Từ lỗ lũy kế đến bước ngoặt tài chính của EVN
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN tập đoàn điện lực) là doanh nghiệp Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ, giữ vai trò chủ lực trong việc đảm bảo cung cấp điện ổn định và an toàn cho phát triển kinh tế – xã hội, với hệ thống điện quy mô đứng thứ hai Đông Nam Á và thứ 22 thế giới, nên mọi chuyển động tài chính của EVN phản ánh trực tiếp sức khỏe và định hướng hiện đại hóa của ngành năng lượng quốc gia. Sau giai đoạn 2022-2023 thua lỗ nặng, câu chuyện lớn nhất của EVN hôm nay là việc xóa sạch lỗ lũy kế Việt Nam và đưa bảng cân đối tài chính trở lại trạng thái lành mạnh. Đến ngày 30-6, EVN cho biết đã xử lý hết số lỗ lũy kế phát sinh trong giai đoạn 2022-2023, cân đối được tài chính và bảo toàn vốn Nhà nước. Đây không chỉ là kết quả kế toán, mà là bước ngoặt cho khả năng tự chủ của ngành điện trước sức ép đầu tư, chuyển dịch năng lượng và yêu cầu minh bạch.
Tham vọng doanh nghiệp Fortune 500 và mục tiêu lãi 3%
Ngay sau khi xóa lỗ lũy kế, EVN không chọn cách an toàn là "giữ nguyên hiện trạng", mà chủ động đăng ký vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới – tức sân chơi của các doanh nghiệp Fortune 500. Việc này gắn trực tiếp với Nghị quyết 79, đặt mục tiêu đến năm 2030 có 1-3 doanh nghiệp Nhà nước lọt top 500 doanh nghiệp lớn nhất toàn cầu. Đáng chú ý hơn, EVN đặt mục tiêu lợi nhuận sản xuất kinh doanh hàng năm đạt tối thiểu 3% trên doanh thu, một con số nghe không cao nhưng là thách thức với doanh nghiệp bị khống chế giá bán điện và gánh nhiều nhiệm vụ chính sách. Nửa đầu năm, doanh thu toàn tập đoàn ước đạt 352.787 tỉ đồng, tăng 14,3% so với cùng kỳ và "có lợi nhuận". Đây là nền tảng cần thiết nếu EVN muốn biến đăng ký mang tính chính trị thành khả năng cạnh tranh thực sự ở chuẩn Fortune 500.
Kỷ luật lãnh đạo: tín hiệu kèm theo của cơ cấu lại
Việc lành mạnh hóa tài chính của EVN diễn ra song song với một đợt siết kỷ luật nội bộ khá mạnh tay, đặc biệt trong khối truyền tải và tư vấn xây dựng điện. Theo báo cáo gửi Bộ Tài chính, Hội đồng thành viên EVN đã buộc thôi việc 3 cán bộ thuộc Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) và Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng điện 2, tạm đình chỉ công tác 5 cán bộ ở các công ty tư vấn xây dựng điện 1, 3, 4, đồng thời miễn nhiệm chức vụ với 2 cán bộ EVNNPT. Trong số này, trường hợp ông Trương Hữu Thành – lãnh đạo EVNNPT thuộc diện EVN quản lý – cho thấy tập đoàn sẵn sàng xử lý đến cấp cao. Ngày 14-5, Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN Đặng Hoàng An ký quyết định tạm đình chỉ ông Thành; đến ngày 12-6, Hội đồng thành viên ban hành quyết định thi hành kỷ luật đối với ông này. Đây là thông điệp rõ ràng: muốn lên chuẩn Fortune 500, EVN không thể chấp nhận những điểm yếu về quản trị ở những khâu nhạy cảm nhất.
Chuyển mình của EVN và ý nghĩa đối với hiện đại hóa ngành năng lượng
Việc EVN thoát lỗ lũy kế, đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận đều đặn và tự đặt mình vào thước đo của doanh nghiệp Fortune 500 cho thấy một thay đổi tư duy: từ chỗ ưu tiên "đảm bảo đủ điện" sang kết hợp cả hiệu quả kinh doanh, quản trị và chuẩn mực quốc tế. Với hệ thống điện tổng công suất lắp đặt 87.600 MW, hiện đứng thứ 2 Đông Nam Á và thứ 22 thế giới, EVN đang ở quy mô không còn là một doanh nghiệp nội địa đơn thuần. Ở góc độ chính sách, đây là bước thử quan trọng cho chiến lược nâng tầm doanh nghiệp Nhà nước: nếu EVN – đơn vị chịu nhiều ràng buộc về giá, nhiệm vụ phục vụ công ích – vẫn có thể duy trì lợi nhuận tối thiểu 3%, xóa sạch lỗ lũy kế và giữ đà tăng trưởng doanh thu hai chữ số, thì câu chuyện đổi mới quản trị doanh nghiệp Nhà nước đang có cơ sở thực chất chứ không chỉ là khẩu hiệu.
Thách thức phía trước: quy mô, quản trị và chuẩn toàn cầu
Tuy vậy, quãng đường từ vị thế tập đoàn điện lực quốc gia đến đích doanh nghiệp Fortune 500 vẫn còn nhiều khoảng cách. Để nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới, EVN cần đạt ngưỡng doanh thu khoảng hơn 32 tỉ USD/năm, trong khi doanh thu hiện tại của toàn tập đoàn năm 2025 mới khoảng hơn 24,6 tỉ USD. Với dự báo nhu cầu điện tăng 10–12% mỗi năm đến giai đoạn 2039, EVN có cơ sở tăng quy mô hoạt động, nhưng bài toán lợi nhuận 3% liên tục dưới khung giá điện điều tiết vẫn là thách thức dài hạn. Đợt kỷ luật loạt lãnh đạo, trong đó có ông Trương Hữu Thành, cho thấy việc "làm sạch" bộ máy đang được xem là điều kiện bắt buộc song hành với cơ cấu lại tài chính. Nếu EVN muốn thực sự trở thành hình mẫu doanh nghiệp Nhà nước hiện đại, việc duy trì kỷ luật quản trị ở cùng mức độ quyết liệt như kỷ luật tài chính sẽ quyết định chất lượng tham vọng chứ không phải các con số đăng ký trên giấy.
