Sách giáo khoa thống nhất là gì và vì sao lại quan trọng
Sách giáo khoa thống nhất là bộ sách duy nhất được sử dụng trên phạm vi toàn quốc, được biên soạn dựa trên cùng một chương trình giáo dục, với cấu trúc và nội dung được chuẩn hóa nhằm bảo đảm mọi học sinh, dù học ở địa phương nào, đều tiếp cận cùng chuẩn kiến thức, kỹ năng và cách đánh giá. Từ năm học 2026-2027, học sinh trên cả nước sẽ học chung một bộ sách, thay vì mỗi địa phương chọn một bộ như trước. Đây là bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống”, vốn đã được nhiều trường sử dụng và nhận đánh giá tích cực trong những năm gần đây. Việc thống nhất sách không chỉ là thay đổi một bộ in ấn, mà là bước điều chỉnh khoa học để giải quyết tình trạng thiếu thống nhất, lãng phí khi mỗi nơi dùng một bộ khác nhau. Với phụ huynh, điều này sẽ kéo theo thay đổi cách chọn sách, hỗ trợ con học và phối hợp với giáo viên.
Vì sao chuyển sang một bộ sách là điều chỉnh “khoa học”
Trong nhiều năm, cùng một chương trình nhưng ba bộ sách khác nhau được dùng song song, mỗi tỉnh, mỗi trường chọn một bộ khác nhau, dẫn đến thiếu đồng bộ và lãng phí nguồn lực. Khi học sinh chuyển trường, chuyển tỉnh, các em phải làm quen lại sách mới, nội dung trình bày khác, câu hỏi khác – một gánh nặng không nhỏ với cả gia đình và giáo viên. Những bộ sách hiện tại, về bản chất, đều bám cùng cấu trúc và nội dung cốt lõi; khác nhau chủ yếu ở cách trình bày, minh họa và hệ thống câu hỏi. Vì vậy, việc “gộp” thành một bộ sách giáo khoa thống nhất là điều chỉnh có cơ sở khoa học, dựa trên thực tế triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nói cách khác, đây là động thái giảm nhiễu, giảm lãng phí, thay vì một cuộc thay đổi nội dung gây sốc với học sinh.
Tập huấn giáo viên SGK: Điều kiện tiên quyết để đổi sách suôn sẻ
Đổi sang sách giáo khoa thống nhất chỉ có ý nghĩa nếu giáo viên được chuẩn bị kỹ. Sau khi kết thúc năm học 2025-2026, các đợt tập huấn giáo viên SGK được tổ chức theo vùng, theo cụm; từ đó, các sở giáo dục tiếp tục tập huấn xuống từng trường. Kế hoạch chia thành hai đợt: đợt 1 vào tháng 6 và đợt 2 vào tháng 7, để bảo đảm mọi giáo viên đều có thể tham gia. Điểm quan trọng là nội dung tập huấn không nhằm “dạy lại” chương trình, mà giúp giáo viên sử dụng hiệu quả bộ sách thống nhất theo đúng yêu cầu chương trình 2018. Nhiều buổi tập huấn do tổng chủ biên, biên tập viên, tác giả bộ sách trực tiếp trình bày, đối thoại với giáo viên. Theo một lãnh đạo Nhà xuất bản giáo dục, hơn 200 triệu bản sách đã được in và phân phối cho tất cả các môn, tất cả cấp học. Đây là con số cho thấy hệ thống đang chuẩn bị nghiêm túc, tối thiểu về mặt “phương tiện”, trước khi đòi hỏi kết quả từ thầy và trò.
Tác động tới học sinh và phụ huynh: Thuận lợi, nhưng không phải không áp lực
Với học sinh, bộ sách mới không phải là “làn gió lạ” hoàn toàn. Bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” đã được sử dụng rộng rãi trong những năm qua và nhận nhiều phản hồi tích cực từ trường, giáo viên, phụ huynh, học sinh. Nhiều giáo viên khẳng định nội dung sách mới không thêm kiến thức ngoài chương trình, mà là phiên bản cô đọng, thống nhất của ba bộ hiện có. Vì vậy, ngay cả với học sinh lớp 12, việc thay sách không làm xáo trộn việc ôn thi tốt nghiệp. Về phía phụ huynh, mối quan tâm lớn là chất lượng và chi phí. Đại diện nhà xuất bản cho biết giá sách giáo khoa năm học 2026-2027 từ lớp 1 đến lớp 12 đã được điều chỉnh, giảm trung bình 13,3% so với năm trước. Đây là thông tin tích cực, đặc biệt với gia đình ở vùng khó khăn, nơi khả năng tiếp cận SGK luôn là nỗi lo thường trực. Tuy vậy, giảm giá không nên che mờ câu hỏi quan trọng hơn: con có học được tốt hơn không, và gia đình cần đổi cách đồng hành ra sao.
Phụ huynh nên làm gì từ bây giờ để đồng hành cùng con
Thay sách luôn là thời điểm bộc lộ sự khác biệt giữa gia đình chủ động và gia đình phó mặc. Để tận dụng lợi thế của sách giáo khoa thống nhất, phụ huynh cần bắt đầu từ việc hiểu rõ tinh thần “kết nối tri thức cuộc sống” – tức là kiến thức trong sách phải gắn với trải nghiệm hàng ngày của trẻ, không dừng ở học thuộc. Trước thềm năm học 2026-2027, phụ huynh nên: - Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm về thay đổi của bộ sách, cách đánh giá, bài tập. - Hướng dẫn con đọc kỹ phần câu hỏi, hoạt động trong sách – đây là điểm khác biệt quan trọng giữa các bộ. - Tránh tự ý mua thêm nhiều sách tham khảo khi chưa rõ yêu cầu, để con tập trung vào bộ SGK thống nhất. Quan trọng hơn, phụ huynh cần giữ tâm thế bình tĩnh: chương trình không đổi, chỉ cách trình bày sách thay đổi. Khi người lớn bớt loay hoay, trẻ sẽ có thêm không gian để tập trung học và kết nối tri thức với chính cuộc sống của mình.
