá trình điều trị.
Khi sốt chỉ 38°C nhưng đã suy hô hấp: Cơ chế tổn thương phổi âm thầm
Một bệnh nhân khác, 73 tuổi, hút thuốc lá nhiều năm và mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, xuất hiện ho, khạc đờm trắng, khó thở tăng dần, mệt mỏi, ăn uống kém trong khoảng bốn ngày, nhiệt độ cơ thể chỉ khoảng 38°C, không sốt cao rõ rệt. Dù sốt nhẹ, người này nhanh chóng rơi vào suy hô hấp nghiêm trọng, phải chuyển đến tuyến trên và được đặt ống nội khí quản, hỗ trợ hô hấp, hồi sức tích cực trước diễn biến nguy kịch.
Những ca bệnh này cho thấy cúm A biến chứng nặng không phụ thuộc vào mức độ sốt mà phụ thuộc vào cơ chế tổn thương phổi và sức chịu đựng của cơ thể. Virus gây viêm phổi nặng, làm giảm đáng kể chức năng trao đổi khí tại phổi, khiến oxy khó vào máu và CO₂ khó thải ra ngoài. Đồng thời, viêm phổi làm tăng tiết dịch đường hô hấp, đờm ứ đọng, cản trở làm sạch đường thở, càng đẩy bệnh nhân vào nguy cơ suy hô hấp cúm A, dù bên ngoài chỉ thấy ho, mệt và sốt nhẹ.
Vì sao người cao tuổi và có bệnh nền dễ rơi vào cúm A biến chứng nặng?
Hai trường hợp kể trên cho thấy cúm A ở người cao tuổi và người có bệnh nền hiếm khi “hiền lành” như nhiều người nghĩ. Ở nhóm này, hệ miễn dịch suy giảm, phổi, tim, mạch máu đã bị tổn thương sẵn nên virus cúm A dễ gây viêm phổi, làm nặng thêm bệnh nền, dẫn đến suy hô hấp và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Đặc biệt, người mắc bệnh phổi mạn tính, bệnh tim mạch hoặc có di chứng tai biến mạch máu não cần được theo dõi chặt khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ cúm, vì chỉ một đợt viêm phổi cũng đủ làm sụp đổ khả năng hô hấp vốn đã yếu.
Một yếu tố ít được chú ý là khả năng ho khạc. Khi bệnh nhân từng bị tai biến, phản xạ ho yếu, đờm không được tống ra ngoài, đường thở dễ bị bít tắc, làm giảm thông khí và kéo dài suy hô hấp. Nói cách khác, cùng một mức độ tổn thương phổi, người trẻ khỏe có thể vượt qua, nhưng người cao tuổi, nhiều bệnh nền lại nhanh chóng rơi vào tình trạng nguy kịch.
Khi nào phải đi viện ngay và làm sao giảm nguy cơ suy hô hấp do cúm A?
Thông điệp quan trọng là: đừng chờ đến khi sốt cao mới coi cúm A là nguy hiểm. Bất cứ ai, đặc biệt là người cao tuổi, người mắc bệnh phổi mạn tính, bệnh tim mạch hoặc có di chứng tai biến mạch máu não, cần đi khám sớm khi có ho, khó thở, mệt nhiều, ăn uống kém, dù nhiệt độ chỉ khoảng 38°C. Khi xuất hiện dấu hiệu suy hô hấp như thở nhanh, hụt hơi khi nói, tím môi, lơ mơ, người bệnh phải được đưa đến bệnh viện ngay để kịp thời đặt ống nội khí quản, hỗ trợ hô hấp và hồi sức tích cực nếu cần.
Cúm A biến chứng nặng không phải điều hiếm gặp ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, vì bệnh có thể gây viêm phổi, làm nặng thêm bệnh sẵn có và dẫn đến suy hô hấp. Điều khôn ngoan không phải là chờ bệnh “tự khỏi” mà là nhận diện sớm dấu hiệu nguy hiểm, tuân thủ điều trị và bảo vệ nhóm nguy cơ cao trong gia đình. Sốt nhẹ không phải tấm vé an toàn; điều quyết định là phổi còn đủ sức thở hay không.
