Mốc 600 ha: vì sao quyết định tiến độ sân bay Gia Bình
Sân bay Gia Bình là dự án cảng hàng không quốc tế quy mô khoảng 1.960 ha tại Bắc Ninh, được quy hoạch đạt cấp 4F theo tiêu chuẩn ICAO, hướng tới tiêu chuẩn dịch vụ 5 sao và nằm trong nhóm 10 sân bay 5 sao hàng đầu thế giới, đồng thời định hướng lưỡng dụng vừa phục vụ hành khách dân dụng vừa phục vụ quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Mốc giải phóng 600 ha đất nông nghiệp trong tháng 10 không chỉ là một con số kỹ thuật; đó là thước đo cho năng lực thực thi của cả hệ thống chính quyền trong cuộc chạy đua chuẩn bị cho APEC 2027. Khi Bắc Ninh công khai tự đặt ra hạn chót cho chính mình, thông điệp rất rõ: tiến độ sân bay Gia Bình được ưu tiên ngang với các công trình quốc gia trọng điểm khác, và không được phép trễ hẹn.
Tiến độ giải phóng mặt bằng: thành tích 1.195 ha và áp lực dồn vào tháng 10
Đến đầu tháng 10, phần giải phóng mặt bằng đất nông nghiệp phục vụ sân bay Gia Bình tại phường Gia Bình, Nhân Thắng và Lương Tài đã hoàn thành 100%, với tổng diện tích hơn 1.195 ha. Đây là bước đi đáng kể, cho thấy dự án Bắc Ninh không bị sa lầy ở khâu nhạy cảm nhất: đất nông nghiệp và sinh kế người dân. Tuy nhiên, tham vọng hoàn thành thêm khoảng 600 ha đất nông nghiệp thuộc giai đoạn trọng điểm ngay trong tháng 10 lại đẩy tiến độ lên một nấc căng thẳng mới. Thành phố yêu cầu phường Gia Bình và Nhân Thắng phê duyệt xong phương án bồi thường trước 20/10, xã Lâm Thao phải chi trả trước 7/10 và xã Đại Lai trước 10/10. Câu hỏi thực chất là liệu hệ thống từ Trung tâm Phát triển quỹ đất đến các chủ đầu tư có đủ nguồn lực và sự đồng thuận xã hội để biến chuỗi mốc thời gian rất dày đặc này thành hiện thực.
Tái định cư sân bay: bài toán đồng thuận xã hội trước giờ G
Không có tiến độ nào bền vững nếu coi nhẹ tái định cư sân bay và quyền lợi người dân. Cuộc họp sáng 4/10 do Phó Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh chủ trì đã đặt công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng lên thành ưu tiên song song với kỹ thuật. Thành phố thống nhất giữ nguyên hạn mức suất tái định cư tối thiểu, đồng thời hoàn thiện hạ tầng các khu tái định cư và nghĩa trang để đáp ứng nhu cầu di chuyển nhà ở, phần mộ theo đề xuất địa phương. Nhiều khu dân cư đã hoàn tất phê duyệt phương án bồi thường và bàn giao mặt bằng, nhưng vẫn còn những trường hợp vướng mắc về giấy tờ, nguồn gốc đất, giao đất không đúng thẩm quyền, chênh lệch diện tích và tranh chấp. Việc cho phép các hộ dân đăng ký tạm mặt bằng tại các khu tái định cư như Đông Cứu 1 (theo thông tin địa phương) là một cách "giữ chân" đồng thuận xã hội; song nếu xử lý không minh bạch, áp lực dư luận có thể quay ngược thành rào cản lớn nhất cho tiến độ.
Gia Bình 200.000 tỷ: tham vọng hạ tầng và vai trò cửa ngõ cho APEC 2027
Cảng hàng không quốc tế Gia Bình có tổng vốn đầu tư khoảng 196.378 tỷ đồng theo Nghị quyết 256/2025/QH15, với thời hạn hoạt động dự án lên tới 70 năm. Đây là một trong những dự án Bắc Ninh có quy mô lớn nhất, không sử dụng vốn đầu tư công và không theo mô hình PPP, cho thấy kỳ vọng vào khu vực tư nhân trong hạ tầng chiến lược. Sân bay được thiết kế để đạt công suất 30 triệu lượt khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030, trước khi nâng lên 50 triệu khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa trong giai đoạn 2031-2050. Cùng với đó là mạng lưới đường kết nối có mặt cắt lên tới 120 m, gồm cao tốc 10 làn, đường gom và quỹ đất đường sắt chiến lược. "Gia Bình được định hướng là sân bay lưỡng dụng, vừa phục vụ hàng không dân dụng, vừa đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh và các hoạt động đối ngoại". Khi gắn với APEC 2027, vai trò cửa ngõ quốc tế của sân bay càng rõ: đây không chỉ là hạ tầng giao thông, mà là "sân khấu" để Bắc Ninh giới thiệu năng lực tổ chức và sức hút đầu tư.
Đường về APEC 2027: cơ hội, rủi ro và yêu cầu kỷ luật tiến độ
Giai đoạn 2025–2027, sân bay Gia Bình phải hoàn thành các công trình thiết yếu phục vụ Hội nghị Cấp cao APEC 2027, trước khi triển khai phần còn lại của giai đoạn 1 đến năm 2030. Theo kế hoạch, toàn dự án phải thông tuyến kỹ thuật cơ bản trước 31/12/2026 và đủ điều kiện khai thác phục vụ APEC trước tháng 2/2027. Nghĩa là sau mốc 600 ha trong tháng 10, không còn nhiều khoảng đệm cho sai số tiến độ. Mỗi tháng chậm lại ở khâu giải phóng mặt bằng, tái định cư sân bay hay đấu nối hạ tầng đều có thể tạo hiệu ứng domino lên thi công, vận hành thử và đánh giá an toàn bay. Cơ hội của Bắc Ninh là nếu giữ đúng lộ trình, sân bay Gia Bình sẽ trở thành biểu tượng về tốc độ và kỷ luật của một thành phố trẻ; rủi ro là nếu không xử lý dứt điểm vướng mắc đất đai, tranh chấp và minh bạch bồi thường, dự án có thể bị ghi nhớ như một ví dụ điển hình về "tiến độ ngắn, rủi ro dài". Thời điểm này, lựa chọn không còn là có làm hay không, mà là làm nhanh đi cùng làm chắc đến mức nào.
