Cao tốc Gò Dầu - Xa Mát: định nghĩa và thông điệp chiến lược
Cao tốc Gò Dầu - Xa Mát giai đoạn 1 là dự án đường cao tốc dài hơn 28km thuộc tỉnh Tây Ninh, được đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), kết nối trực tiếp với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài để hình thành trục giao thông chiến lược giữa TP.HCM, Tây Ninh và cửa khẩu quốc tế Xa Mát, qua đó tái cấu trúc hạ tầng giao thông vùng Đông Nam Bộ và hành lang kinh tế phía Nam. Dự án này không chỉ là một "con đường" mới, mà là lời tuyên bố tham vọng của Tây Ninh: muốn thoát khỏi vị thế tỉnh biên giới thứ yếu để trở thành trung tâm kết nối, cửa ngõ giao thương cả với TP.HCM lẫn Campuchia. Nếu nhìn đúng vai trò, cao tốc Gò Dầu Xa Mát là một đòn bẩy chính sách chứ không chỉ là một công trình hạ tầng đơn thuần.
Quy mô, vốn và bài toán PPP của dự án 8.000 tỷ đồng
Về cấu trúc, cao tốc Gò Dầu Xa Mát giai đoạn 1 được thiết kế 4 làn xe, vận tốc 120km/h, đi qua 5 phường, xã gồm Gia Lộc, Long Hoa, Ninh Thạnh, Phước Thạnh và Thạnh Đức. Đây là dự án đường cao tốc Tây Ninh có tổng mức đầu tư gần 8.000 tỷ đồng cho tuyến chính và đường gom dân sinh, trong đó vốn Nhà nước hơn 3.100 tỷ đồng (khoảng 39%), vốn nhà đầu tư gần 4.900 tỷ đồng (gần 61%). Cấu trúc vốn cho thấy tỉnh chấp nhận chia sẻ rủi ro đáng kể với khu vực tư nhân, thay vì "đẩy" toàn bộ gánh nặng hoàn vốn cho nhà đầu tư. Câu hỏi là: phương án PPP này có đủ hấp dẫn để giữ chân nhà đầu tư trong 22 năm 2 tháng hoàn vốn, đồng thời bảo đảm lợi ích ngân sách và người dân? Theo báo cáo nghiên cứu khả thi, dự án được phân tách thành hai thành phần: bồi thường, giải phóng mặt bằng 175,3ha và xây dựng tuyến chính dài hơn 28km, một cách tổ chức hợp lý để giảm nút thắt pháp lý.
| Thông số | Giá trị | Nhận xét |
|---|---|---|
| Chiều dài tuyến | ≈28,04 km | Đủ để hình thành trục kết nối nội tỉnh và liên vùng. |
| Quy mô làn xe | 4 làn, 120km/h | Đáp ứng chuẩn cao tốc quốc gia, phù hợp vai trò trục động lực. |
| Tổng mức đầu tư | Gần 8.000 tỷ đồng | Tỷ lệ vốn tư nhân cao, tạo áp lực phải khai thác hiệu quả. |
| Diện tích GPMB | ≈175,3 ha | Giải phóng mặt bằng một lần, giảm nguy cơ "xé lẻ" tiến độ. |
Lựa chọn liên danh CT32: bước ngoặt hay rủi ro mới?
Ngày 23/7/2026, UBND tỉnh Tây Ninh ban hành Quyết định 13318/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư cho dự án thành phần 2 – xây dựng tuyến chính cao tốc và đường gom dân sinh theo phương thức PPP. Liên danh đầu tư cao tốc CT32 được chọn, với Chương Dương Corp đứng đầu liên danh, cùng ba doanh nghiệp khác là Công ty TNHH Đầu tư Đường cao tốc Tây Ninh, Công ty CP Xây dựng Hạ tầng Bắc Trung Nam và Công ty TNHH TERVIA Việt Nam. Nhà đầu tư cam kết vốn chủ sở hữu 680 tỷ đồng và khả năng huy động vốn vay 4.422 tỷ đồng – con số cho thấy mức độ chấp nhận rủi ro tài chính đáng kể. Việc một doanh nghiệp niêm yết công bố rõ cấu trúc tổ chức doanh nghiệp dự án, nhân sự chủ chốt và tỷ lệ vốn góp là tín hiệu tích cực: thị trường tài chính sẽ soi chiếu dự án này kỹ hơn, giảm nguy cơ "đầu tư mù". Nhưng điều đó cũng đồng nghĩa, bất kỳ chậm trễ về tiến độ hay doanh thu thu phí đều có thể phản ánh trực tiếp vào giá trị doanh nghiệp, tạo áp lực liên tục lên cơ chế điều hành.
Thách thức tiến độ 2028–2029 trong chiến lược kết nối TP.HCM – Tây Ninh
Theo kế hoạch, hạ tầng dự án sẽ được xây dựng trong giai đoạn 2026–2028, cơ bản hoàn thành năm 2028 và đưa vào khai thác, thu phí từ quý I/2029, với thời gian vận hành hoàn vốn khoảng 22–23 năm. Vấn đề không phải ở con số, mà ở năng lực thực thi: liệu Tây Ninh có đủ khả năng giữ đúng nhịp với các dự án kết nối như cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, trục Bình Chánh – Vành đai 4 – Cửa khẩu Mỹ Quý Tây hay trục đường thủy Vàm Cỏ Đông? Cao tốc Gò Dầu Xa Mát chỉ phát huy hết vai trò khi được khai thác đồng bộ với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, tạo trục kết nối TP.HCM – Tây Ninh – Núi Bà Đen, gắn với các trung tâm kinh tế, chính trị vùng Đông Nam Bộ. Nếu một mắt xích chậm nhịp, cả chiến lược kết nối có nguy cơ bị phân mảnh. Vì thế, yêu cầu rà soát pháp lý, chuẩn bị nguồn vật liệu, di dời hạ tầng kỹ thuật ngay từ khâu nghiên cứu khả thi là lựa chọn đúng, nhưng sẽ chỉ có ý nghĩa nếu được giám sát chặt chẽ trong suốt chuỗi 2026–2029.
Kết luận: Gò Dầu - Xa Mát phải trở thành trục động lực chứ không là công trình đơn lẻ
Nghị quyết số 01-NQ/ĐH đã xếp cao tốc Gò Dầu - Xa Mát vào nhóm "trục động lực" giai đoạn 2026–2030, cùng với cao tốc TP.HCM – Mộc Bài và tuyến Bình Chánh – Vành đai 4 – Cửa khẩu Mỹ Quý Tây. Điều đó cho thấy tỉnh không thiếu tầm nhìn: họ muốn Tây Ninh trở thành trung tâm kết nối chiến lược giữa Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và Campuchia. Để tầm nhìn này trở thành thực tế, cần ba điều kiện: kỷ luật tiến độ giải phóng mặt bằng hơn 175ha, minh bạch tài chính trong dự án 8000 tỷ đồng, và khả năng phối hợp liên vùng để khai thác đồng bộ hạ tầng giao thông Tây Ninh với mạng lưới cao tốc quốc gia. Nếu làm tốt, kết nối TP.HCM Tây Ninh sẽ được tái định nghĩa, không còn là hành trình dài và phụ thuộc quốc lộ, mà trở thành trục cao tốc hiện đại gắn với hành lang kinh tế phía Nam. Nếu không, cao tốc Gò Dầu Xa Mát sẽ chỉ là một đoạn đường đẹp trên bản đồ, nhưng thiếu sức sống trong đời sống kinh tế vùng.
