Không gian chuyên tâm lý trẻ em đầu tiên mang tính hệ thống
Việc Bệnh viện Tâm thần TPHCM ra mắt Cơ sở 3 – cơ sở chuyên sâu về tâm lý, tâm thần trẻ em và vị thành niên – là bước mở rộng hạ tầng y tế chuyên biệt, nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh tâm lý trẻ em, tăng năng lực can thiệp sớm trẻ em, tạo môi trường điều trị an toàn, thân thiện và hỗ trợ tốt hơn cho sức khỏe tâm thần vị thành niên trong bối cảnh áp lực học tập và xã hội ngày càng lớn. Ngày 11/9, Cơ sở 3 chính thức đi vào hoạt động sau chưa đầy một tháng chuẩn bị kể từ cuộc họp 11/8, một tốc độ hiếm thấy trong các dự án y tế công. Việc hình thành cơ sở chuyên khám tâm lý trên nền tảng Khoa Tâm lý – Tâm thần Trẻ em cho thấy thành phố không chỉ mở thêm phòng khám, mà đang xây dựng một mô hình chăm sóc toàn diện, chuyên sâu và thân thiện hơn cho trẻ và vị thành niên. Đây là tín hiệu rõ ràng: sức khỏe tâm thần không còn bị xem là vấn đề “phụ” trong hệ thống y tế.
Công suất khám tăng mạnh: con số cho thấy nhu cầu bị dồn nén
Chỉ sau 2 ngày vận hành tại địa điểm mới, Cơ sở 3 đã tiếp đón 442 lượt khám, thực hiện 15 ca điện não, 9 ca điện tim và 82 lượt đánh giá, khám tâm lý. Những con số này cho thấy một sự thật không thể né tránh: nhu cầu hỗ trợ tâm lý trẻ em đã tồn tại từ lâu nhưng thiếu không gian và nhân lực để đáp ứng. Theo bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Đăng Khoa, Giám đốc bệnh viện, Cơ sở 3 được xây dựng để trở thành mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần trẻ em toàn diện, chuyên sâu và thân thiện hơn, trên nền tảng khoa Tâm lý – Tâm thần Trẻ em trước đây. Việc mở rộng không gian khám, chữa bệnh giúp trẻ có vấn đề về tâm lý trẻ em được chăm sóc trong môi trường an toàn, phù hợp hơn với đặc thù lứa tuổi. Về phía phụ huynh, họ ít nhiều sẽ bớt cảm giác “đưa con vào bệnh viện tâm thần” mà thay vào đó là đến một cơ sở chuyên khám tâm lý, có khu vui chơi và đội ngũ hiểu trẻ.
Không gian chữa trị: từ bệnh phòng sang môi trường thân thiện
Một thay đổi quan trọng nhưng dễ bị xem nhẹ là cách Cơ sở 3 được thiết kế như một môi trường thân thiện, không quá “bệnh viện”. Cơ sở được cải tạo với sự phối hợp của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, đồng thời triển khai “Không gian vui chơi cho trẻ em” ngay bên trong. Việc khánh thành khu vui chơi cùng lúc với ra mắt cơ sở cho thấy định hướng trị liệu không chỉ bằng thuốc, mà bằng trải nghiệm và môi trường. Trong tâm lý trẻ em, không gian điều trị quyết định lớn đến khả năng hợp tác của trẻ. Một phòng khám đông đúc, lạnh lẽo dễ làm trẻ tăng lo âu, thu mình; ngược lại, khu chơi được thiết kế riêng giúp trẻ coi nơi này là chỗ an toàn để chia sẻ. Chính quyền thành phố kỳ vọng Cơ sở 3 trở thành môi trường an toàn, thân thiện, chuyên nghiệp và nhân văn, giúp trẻ điều trị, phục hồi và hòa nhập tốt hơn. Đây là cách tiếp cận đúng: đổi từ tư duy “nhập viện” sang “đến một không gian hỗ trợ”.
Can thiệp sớm trẻ em: đầu tư hạ tầng để phòng hơn chữa
Điểm đáng chú ý nhất trong định hướng của Bệnh viện Tâm thần là nhấn mạnh can thiệp sớm trẻ em. Thời gian tới, bệnh viện sẽ tăng cường khám, sàng lọc và chẩn đoán sớm; phát triển các phương pháp can thiệp tâm lý, phục hồi chức năng, trị liệu cá nhân, trị liệu nhóm, can thiệp hành vi và hỗ trợ trẻ có rối loạn phát triển. Đây không chỉ là mở thêm dịch vụ, mà là chuyển trọng tâm từ “chữa bệnh nặng” sang “ngăn bệnh nặng lên”. Song song, bệnh viện nghiên cứu mô hình điều trị ban ngày, tăng cường phối hợp giữa ngành y tế với trường học, nhi khoa, phục hồi chức năng và giáo dục đặc biệt. Nếu làm đến nơi đến chốn, sức khỏe tâm thần vị thành niên sẽ được gắn chặt với hệ thống giáo dục, giúp phát hiện sớm trẻ bị bắt nạt, áp lực học tập quá mức hoặc có dấu hiệu trầm cảm. Nói cách khác, Cơ sở 3 là điểm bắt đầu cho một mạng lưới chăm sóc liên ngành, thay vì để từng gia đình tự xoay xở.
Từ một cơ sở đến chiến lược 1.000 giường cho tâm thần
Việc khai trương Cơ sở 3 không phải là động thái đơn lẻ, mà nằm trong chiến lược mở rộng hạ tầng sức khỏe tâm thần của thành phố. Chỉ đạo của lãnh đạo thành phố yêu cầu ngành y tế khẩn trương di dời, sửa chữa, cải tạo và chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực để đưa cơ sở vào hoạt động đúng tiến độ. Đồng thời, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp và khai thác hiệu quả các trụ sở dôi dư, thúc đẩy đầu tư Bệnh viện Tâm thần quy mô 1.000 giường và Trung tâm Điều dưỡng tâm thần 1.000 giường. Đây là dấu hiệu tích cực: tâm thần được coi là một trụ cột hạ tầng, chứ không còn là “phòng ban nhỏ” trong hệ thống y tế. Tuy nhiên, để Cơ sở 3 và các dự án tương lai thực sự có ý nghĩa, chăm sóc sức khỏe tâm thần phải được xem là trách nhiệm chung của gia đình, hệ thống chính trị và cộng đồng. Nếu phụ huynh vẫn ngại đưa con đi khám tâm lý, nếu trường học vẫn xem vấn đề tâm lý là “yếu đuối”, mọi đầu tư hạ tầng sẽ chỉ chạy nửa chặng đường.
