Sách giáo khoa thống nhất: Lợi ích và thách thức phụ huynh cần biết

Sách giáo khoa thống nhất là gì và vì sao phụ huynh phải quan tâm?

Sách giáo khoa thống nhất là chính sách sử dụng chung một bộ sách duy nhất cho toàn bộ học sinh phổ thông từ lớp 1 đến lớp 12 trên phạm vi cả nước, áp dụng cùng chương trình, cùng cấu trúc nội dung, cùng hệ thống học liệu số đi kèm, nhằm bảo đảm sự đồng bộ trong dạy học, quản lý, kiểm tra đánh giá, đồng thời giảm chênh lệch cơ hội học tập giữa các vùng miền và nhóm đối tượng học sinh khác nhau. Năm học 2026-2027 đánh dấu lần đầu tiên bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” được sử dụng thống nhất trên toàn quốc, biến sách giáo khoa từ công cụ giảng dạy của từng địa phương thành hạ tầng chung của hệ thống giáo dục. Điều này không chỉ tác động đến nhà trường và giáo viên, mà trực tiếp ảnh hưởng đến túi tiền, thời gian và cách phụ huynh đồng hành cùng con học tập.

Vận hành có sẵn sàng? Từ Điện Biên đến Hưng Yên

Nếu phụ huynh lo ngại “thay sách là lại lúng túng”, thì thực tế cho thấy nhiều địa phương đã đi trước một bước. Điện Biên đã lựa chọn bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” ngay từ khi triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nên giáo viên và học sinh đã quen với cấu trúc sách, hệ thống bài học và cách đánh giá. Điều này cho phép các trường tiếp tục dạy học ổn định, không phải đổi mới phương pháp và học liệu cùng lúc, giảm áp lực cho cả thầy và trò. Ở Hưng Yên, khoảng 40% trường trung học cơ sở đã dạy 70–80% môn học bằng bộ sách này từ các năm trước. Từ 1/6 đến 24/7, Sở Giáo dục và Đào tạo Hưng Yên phối hợp với Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tập huấn sử dụng 152 đầu sách từ lớp 1 đến 12 cho đội ngũ quản lý, giáo viên, giúp họ nắm rõ nội dung, phương pháp tổ chức dạy học và khai thác học liệu số. Đây là bước chuẩn bị chuyên môn cần thiết để hạn chế tối đa “sốc chương trình” khi triển khai đại trà.

Chi phí và công bằng: Phụ huynh được lợi gì?

Điểm thuyết phục nhất của sách giáo khoa thống nhất với phụ huynh là câu chuyện tiền bạc và sự công bằng trong tiếp cận giáo dục. Khi cả tỉnh, cả nước dùng chung một bộ, sách có thể được dùng lại hoặc luân chuyển dễ dàng: học sinh có thể sử dụng sách của anh chị, hoặc sách cũ được tặng cho thư viện nhà trường để cho học sinh khó khăn mượn. Các trường nội trú và vùng khó khăn ở Điện Biên đã xây dựng thư viện sách đã qua sử dụng, ưu tiên cho học sinh thuộc hộ nghèo, hoàn cảnh khó khăn, qua đó giảm đáng kể chi phí mua mới mỗi năm. Theo đơn vị cung ứng tại Điện Biên, khoảng 2 triệu bản sách đã được đặt, hơn 1,5 triệu bản đã nhận và 1,2–1,3 triệu bản đã chuyển đến trường, đồng thời giá sách giáo khoa năm nay giảm khoảng 6% so với năm học trước. Đây là con số cho thấy chính sách không chỉ mang tính học thuật mà còn chạm trực tiếp tới khả năng chi trả của gia đình.

Học liệu số, sách điện tử giáo khoa và hệ sinh thái giáo dục số

Sách giáo khoa thống nhất chỉ là một nửa câu chuyện; nửa còn lại nằm ở học liệu số. Trong bối cảnh tri thức thay đổi liên tục, việc chỉ dựa vào sách giấy khó đáp ứng yêu cầu cập nhật nội dung và cá nhân hóa việc học. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã chủ động phát triển sách điện tử giáo khoa cùng các nền tảng học tập số tương tác, tạo nên một hệ sinh thái giáo dục số toàn diện cho giáo viên và học sinh. Sách giáo khoa điện tử được giáo viên ở nhiều trường trung học phổ thông, trung học cơ sở khai thác thường xuyên trong thiết kế bài giảng, kết hợp với phần mềm học trực tuyến để tăng tính tương tác, luyện tập mọi lúc mọi nơi, đặc biệt phù hợp với học sinh có nền tảng học tập tốt, ham tự học. Việc sử dụng học liệu số đồng bộ còn giúp giảm chi phí in ấn và đặt người học ở vị trí trung tâm, thúc đẩy năng lực tự học, điều mà phụ huynh nào cũng mong muốn ở con mình.

Mức độ sẵn sàng toàn quốc và những việc phụ huynh nên chuẩn bị

Về năng lực cung ứng, hệ thống sách cho năm học 2026-2027 đang ở trạng thái “đầy kho hơn đầy lo”. Tính đến ngày 15/8, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các công ty phát hành đã đưa ra thị trường 220 triệu bản sách giáo khoa và 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, tương ứng 148% sản lượng sách giáo khoa và 119% sách bổ trợ so với cùng kỳ năm 2025. Khoảng 8 triệu sách giáo khoa và 2 triệu sách bài tập nữa đang được điều chuyển theo nhu cầu địa phương. Ở Hưng Yên, chỉ còn khoảng 20 ngày trước khi khai giảng, các trường đang gấp rút hoàn thiện tổ chức, nhân sự, cơ sở vật chất để sẵn sàng cho năm đầu dùng chung một bộ sách; đồng thời rà soát số lượng học sinh, nhu cầu sách và chi phí triển khai cùng chính quyền địa phương. Trong bối cảnh ấy, phụ huynh nên: đăng ký sách qua trường thay vì mua lẻ; tận dụng nguồn sách cũ, thư viện trường; học cách đồng hành cùng con trên các nền tảng sách điện tử và học liệu số để không bị “tụt lại” khi lớp học chuyển dần lên môi trường số.