Âm nhạc truyền thống mở lối gặp gỡ
Liên hoan Âm nhạc dân tộc quốc tế TP.HCM là cuộc gặp gỡ nghệ thuật, nơi các nghệ sĩ cùng giới thiệu di sản âm nhạc của mình và lắng nghe những truyền thống khác qua biểu diễn, trao đổi chuyên môn. Từ ngày 21 đến 23/10 tại Nhạc viện TP.HCM, liên hoan trở lại với chủ đề “Giai điệu phương Đông – Oriental Melodies”, quy tụ hơn 70 nghệ sĩ Việt Nam, Hàn Quốc, Thái Lan và Philippines. Giá trị đáng chú ý của sự kiện không nằm ở việc đặt các tiết mục cạnh nhau, mà ở cách biến sân khấu thành không gian đối thoại: mỗi truyền thống giữ nguyên sắc thái riêng, đồng thời trở nên dễ tiếp cận hơn khi được nghe trong tương quan với những nền văn hóa khác. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa với âm nhạc dân tộc: kết nối mà không xóa nhòa khác biệt.
Sân khấu biến khác biệt thành đối thoại
Hai đêm hòa nhạc cho thấy sự giao lưu không chỉ là một khẩu hiệu. Đêm khai mạc ngày 21/10 mở đầu bằng “Giao mùa” của Bùi Thiên Hoàng Quân, do Dàn nhạc Khoa Âm nhạc Truyền thống của Nhạc viện TP.HCM trình diễn; sau đó, nghệ sĩ Thái Lan và nhóm hòa tấu Philippines mang đến những tiết mục mang dấu ấn riêng. Đêm bế mạc ngày 23/10 chuyển sang cuộc gặp gỡ Việt Nam – Hàn Quốc qua “Phong ngân” của Trần Đình Lăng và “Symphonia” của Han Sung Nyung. Cách sắp xếp ấy giúp khán giả nghe được sự đa dạng không phải như một danh sách phong cách, mà như những tiếng nói có thể cùng tồn tại trên sân khấu. Từ đàn bầu, đàn tranh, sáo trúc đến Gayageum, Daegeum, Saw U và Bandurria, nhạc cụ cũng trở thành lời giới thiệu cô đọng về ký ức và bản sắc của từng cộng đồng.
Di sản cần được thực hành và tiếp nối
Biểu diễn quốc tế tạo sức hút, nhưng ý nghĩa lâu dài của liên hoan nằm ở việc nối sân khấu với tri thức. Các hội thảo chuyên sâu về âm nhạc Việt Nam, Hàn Quốc, Philippines và Thái Lan bổ sung bối cảnh cho những gì khán giả nghe, đồng thời mở đường cho hợp tác nghiên cứu, đào tạo và biểu diễn. Với Nhạc viện TP.HCM, đơn vị tổ chức, sự kết hợp đó gắn đào tạo với thực hành nghệ thuật và trách nhiệm bảo tồn di sản. Đây cũng là hoạt động trong chuỗi kỷ niệm 70 năm thành lập Nhạc viện, nhưng ý nghĩa của nó vượt khỏi một dấu mốc kỷ niệm: truyền thống chỉ sống khi được học, thực hành và sáng tạo trong đời sống hôm nay. Liên hoan vì thế không biến di sản thành vật trưng bày; nó tạo cơ hội để công chúng tiếp xúc với di sản trong một cuộc gặp gỡ đang tiếp diễn.
Kết nối để di sản tiếp tục cất tiếng
“Giai điệu phương Đông” cho thấy âm nhạc truyền thống có thể vừa khẳng định bản sắc, vừa mở lòng với những truyền thống khác. Khi nghệ sĩ Việt Nam, Hàn Quốc, Thái Lan và Philippines cùng biểu diễn và chia sẻ chuyên môn, di sản không chỉ được giới thiệu đến khán giả mà còn được đặt trong mối quan hệ có khả năng nuôi dưỡng hiểu biết và hợp tác. Đó là lý do những liên hoan âm nhạc như sự kiện này cần được nhìn nhận như một phần của công việc bảo tồn, chứ không chỉ là chuỗi tiết mục trên sân khấu. Kết nối không làm truyền thống yếu đi; nếu được thực hiện bằng sự tôn trọng và hiểu biết, nó giúp các giá trị cũ tìm thấy người nghe mới. Liên hoan đã gợi mở đúng hướng ấy: để di sản khu vực tiếp tục cất tiếng trong hiện tại.
