MICE: từ “bán phòng” đến chiến lược cạnh tranh khu vực
Du lịch MICE Việt Nam là loại hình du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo, triển lãm, khen thưởng và các hoạt động kết nối doanh nghiệp, nơi mỗi đoàn khách không chỉ đến để họp mà còn để mở rộng quan hệ thương mại, đầu tư, công nghệ, văn hóa và nâng vị thế điểm đến trên bản đồ khu vực.
Điểm quan trọng không phải là Việt Nam “tham gia” thị trường MICE, mà là quyết định đặt MICE thành hướng phát triển chiến lược. Thị trường này đã tiệm cận quy mô khoảng 6 tỉ USD với nhóm khách có mức chi tiêu cao gấp 3-6 lần khách du lịch thông thường, lưu trú lâu hơn và chi tiêu trên một chuỗi dịch vụ rộng từ hàng không, khách sạn đến mua sắm và công nghệ. Nói cách khác, đây là phân khúc có thể thay đổi chất lượng tăng trưởng của du lịch khách doanh nghiệp, kéo theo nhiều ngành khác cùng đi lên.
Tại Diễn đàn Du lịch cấp cao “Du lịch MICE trong kỷ nguyên mới: Bền vững - Kết nối - Cơ hội”, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu chuyển từ phát triển riêng lẻ sang kiến tạo không gian MICE có sức cạnh tranh cao, nơi giá trị được đo bằng những kết nối sau sự kiện chứ không chỉ số lượng khách tham dự. Đây là bước chuyển nhận thức: từ một sản phẩm bổ sung thành một hệ sinh thái kinh tế tổng hợp, gắn với thương mại, đầu tư và công nghiệp sáng tạo.
TPHCM muốn thành trung tâm MICE khu vực: lợi thế và khoảng trống
Đặt mục tiêu trở thành trung tâm MICE có sức cạnh tranh cao trong khu vực nghe có vẻ tham vọng, nhưng TPHCM đang có nền tảng không thể bỏ qua: vị thế đô thị quốc tế, trung tâm giao thương và cửa ngõ du lịch cả nước. Diễn đàn MICE nằm trong khuôn khổ Hội chợ Du lịch Quốc tế ITE HCMC cho thấy thành phố muốn biến mình từ nơi “đăng cai sự kiện” thành nền tảng kết nối chính sách, thị trường và doanh nghiệp quốc tế.
Tuy vậy, nếu chỉ dừng ở hạ tầng trung tâm hội nghị khu vực, TPHCM sẽ khó cạnh tranh trực diện với những “cỗ máy MICE” như Singapore hay Hong Kong. Các điểm đến này đã dẫn trước về kết nối hàng không, thủ tục sân bay, thị thực thuận tiện, tức toàn bộ hành trình của khách được tối ưu từ lúc hạ cánh đến khi rời đi. Trong xếp hạng khu vực, TPHCM vẫn ở vị trí khá khiêm tốn, cho thấy dư địa lớn nhưng cũng phơi ra khoảng cách về chất lượng dịch vụ cho khách doanh nghiệp.
Điều lại khiến TPHCM có cơ hội bứt lên chính là trải nghiệm địa phương đặc sắc – yếu tố được đánh giá là điểm khác biệt so với các trung tâm MICE như Singapore. Thành phố có đời sống ẩm thực, đêm và văn hóa đường phố phong phú; nếu biết “đóng gói” thành sản phẩm MICE, TPHCM có thể chuyển từ hình ảnh một trung tâm hội nghị khu vực thuần túy sang một điểm đến hội họp gắn với trải nghiệm đô thị không thể sao chép.
Hạ tầng chỉ là nền móng: MICE phải thành hệ sinh thái gắn với bản sắc địa phương
Một sai lầm dễ mắc là nghĩ rằng xây thêm trung tâm hội nghị và khách sạn 5 sao là đủ để nâng du lịch MICE Việt Nam lên tầm khu vực. Thực tế, MICE chỉ thực sự có sức cạnh tranh khi được thiết kế như một hệ sinh thái hoàn chỉnh: sân bay thuận tiện, giao thông đô thị hợp lý, chuỗi khách sạn – trung tâm hội nghị – khu mua sắm – giải trí – công nghệ vận hành ăn khớp. Mỗi điểm nghẽn trong hành trình của khách doanh nghiệp đều có thể biến một sự kiện triệu đô thành trải nghiệm đáng quên.
Các chuyên gia chỉ ra rằng điểm đến như Singapore thành công không chỉ nhờ cơ sở vật chất mà còn nhờ khả năng kết nối, từ vé máy bay đến thủ tục nhập cảnh, từ trải nghiệm ẩm thực đến các hoạt động mang dấu ấn địa phương. Nếu hạ tầng là nền móng, trải nghiệm địa phương là “phần hồn” tạo khác biệt giữa các trung tâm hội nghị khu vực. Những hội nghị đáng nhớ thường đi kèm trải nghiệm: lớp nấu món ăn bản địa, tour di sản hay hoạt động ngoài trời đặc trưng.
Việt Nam đang cho thấy mình hiểu bài toán đó khi chuyển cách tiếp cận từ “bán phòng” sang “bán điểm đến MICE”, nhất là ở những nơi tư nhân đã xây được hệ sinh thái đủ lớn quanh sân bay, khách sạn và khu nghỉ dưỡng. Nhưng để biến mỗi sự kiện thành điểm nối thương mại, đầu tư và quảng bá hình ảnh quốc gia, cần đi xa hơn: chuẩn hóa dịch vụ du lịch khách doanh nghiệp, gắn MICE với công nghiệp văn hóa và đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động tổ chức, điều hành sự kiện.
Kết nối quốc tế: từ Moscow đến hành trình MICE đa điểm
Một chiến lược MICE nghiêm túc không thể chỉ nhìn vào thị trường nội địa. Việt Nam đang mở rộng kết nối quốc tế, trong đó Moscow nổi lên như đối tác mới tích cực tìm kiếm cơ hội hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp MICE Việt Nam. Sự chủ động này cho thấy MICE đã được xem như không gian kết nối hai chiều, nơi doanh nghiệp Việt không chỉ đón khách mà còn tham gia sâu vào mạng lưới MICE toàn cầu.
Ở chiều ngược lại, Moscow đang dùng chính di sản văn hóa để “cài cắm” vào chương trình MICE: biến các cuộc họp doanh nghiệp thành hành trình trải nghiệm, chứ không gói gọn trong bốn bức tường phòng họp. Đây là bài học trực diện cho các điểm đến Việt Nam: nếu hội nghị tại Hà Nội hay TPHCM không gắn với trải nghiệm bản sắc – từ di tích lịch sử đến lễ hội đương đại – thì khó mà cạnh tranh với những thành phố đã biết kể câu chuyện riêng của mình cho khách doanh nghiệp.
Sắp tới, Hội nghị thượng đỉnh “Meet Global MICE Congress” tổ chức tại Moscow được xem là cơ hội để Việt Nam kết nối trực tiếp với đối tác địa phương và mở rộng thị trường MICE đa quốc gia. Nếu biết biến những sự kiện như vậy thành nơi học hỏi, chuyển giao sản phẩm và ký kết hợp tác, Việt Nam có thể xây các hành trình MICE xuyên Đông Nam Á – Mekong, thay vì mỗi địa phương tự “bơi” với vài đoàn khách lẻ tẻ.
Làm sao để cạnh tranh với Singapore mà không thành “bản sao”?
Cạnh tranh MICE Singapore là mục tiêu nhiều người nhắc đến, nhưng nếu Lao vào cuộc đua hạ tầng thuần túy, Việt Nam chỉ có thể trở thành phiên bản kém hơn của những trung tâm đã đi trước nhiều năm. Lợi thế hành lang pháp lý, năng lực quản lý, kết nối hàng không lẫn tài chính của họ vẫn hơn hẳn. Câu hỏi đúng phải là: Việt Nam muốn đứng ở đâu trong bản đồ MICE châu Á, với bản sắc và lợi thế riêng nào?
Câu trả lời hợp lý là xây một chiến lược MICE dựa trên ba trụ cột. Một là hạ tầng đủ chuẩn để không “tụt hậu” về chất lượng dịch vụ, nhất là ở các trung tâm hội nghị khu vực gắn với đô thị cửa ngõ như TPHCM. Hai là hệ sinh thái trải nghiệm địa phương – ẩm thực, văn hóa, thiên nhiên – được đóng gói thành sản phẩm trọn gói cho khách doanh nghiệp. Ba là kết nối quốc tế thông minh, tận dụng các đối tác như Moscow để bước vào chuỗi sự kiện toàn cầu thay vì đứng ngoài quan sát.
Khi thị trường MICE trong nước đã tiệm cận 6 tỉ USD, tiếp tục nhìn MICE như “vài đoàn khách hội nghị” là lãng phí. Việt Nam đang có cơ hội hiếm: nhu cầu du lịch MICE tăng, các nước trong khu vực cùng tìm mô hình mới, còn du khách thì khát những trải nghiệm mang bản sắc. Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, đến khi cấu trúc thị trường toàn cầu ổn định trở lại, cửa sổ bước lên nhóm đầu khu vực sẽ hẹp hơn rất nhiều.
